تحقیقات کاربردی علوم جغرافیایی

تحقیقات کاربردی علوم جغرافیایی

تحلیل مکانی-فضایی نابرابری اقتصادی در کلان‌شهر اصفهان

نویسندگان
حافظ مهدنژاد 1
حمید برقی 2
علیرضا غلامی 3
1 دانشیار، گروه جغرافیا و برنامه‌ریزی شهری، دانشکده علوم انسانی، دانشگاه سیدجمال الدین اسدآبادی، اسدآباد، ایران
2 دانشگاه اصفهان، ایران
3 خرم آباد، ایران
10.61882/jgs.26.80.2
چکیده
امروزه شهرهای کشور با نوعی دوگانگی و نابرابری مواجه شده­اند. چنان­چه نابرابری شهری به یکی از مشخصه­های مکانی آنها تبدیل شده است. بر همین اساس هدف پژوهش حاضر، پهنه­بندی محله­های نابرابری فضایی کلان­شهر اصفهان بر اساس شاخص­های اقتصادی جهت برنامه‌ریزی بهتر برای ساماندهی، توانمندسازی و افزایش کیفیت زندگی آنها است. پژوهش حاضر از نوع کاربردی و روش آن، توصیفی-تحلیلی می­باشد. داده­های پژوهش از بلوک­های آماری(1395) مرکز آمار ایران تهیه شده­اند. روش آماری مورد استفاده برای تحلیل داده­ها، تدوین شاخص­ها و استخراج شاخص نهایی شکاف و نابرابری شهری،  AHP ، تاپسیس (Topsis) و  Hotspot است. یافته­های پژوهش نشان می­دهد ضریب تاثیر شاخص­های مربوط به مولفه­های گروه های عمدۀ شغلی، اشتغال، مسکن و وسیلۀ نقلیه به ترتیب  مشتمل بر 265/0، 317/0، 234/0 و 184/0 است. بر مبنای شاخص نهایی وضعیت نابرابری جغرافیایی از لحاظ شاخص­های اقتصادی، 23 محله(98/11%) دارای کیفیت مناسب، 37 محله(27/19%) دارای کیفیت نسبتاً مناسب، 52 محله(08/27%) در وضعیت متوسط، 64 محله(33/33%) در وضعیت نسبتاً نامناسب و در نهایت 16 محله معادل حدود 33/8% از کل محله­های کلان‌شهر اصفهان در وضعیت نامناسبی قرار دارند. در مجموع، حدود 42% از  کل محله­های کلان‌شهر اصفهان در وضعیت نامناسبی قرار دارند. نتایج حاصل از مدل Hotspot نشان دهندۀ آن است که محله­های دارای ارزش‌های بالاتر از میانگین در جنوب و تا حدودی در مرکز شهر و محله­های دارای ارزش پایین تر از میانگین در شرق و تا حدودی در غرب شهر اصفهان قرار گرفته‌اند. در واقع، می­توان به گونه­ای شهر را به دو بخش شمالی و جنوبی تقسیم نمود.
کلیدواژه‌ها
فقر شهری
مسکن
اشتغال
گروه‌های شغلی
کلان‌شهر اصفهان

عنوان مقاله English

Spatial analysis of economic inequality in the metropolis of Isfahan

نویسندگان English

Hafez mahdnejad 1
hamid Bargi 2
Alireza Gholami 3
1 Associate professor, Department of Geography, Faculty of Humanities, Sayyed Jamaleddin Asadabadi University, Asadabad, Iran
2 University of Isfahan, Iran
3 Khorramabad, Iran
چکیده English

Today, the cities of the country are faced with a kind of duality and inequality. As urban inequality has become one of their spatial characteristics. Therefore, the purpose of the present study is to Zoning of spatial inequality neighborhoods of Isfahan metropolis based on economic indicators for better planning for organizing, empowering and enhancing their quality of life. This study is an applied one and its method is descriptive-analytical. The research data were obtained from Statistical Blocks of Iran Statistical Center (2016). The statistical method used to analyze the data, compile the indices and extract the final urban poverty indices with AHP, Topsis and Hotspot. The findings show that the coefficients of influence on the components of the main occupational, occupational, housing and vehicle components respectively are: 0.266, 0.317, 0.223 and 0.184. According to the final index of poverty status in terms of economic indicators, 23 neighborhoods (11.98%) have good quality, 37 neighborhoods (19.27%) have relatively good quality, 52 neighborhoods (27.08%) are in moderate condition, 64 Neighborhoods (33.33%) are in poor condition and finally 16 neighborhoods equivalent to 8.33% of all metropolitan areas of Isfahan are in poor condition. In total, about 42% of all metropolitan areas of Isfahan are in poor condition. The results of the Hotspot model show that neighborhoods with higher than average values in the south and partly in the center of the city and neighborhoods with lower than average values are located in the east and partly west of Isfahan. In fact, the city can be divided into northern and southern parts.

