دوره 24، شماره 75 - ( 12-1403 )                   جلد 24 شماره 75 صفحات 377دوره354فصل__Se | برگشت به فهرست نسخه ها


XML English Abstract Print


Download citation:
BibTeX | RIS | EndNote | Medlars | ProCite | Reference Manager | RefWorks
Send citation to:

Sharifi H, Ramezanipour M, Ebrahimi L. Investigating the Development of Urban Space in the face of Environmental Hazards (Case Study of Noor County). jgs 2025; 24 (75) :354-377
URL: http://jgs.khu.ac.ir/article-1-3900-fa.html
شریفی حسین، رمضانی پور مهرداد، ابراهیمی لیلا. بررسی توسعه فضای شهری در راستای مواجهه با مخاطرات محیطی (مطالعه موردی: شهرستان نور). نشریه تحقیقات کاربردی علوم جغرافیایی. 1403; 24 (75) :354-377

URL: http://jgs.khu.ac.ir/article-1-3900-fa.html


1- دانشگاه آزاد اسلامی واحد چالوس، شهر چالوس، ایران
2- دانشگاه آزاد اسلامی واحد چالوس، شهر چالوس، ایران ، mehr5490@yahoo.com
چکیده:   (2424 مشاهده)
امروزه سکونتگاه­های انسانی، در نقاط مختلف دنیا به دلایل متعدد در معرض آسیب ناشی از مخاطرات طبیعی قرار دارند. این مخاطرات که آسیب­های جانی و مالی فراوانی را با خود به همراه دارند نیازمند اقدامات پیشگیرانه می­باشند. هدف از پژوهش حاضر نیز بررسی توسعه فضای شهری در راستای مواجهه با مخاطرات محیطی در شهرستان نور می­باشد. روش انجام این تحقیق نیز توصیفی می­باشد. جمع­آوری داده­ها با استفاده از مطالعات کتابخانه­ای و اسنادی و پرسشنامه­ای می­باشد.جهت تحلیل پرسشنامه­ها از روش ANP و روش منطق فازی به ارزش­گذاری هریک از معیارها و تعیین ضرایب اهمیت آنها پرداخته شود و براساس نتایج آن، ارزیابی فضایی با استفاده از نرم­افزار ArcGis صورت گرفت و پهنه­های مخاطره مشخص گردید. با توجه به نتایج پهنه­بندی پتانسیل خطر، نواحی شمالی و جنوبی شهرستان،دارای بیشترین پتانسیل مخاطرات می­باشد. جهت پیش­بینی میزان توسعه مناطق مسکونی نیز از مدل ترکیبی زنجیره مارکوف و اتوماتوی سلولی استفاده گردید. نتایج نشان داد که گسترش مداوم مناطق ساخته شده در دهه‌های گذشته باعث تغییرات سریع کاربری زمین شده و مناطق ساخته‌شده این شهرستان از 43/2% کل مساحت در سال 2010 به 68/3% در سال 2019 افزایش‌یافته است. نتایج همچنین نشان داد که بدون توجه به مخاطرات طبیعی، مناطق ساخته‌شده افزایش خواهند یافت و در نتیجه شهرنشینی، مناطق ساخته شده بیشتر به سمت اراضی پر خطر سوق پیدا خواهند کرد. با این حال اگر سیاست‌های توسعه پایدار به‌طور کامل اجرا شوند، شهرها و مناطق ساخته‌شده قادر خواهند بود فضاهای توسعه خود را به خاطر منافع خود شهر و ساکنان آن از مناطق پرخطر حفظ کند.
متن کامل [PDF 2090 kb]   (27 دریافت)    
نوع مطالعه: پژوهشي | موضوع مقاله: سنجش از دور
دریافت: 1399/6/16 | پذیرش: 1399/10/17

