fa واکاوی نقش مؤلفه‌های روان‌شناسی محیطی در ارتقاء کیفیت فضاهای شهری (مطالعه موردی: بافت جدید شهر اردبیل) جغرافیا و برنامه ریزی شهری Geography and Urban Planning پژوهشي Research <span style="font-size:12pt"><span style="direction:rtl"><span style="unicode-bidi:embed"><span new="" roman="" style="font-family:" times=""><b><span lang="FA" style="font-size:11.0pt"><span b="" nazanin="" style="font-family:"><span style="color:black">بافت&shy;های جدید شهری در کشور ما، با وجود برنامه&shy;ریزی&shy;های قبلی، اغلب دچار بحران&shy;های کیفیتی هستند. در همین راستا، پژوهش حاضر به ارزیابی کیفیت فضاهای شهری در بافت جدید شهر ادبیل با تأکید بر مؤلفه&shy;های روان&shy;شناسی محیطی می&shy;پردازد. در این پژوهش، با مطالعه ادبیات نظری، مؤلفه&shy;های روان&shy;شناسی محیطی مؤثر بر کیفیت فضاهای شهری که شامل 20 مؤلفه در 3 بعد است شناسایی گردیده و سپس از طریق پرسشنامه مورد ارزیابی نمونه آماری قرار گرفته است. جامعه آماری پژوهش شامل ساکنان شهرک سبلان (فاز یک و فاز دو)، شهرک سینا، شهرک زرناس و شهرک رضوان به تعداد حدود 198647 نفر می</span></span></span></b><b><span lang="FA" style="font-size:11.0pt"><span cambria="" style="font-family:"><span style="color:black">&shy;</span></span></span></b><b><span lang="FA" style="font-size:11.0pt"><span b="" nazanin="" style="font-family:"><span style="color:black">باشد.تعداد نمونه با استفاده از فرمول کوکران384 نفر تعیین شده است.</span></span></span></b><span lang="FA" style="font-size:11.0pt"><span b="" nazanin="" style="font-family:"><span style="color:black"> <b>روایی سؤالات به تأیید سه نفر مدرس دانشگاه و متخصص در این حوزه رسیده و ضریب آلفای کرونباخ برابر 845/0 بر پایایی پرسشنامه دلالت نمود.</b></span></span></span><b> </b><b><span lang="FA" style="font-size:11.0pt"><span b="" nazanin="" style="font-family:"><span style="color:black">برای تجزیه و تحلیل محاسبات آماری به کمک نرم&shy;افزارهای </span></span></span></b><b><span dir="LTR" style="font-size:10.0pt"><span style="color:black">SPSS</span></span></b><b><span lang="FA" style="font-size:11.0pt"><span b="" nazanin="" style="font-family:"><span style="color:black"> و </span></span></span></b><b><span dir="LTR" style="font-size:10.0pt"><span style="color:black">LISREL</span></span></b><b><span lang="FA" style="font-size:11.0pt"><span b="" nazanin="" style="font-family:"><span style="color:black"> در قالب روش مدلسازی معادلات ساختاری و تحلیل عاملی تأییدی مرتبه دوم انجام شده است. نتایج حاصل از برازش مدل، میزان همبستگی بین متغیرهای پنهان با متغیرهای مشاهده شده و مقادیر محاسبه شده </span></span></span></b><b><span dir="LTR" style="font-size:10.0pt"><span style="color:black">T</span></span></b><b><span lang="FA" style="font-size:11.0pt"><span b="" nazanin="" style="font-family:"><span style="color:black"> برای تمامی بارهای عاملی مرتبه اول و مرتبه دوم، اعتبار بیرونی مدل تحقیق را نشان داد. براساس یافته&shy;ها، مؤلفه سلامت محیطی با بار عاملی 75/0 در معیار عوامل محتوایی، مؤلفه خوانایی فضایی با بار عاملی 80/0 در معیار عوامل کالبدی و مؤلفه دسترسی به خدمات تجاری روزمره با بار عاملی 58/0 در معیار عوامل عملکردی بیشترین تأثیر را در ارتقاء کیفیت فضای شهری بافت جدید اردبیل دارند. نتایج نشان داد که میانگین کیفیت مؤلفه&shy;های روان&shy;شناسی محیطی از نظر پاسخگویان نمایانگر میزان متوسط این مؤلفه&shy;ها در محدوده مورد مطالعه است.