کلیدواژه‌ها English

Urban inequality
Housing
Employment
Job Groups
Isfahan Metropolis
پیله ور، علی اصغر .(1398). مدل سازی سطوح نابرابری به کمک شاخص های مکانی و غیرمکانی در خراسان شمالی، نشریه تحقیقات کاربردی علوم جغرافیایی، 19(54): 79-65.
پیله ور، علی اصغر .(1398). مدل سازی سطوح نابرابری به کمک شاخص های مکانی و غیرمکانی در خراسان شمالی، نشریه تحقیقات کاربردی علوم جغرافیایی، 19(54): 79-65.
روستایی، شهریور. کریم‌زاده، حسین. رحمتی، خسرو .(1395). تحلیل نابرابری‌های فضایی بر پایۀ شاخص‌های اجتماعی، اقتصادی و کالبدی در شهرهای میانه اندام (مطالعۀ موردی: شهر میاندوآب)، پژوهش‌های جغرافیای برنامه‌ریزی شهری، 4(3): 471-449.
روستایی، شهریور. کریم‌زاده، حسین. رحمتی، خسرو .(1395). تحلیل نابرابری‌های فضایی بر پایۀ شاخص‌های اجتماعی، اقتصادی و کالبدی در شهرهای میانه اندام (مطالعۀ موردی: شهر میاندوآب)، پژوهش‌های جغرافیای برنامه‌ریزی شهری، 4(3): 471-449.
ستاوند، محمدهادی. حاجی زاده، فاضل. یغفوری، حسین .(1398). واکاوی فضایی مناطق شهری شیراز از منظر عدالت اجتماعی با تاکید بر خدمات عمومی، نشریه تحقیقات کاربردی علوم جغرافیایی، 19(52): 192-171.
ستاوند، محمدهادی. حاجی زاده، فاضل. یغفوری، حسین .(1398). واکاوی فضایی مناطق شهری شیراز از منظر عدالت اجتماعی با تاکید بر خدمات عمومی، نشریه تحقیقات کاربردی علوم جغرافیایی، 19(52): 192-171.
شورت، جان رنه.(1398). نظریه شهری، ارزیابی انتقادی، ترجمه دکتر کرامت‌اله زیاری، حافظ مهدنژاد و فریاد پرهیز، انتشارات دانشگاه تهران، چاپ سوم، تهران.
شورت، جان رنه.(1398). نظریه شهری، ارزیابی انتقادی، ترجمه دکتر کرامت‌اله زیاری، حافظ مهدنژاد و فریاد پرهیز، انتشارات دانشگاه تهران، چاپ سوم، تهران.
صادقی رسول. زنجری، نسیبه. (1396). الگوی فضایی نابرابری توسعه در مناطق ۲۲گانه کلانشهر تهران. رفاه اجتماعی. ۱۷ (۶۶) :۱۴۹-۱۸۴.
صادقی رسول. زنجری، نسیبه. (1396). الگوی فضایی نابرابری توسعه در مناطق ۲۲گانه کلانشهر تهران. رفاه اجتماعی. ۱۷ (۶۶) :۱۴۹-۱۸۴.
Arnott, R .(1997). Economic Theory and the Spatial Mismatch Hypothesis, Journal Indexing and Metrics, 35(7):1-29.
Arnott, R .(1997). Economic Theory and the Spatial Mismatch Hypothesis, Journal Indexing and Metrics, 35(7):1-29.
Birkisdóttir,V. L. (2018). The Impact of Racial Segregation in South Africa, BA thesis BA-degree in sociology, Faculty of Social and Human Sciences School of social sciences, University of Iceland.
Birkisdóttir,V. L. (2018). The Impact of Racial Segregation in South Africa, BA thesis BA-degree in sociology, Faculty of Social and Human Sciences School of social sciences, University of Iceland.
Buitelaar, E. Raspe,O. Weterings,A .(2016). Urban inequality and justice; Creating conceptual order and providing a policy menu, PBL Working Paper , 22(2016): 1-33.
Buitelaar, E. Raspe,O. Weterings,A .(2016). Urban inequality and justice; Creating conceptual order and providing a policy menu, PBL Working Paper , 22(2016): 1-33.
Chen.H. Ng, M. K.Lee, J. Sze Mak,W. W. (2018). Socio-spatial polarization and the (re-)distribution of deprived groups in world cities: A case study of Hong Kong, Urban Geography, 1(2018): 1-64.
Chen.H. Ng, M. K.Lee, J. Sze Mak,W. W. (2018). Socio-spatial polarization and the (re-)distribution of deprived groups in world cities: A case study of Hong Kong, Urban Geography, 1(2018): 1-64.
Critelli, G. Musella, M .(2016). Social Segregation in Urban Area: the results of a project in the metropolitan city of Reggio Calabria, Procedia - Social and Behavioral Sciences, 223 (‌2016 ): 89 – 94.