فهرست منابع
1. ابراهیمی، حمید؛ رسولی، علی‌اکبر؛ احمدپور، احمد. (1395). مدل‌سازی تغییرات دینامیک کاربری اراضی با استفاده از پردازش شئ گرا تصاویر ماهواره‌ای و مدلCA-Markov مطالعه موردی: شهر شیراز، فصلنامه علمی پژوهشی اطلاعات جغرافیایی، 27(108): 137-149.
2. احدنژادروشتی، محسن؛ زلفی، علی؛ شکری پوردیزج، حسین. (1390). ارزيابي و پیش‌بینی گسترش فيزيکي شهرها با استفاده از تصاوير ماهواره‌ای چند زمانه و سيستم اطلاعات جغرافيايي (مطالعه موردي شهر اردبيل 1363-1400)، آمایش محیط، 4 (15): 107-124.
3. آزاده، سید رضا؛ تقوایی، مسعود. (1396). تحلیل فضایی آسیب¬پذیري سکونتگاه¬هاي شهري و روستایی در برابر مخاطره زلزله (مطالعه موردي: استان گیلان)، تحلیل فضایی مخاطرات محیطی، 4 (3): 84-71.
4. اسدی عزیزآبادی، مهسا؛ زیاری، کرامت الله؛ وطن‌خواهی، محسن. (1397). سنجش و ارزیابی میزان تاب‌آوری بافت‌های فرسوده شهری در برابر مخاطرات محیطی نمونه موردی: بافت فرسوده کلان‌شهر کرج، نشریه پژوهش و برنامه‌ریزی شهری، 9 (35): 111-122.
5. اکبری، داود؛ مرادی زاده، مینا؛ اکبری، محمد. (1398). تغییرات کاربری اراضی و شبیه‌سازی رشد و توسعه شهری رشت با استفاده از مدل شبکه عصبی و سلول‌های خودکار زنجیره مارکوف، برنامه‌ریزی شهری، 10(39): 157-170.
6. ایمانی، بهرام؛ پورخسروانی، محسن. (1396). تحلیل فضایی پهنه‌های مخاطره‌آمیز شهرستان اردبیل، جغرافیا و برنامه‌ریزی محیطی، 28 (2): 109-128.
7. جعفری، پیام؛ شاه زیدی، سمیه سادات. (1397). تحلیل و پهنه‌بندی مخاطرات ژئومورفیک مناطق شمال کشور با استفاده از فرايند تحلیل شبكه مطالعه موردی: استان گیلان، اطلاعات جغرافیایی، 27 (107): 193-208.
8. جمالی، میثم؛ مقیمی، ابراهیم؛ جعفر پور، زین‌العابدین؛ کردوانی، پرویز. (1394). تحلیل فضایی مخاطرات ژئومورفولوژیکی توسعه‌ی شهر در حریم رودخانه‌ی خشک کلان‌شهر شیراز، تحلیل فضایی مخاطرات طبیعی، (2): 51-61.
9. خدادادی، فاطمه؛ انتظاری، مژگان؛ ساسان پور، فرزانه. (1398). تحلیل و پهنه¬بندی مخاطرات ژئومورفولوژیک (لغزش و سیل) استان البرز با استفاده از مدل‌های VIKOR-AHP و FR، پژوهش‌های جغرافیای طبیعی، 51(1): 183-199.
10. دارابی، حمید؛ پیرنیا، عبداله؛ چوبین، بهرام؛ روزبه، سجاد. (1397). مدل‌سازی و پیش‌بینی رشد فیزیکی شهر ساری با استفاده از رگرسیون لجستیک و زنجیره مارکوف، علوم و فنون نقشه‌برداری، 7(4): 119-131.
11. رجبی، معصومه، حجازی، میراسدالله؛ روستایی، شهرام؛ عالی، نگین. (1397). پهنه¬بندی آسیب¬پذیری مخاطرات طبیعی و ژئومورفولوژی سکونتگاه¬های روستایی شهرستان سقز مطالعه موردی: سیل و زلزله، پژوهش¬های ژئومورفولوژی کمی، 7(2): 183-195.
12. سجادیان، مهیار، شاکرمی، گودرزی، داوود، آسو، حسینی. (1390). واکاوی سیستم اکوتوریسم پایدار در ارتباط با مخاطرات طبیعی استان مازندران با بهره¬گیری از GIS، فصلنامه جغرافیایی چشم‌انداز زاگرس، 3(10): 70-89.
13. سرایی، محمدحسین؛ کشتکار، لیلا. (1396). تحلیل تطبیقی اثربخشی شاخص دسترسی در میزان وقوع جرم در دو محدوده کلانتری شهر اهواز، نشریه تحقیقات کاربردی علوم جغرافیایی، 17 (45): 73-92.
14. سرور، هوشنگ، خیری زاده آروق، منصور، لاله پور، منیژه (1393)، نقش عوامل محیطی در امکان‌سنجی توسعه فیزیکی بهینه شهر ملکان، مجله پژوهش و برنامه‌ریزی شهری، 5(18): 95-114.
15. سرور، هوشنگ؛ کاشانی اصل، امیر؛ خیری زاده، منصور. (1394). ارزیابی آسیب¬پذیری فضاهای شهری در برابر بحران زلزله با استفاده از منطق فازی مطالعه موردی شهر اهر، شهر پایدار، 2(2): 91-110.