</span></span></span></b></span></span></span></span><br> &nbsp; <span style="font-size:12pt"><span new="" roman="" style="font-family:" times=""><span style="font-size:11.0pt"><span style="color:black">New urban fabrics in our country, despite previous planning efforts, often face quality crises. In this context, the present research evaluates the quality of urban spaces in the new urban fabric of Ardabil, emphasizing the components of environmental psychology. Initially, through a review of the theoretical literature, the effective components of environmental psychology on the quality of urban spaces were identified, comprising 20 components across three dimensions. These components were then assessed through a questionnaire. The statistical population of the research includes residents of Phase 1 and Phase 2 of the Sabalan Township, Rezvan Township, Sina Township, and Zaranas Township that its population is about 198644 people. </span></span><span style="color:black">The sample size is 384 individuals</span><span style="font-size:11.0pt"><span style="color:black">.</span></span> <span style="font-size:11.0pt"><span style="color:black">The validity of the questions was confirmed by three university lecturers and experts in this field, and the Cronbach&#39;s alpha coefficient of 0.845 indicated the reliability of the questionnaire. For the analysis of the data obtained from the questionnaires, all statistical calculations were performed using SPSS and LISREL software, employing structural equation modeling and second-order confirmatory factor analysis methods. The results from the model fit indicated the correlation between latent variables and observed variables, as well as the calculated T-values for all first-order and second-order factor loadings, demonstrating the external validity of the research model. According to the findings, the environmental health component with a factor loading of 0.75 in the content factors category, the spatial readability component with a factor loading of 0.80 in the physical factors category, and the accessibility to daily commercial services component with a factor loading of 0.58 in the functional factors category have the most significant impact on improving the quality of urban space in the new fabric of Ardabil. The research findings indicated that the average quality of the components of environmental psychology, according to respondents, reflecting the moderate level of these components in the studied area.</span></span></span></span><br> &nbsp; روان‌شناسی محیطی, کیفیت فضاهای شهری, کیفیت فضا, تحلیل عاملی تأییدی, شهر اردبیل. environmental psychology, urban space quality, space quality, confirmatory factor analysis, Ardabil city. 0 0 http://jgs.khu.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-1819-2&slc_lang=fa&sid=1 Ata Ghaffari Gilandeh عطا غفاری گیلانده a_ghafarigilandeh@uma.ac.ir 100319475328460024219 100319475328460024219 Yes Professor of Geography and Urban Planning, Faculty of Social Sciences, University of Mohaghegh Ardabili, Ardabil, Iran. استاد جغرافیا و برنامه ریزی شهری، دانشکده علوم اجتماعی، دانشگاه محقق اردبیلی، اردبیل، ایران. Homa Vaezi هما واعظی homavaezi@uma.ac.ir 100319475328460024220 100319475328460024220 No PhD student in Geography and Urban Planning, Faculty of Social Sciences, University of Mohaghegh Ardabili, Ardabil, Iran. دانشجوی دکترای جغرافیا و برنامه ریزی شهری، دانشکده علوم اجتماعی، دانشگاه محقق اردبیلی، اردبیل، ایران. Navid Ghaffari chanzanagh نوید غفاری چنذانق ghaffari.stu@gmail.com 100319475328460024221 100319475328460024221 No PhD student in Geography and Urban Planning, Faculty of Social Sciences, University of Mohaghegh Ardabili, Ardabil, Iran. دانشجوی دکترای جغرافیا و برنامه ریزی شهری، دانشکده علوم اجتماعی، دانشگاه محقق اردبیلی، اردبیل، ایران.