Critelli, G. Musella, M .(2016). Social Segregation in Urban Area: the results of a project in the metropolitan city of Reggio Calabria, Procedia - Social and Behavioral Sciences, 223 (‌2016 ): 89 – 94.
Gobillon,L. Selod,H. Zenou,Y .(2007). The Mechanisms of Spatial Mismatch, Urban Studies, 44,(12): 2401–2427.
Gobillon,L. Selod,H. Zenou,Y .(2007). The Mechanisms of Spatial Mismatch, Urban Studies, 44,(12): 2401–2427.
Jencks, C. (1989). What is the Underclass–and is it Growing?’ Focus,12( 1):14-26
Jencks, C. (1989). What is the Underclass–and is it Growing?’ Focus,12( 1):14-26
Joseph, M. L. Chaskin, R. J. Webber, H. S. (2007). The Theoretical Basis for Addressing Poverty Through Mixed Income Development, Urban Affairs Review, 42 (‌3):(369-409).
Joseph, M. L. Chaskin, R. J. Webber, H. S. (2007). The Theoretical Basis for Addressing Poverty Through Mixed Income Development, Urban Affairs Review, 42 (‌3):(369-409).
Kain, J. (1968). Housing segregation, Negro employment, and metropolitan decentralization. Quarterly Journal of Economics, 82(1968): 175-197.
Kain, J. (1968). Housing segregation, Negro employment, and metropolitan decentralization. Quarterly Journal of Economics, 82(1968): 175-197.
Kain, J. F. (1992).The Spatial Mismatch Hypothesis: Three Decades Later, Housing Policy Debate, 3(2): 371-392.
Kain, J. F. (1992).The Spatial Mismatch Hypothesis: Three Decades Later, Housing Policy Debate, 3(2): 371-392.
Lister,R .(1996). Introduction: In Search of the Underclass. In: Lister, R. Walker, A. Alcock, P. David, M. E. . (eds.). Charles Murray and the Underclass: The Developing Debate. IEA Health and Welfare Unit in association with The Sunday Times: London.
Lister,R .(1996). Introduction: In Search of the Underclass. In: Lister, R. Walker, A. Alcock, P. David, M. E. . (eds.). Charles Murray and the Underclass: The Developing Debate. IEA Health and Welfare Unit in association with The Sunday Times: London.
Motiram,S. Sarma,N .(2011). Polarization, Inequality and Growth: The Indian Experience, Indira Gandhi Institute of Development Research, Mumbai, June 2011.
Motiram,S. Sarma,N .(2011). Polarization, Inequality and Growth: The Indian Experience, Indira Gandhi Institute of Development Research, Mumbai, June 2011.
Quillian,L .(2012). Segregation and Poverty Concentration: The Role of Three Segregations, American Sociological Review, 77(3): 354–379.
Quillian,L .(2012). Segregation and Poverty Concentration: The Role of Three Segregations, American Sociological Review, 77(3): 354–379.
Small, M. L. Newman, K. (2001). Urban Poverty after The Truly Disadvantaged: The Rediscovery of the Family, the Neighborhood, and Culture, Annual Review of Sociology, 27 (2001):23-45.
Small, M. L. Newman, K. (2001). Urban Poverty after The Truly Disadvantaged: The Rediscovery of the Family, the Neighborhood, and Culture, Annual Review of Sociology, 27 (2001):23-45.
Smith, T. E. Zenou, Y. (2003). Spatial Mismatch, Search effort and Urban Spatial Structure, 30 July 2002; revised 2 January 2003: 1-37.
Smith, T. E. Zenou, Y. (2003). Spatial Mismatch, Search effort and Urban Spatial Structure, 30 July 2002; revised 2 January 2003: 1-37.