تحقیقات کاربردی علوم جغرافیایی

تحقیقات کاربردی علوم جغرافیایی

آشکارسازی تغییرات جانبی مجرای رودخانه قزل اوزن در بازه زمانی 1993 تا 2013

نویسندگان
فریبا اسفندیاری درآباد 1
مسعود رحیمی 2
خداداد لطفی 3
الهامه عبادی 3
1 دانشیار گروه ژئومورفولوژی دانشگاه محقق اردبیلی
2 دانش آموخته دکتری ژئومورفولوژی دانشگاه تبریز
3 دانشجوی دکتری ژئومورفولوژی دانشگاه محقق اردبیلی
10.29252/jgs.20.57.113
چکیده
تغییرات مورفولوژیکی و عرضی رودخانه قزل اوزن در طی سال­های اخیر مشهود بوده و مشکلاتی را ایجاد کرده است. در این پژوهش آشکاری سازی تغییرات کناری رودخانه قزل اوزن با استفاده از تصاویر ماهواره ای سنجنده های TM وOLI لندست 5 و 8 در دوره زمانی 1993 تا 2013 انجام شد و طی آن بازه ای به طول 158 کیلومتر از رودخانه قزل اوزن، با استفاده از روش ترانسکت مورد ارزیابی قرار گرفت. در این روش، خطوطی با فواصل مشخص از هر دو طرف مجرا به‌عنوان خطوط مبنا ترسیم شد. این خطوط برای دوره­های زمانی موردمطالعه ثابت بوده و از این رو جابجایی­های مجرا نسبت به این خطوط به‌صورت کمّی محاسبه گردید. در ادامه جهت بررسی دقیق تر، مجرای بازه مورد مطالعه براساس مورفولوژی و رند تغییرات، به 24 ترانسکت تقسیم بندی شد. نتایج تحقیق نشان داد که میانگین میزان مهاجرت مجرای رودخانه قزل اوزن در طول 20 سال گذشته در حدود 47/4 متر در سال بوده است. بیشترین شدت جابجایی عرضی مجرا بین سال های 1993 تا 2013 به میزان 58/10 متر در سال، مربوط به ترانسکت شماره 16 بود، که در نتیجه آن 51/52 هکتار بر ساحل سمت راست رودخانه افزوده شده بود. در کل، نتایج نشان داد که در طی دوره 1993 تا 2013، نزدیک 14/207هکتار به ساحل سمت راست رودخانه افزوده و نزدیک به 31/215 هکتار از ساحل سمت راست کاسته گردید.
کلیدواژه‌ها
مورفولوژی رودخانه
تغییر مسیر
رودخانه قزل اوزن
مهاجرت جانبی

عنوان مقاله English

Lateral Change Detection of Ghezlozan River Channel from 1993 to 2013

نویسندگان English

fariba Esfandiary Darabad 1
Masoud Rahimi 2
khodadad lotfy 3
ebadi elhameh 3
1 university of Mohaghegh Ardabili
2 Ph.D. student of geomorphology, University of tabriz
3 Ph.D. student of geomorphology, University of Mohaghegh Ardabili
چکیده English

So that the morphological and transverse changes of the Ghezelozan River have been evident in recent years and caused some problems. In this study, the detection of river side changes was carried out using satellite imagery of TM and OLI Landsat 5 and 8 in the period 1993 to 2013, during which an interval of 158 km from the Ghezelozan River, using the transect method evaluated. The channel duct was divided into 24 transects based on morphology and the process of change. The average migration rate of the Gezelozan River duct has been around 4.47 m / year over the past 20 years. The highest transhumance rate between 1993 and 2013, at 10.58 m / year, is related to transect 16, resulting in 52.51 hectares on the right bank of the river. Overall, the results show that during the period 1993 to 2013, close to 207.14 hectares was added to the right bank of the river and nearly 215.31 hectares from the right bank were decreased. Also, in this study, sinusoidal index was used to study the shape of the duct flat, based on which there are 15 sinusoidal transects.

کلیدواژه‌ها English

River Morphology- Avulsion
Ghezelozan River- Lateral Migration
Abate, M., Nyssen, J., Steenhuis, T. S., Moges, M. M., Tilahun, S. A., Enku, T., and Adgo, E.(2015). Morphological changes of Gumara River channel over 50 years, upper Blue Nile basin, Ethiopia. Journal of Hydrology, 525, 152-164.
Atwwod, J., T. Watts, K. Price, J. Kastens. (2005). The big picture-satellite remote sensing application in rangeland assessment and crop insurance. Reviewed and Published Proceedings, Agricultural Outlook Forum 2005. Speech Booklet 2, 26 p.
Casado, A., Peiry, J., Cambo, A.M. (2016). Geomorphic and vegetation changes in a meandering dryland river regulated bu a large dam, Sauce Grand River. Argentina. Geomorphology, 268,.21-34.
Charlton, R. (2008). Fundamental of Fluvial Geomorphology. 1-234.
Dufour, S., Massimo, R., Hervé, P., Michalon, A. (2015). How do river dynamics and human influences affect the landscape pattern of fluvial corridors? Lessons from the Magra River, Central–Northern Italy. Journal of Landscape and Urban Planning, 134, 107–118.
Fung, T., Ledrew, E. (1998). The Determination of Optimal Threshold Levels for Chsnge Detection Using Various Accuracy Indices, Potogrammetric Engineering and Remote Sensing. 54, 1449 – 1454.
Giardino, John R and Lee, Adam A. (2011). Rates of channel migration on the Brazos River. Submitted to the Texas Water Development Board. Department of Geology and Geophysics, Texas A and M University.
Lauer, J. Wesley. (2006). NCED Stream Restoration Toolbox, Channel plan form Statistics. National center for earth-surface dynamics.
Magdaleno, F., and Y. J. A., Fernandez. (2011). Meander dynamics in a changing river corridor. Geomorphology, 130, 197-207.
Pires-Luiz, C. H and M., Philippe. (2010). Inferring fluctuations of the aquifer by monitoring the area of small lakes in a Brazilian savanna region using a temporal sequence of 50 Landsat images. ISPRS TC VII Symposium – 100 Years ISPRS, Vienna, Austria, July 5–7, 2010, IAPRS, Vol. XXXVIII, 7. 463-468.
Price, K. P, Egbert, S. L., Nellis, M. D., Lee, R., and, R, Boyce. (1997). Mapping Landcover in a High Plains Agroecosystem Using a Multidate Landsat Thematic Mapper Modeling Approach. Transaction of Them Kansas Academy of Science, 100, 21- 33.
Provansal, M., Dufour, S., François, S., Anthony, E.J., Raccasi, G., and Robresco, S. (2014). The geomorphic evolution and sediment balance of the lower Rhône River (southern France) over the last 130 years: Hydropower dams versus other control factors. Journal of Geomorphology, 219, 27– 41.
Rhoads, B. L., Quinn, W. L., and W. Andresen. (2016). Historical changes in channel network extent and channel planform in an intensively managed landscape: Natural versus human-induced effects, Journal of Geomorphology, 252, 17–31.
Rozo, M. G., Nogueira, A. C., and Castro, C. S. (2014). Remote sensing-based analysis of the planform changes in the Upper Amazon River over the period 1986–2006. Journal of South American Earth Sciences, 51, 28-44.
Shields, F. Douglas., Simon, Andrew. Steffen, Lyle J. (2000). Reservoir effects on downstream river channel migration. Environmental Conservation, 27, 54–66.
Tejeda, E. M., Zabalza, J., Rahman Kazi, S.A.G, Moreno, I.J., Vicente, S., Lehmann, A., Tague, C.L., Beniston M. (2014). Hydrological impacts of climate and land-use changes in a mountain watershed: uncertainty estimation based on model comparison, Journal of ECOHYDROLOGY, 10, 1 – 21.
Xu, H. (2007). Extraction of urban built-up land features from Landsat imagery using a thematic-oriented index combination technique. Photogrammetric Engineering & Remote Sensing, 73, 1381-1391.
Zaharia, G., I, Gabriel, M., Lili. (2015). Using Pressure and Alteration Indicators to Assess River Morphological Quality: Case Study of the Prahova River (Romania). Journal of Water, 7, 2971-2989.
Zhang, T., Xingnan, Z, Dazhong, X., Yangyang, L. (2014). An Analysis of Land Use Change Dynamics and Its Impacts on Hydrological Processes in the Jialing River Basin, Journal of Water, 3758 – 3782.