16. شاه زیدی، سمیه سادات؛ حیاتی زاده، رویا. (1397). بررسي زمین‌لغزش‌های منطقه پشتكوه فریدون‌شهر با استفاده از مدل آنتروپي، جغرافیا و توسعه، 54: 37-50.
17. شایان، سیاوش. «بررسی مخاطرات ژئومورفولوژی ناشی از توسعه فیزیکی شهری مطالعه موردی شهر ماهنشان»، پایان‌نامه کارشناسی ارشد، دانشکده ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه تربیت مدرس، 1389.
18. شکری فیروز جاه، پری. (1396). تحليل فضایی ميزان تاب¬آوري مناطق شهر بابل در برابر مخاطرات محيطی، نشریه علمی پژوهشی برنامه‌ریزی توسعه کالبدی، 2(2): 27-44.
19. صابری فر، رستم. (1392). مطالعه توسعه فیزیکی شهر بیرجند با معیار مخاطرات، پژوهش‌های بوم‌شناسی شهری، 3(6): 93-102.
20. صفاری، امیر؛ هاشمی، معصومه. (1395). پهنه‌بندی حساسیت وقوع زمین‌لغزش با مدل‌های آنتروپی و منطق فازی مطالعه موردی: شهرستان کرمانشاه، فصل‌نامه جغرافیای طبیعی، 9 (34): 43-62.
21. صیدی، روح‌الله. «شناسایی و پهنه¬بندی مخاطرات محیطی اثرگذار بر توسعه کالبدی شهر ایلام»، پایان¬نامه کارشناسی ارشد جغرافیا و برنامه¬ریزی شهری، موسسه آموزش عالی باختر ایلام، 1395.
22. طالب‌زاده، میرحیدر. (1388). توسعه فیزیکی ناپایدار شهر و آسیب¬پذیری آن‌ها در برابر سوانح طبیعی نمونه موردی شهر ماکو در آذربایجان غربی، مسکن و محیط روستا، 128: 98-112.
23. عابدینی، موسی؛ موسوی، معصومه. (1397). بررسی مهم‌ترین مخاطرات محیطی در حوضه آبخیز شهر ایذه با استفاده از مدل‌های WLC و TOPSIS، فصلنامه علمی پژوهشی فضای جغرافیایی، 18(61): 41-62.
24. عباسی، حامد؛ شرفی، سیامک؛ مریانجی، زهره. (1396). تحلیل فضایی مخاطرات ژئومورفیک تهدید کننده مجتمع-های زیستی شهری در استان لرستان، تحلیل فضایی مخاطرات محیطی، 4(2): 107-125.
25. فرزادبهتاش، محمدرضا؛ کی¬نژاد، محمدعلی؛ پیربابایی، محمدتقی؛ عسگری، علی. (1392). ارزیابی و تحلیل ابعاد و مؤلفه‌های تاب‌آوری کلان‌شهر تبریز، نشریه هنرهای زیبا-معماری و شهرسازی، 18(3): 33-42.
26. قاسمی، سجاد، حسینی، مهدی، دولتی، غلام. (1392). بررسی مسائل کلان‌شهرها از منظر مخاطرات طبیعی با تأکید بر ایران، دومین کنفرانس بین¬المللی مخاطرات محیطی، دانشگاه خوارزمی، تهران.
27. قدمی، مصطفی، دیوسالار، اسداله، زنجبر، زینب، غلامیان آقامحلی، طاهره. (1392). ارزیابی راهبردی ساختار فضایی شهر در چارچوب پایداری موردمطالعه شهر ساری، فصلنامه اقتصاد و مدیریت شهری، 3: 1-6.
28. قلی پور، آرزو. (1395). مدیریت بلایای طبیعی در جمهوری اسلامی ایران و همکاری¬های منطقه¬ای بین¬المللی، فصلنامه سیاست، 3(10): 51-69.
29. مرکز مطالعات و خدمات تخصصی شهری و روستایی پژوهشکده علوم انسانی و اجتماعی جهاد دانشگاهی. (1385). از سری متون تخصصی ویژه دهیاران آشنایی با مدیریت بحران با تأکید بر نقاط روستایی، پژوهشکده علوم انسانی و اجتماعی، جهاد دانشگاهی.
30. منتظر، فرامرز، نظم¬فر، حسین، یزدانی، محمدحسن. (1397). تحلیل توسعه فضایی شهر اردبیل در دوره زمانی 1390-1335، فصلنامه مطالعات عمران شهری، 2(5): 120-136.
31. منوریان، عباس، مجتبی، امیری، مهری کلی، سیمین. (1397). شناسایی مؤلفه‌های اثرگذار بر افزایش میزان تاب¬آوری اجتماعی محلات آسیب¬پذیر و دارای بافت فرسوده در مواجهه با حوادث طبیعی (شهر موردی: تهران)، مطالعات مدیریت شهری، 10(34): 13-26.
32. مهدوي، مسعود، قديري معصوم، مجتبي، محمدی يگانه، بهروز. (1383). نقش عوامل جغرافياي طبيعي در ناپايداري و مهاجرت‌های روستایی استان زنجان، پژوهش‌های جغرافيايي، 48: 222-2.
33. موحد، علی؛ علیزاده، هادی؛ شجاعیان، علی. (1393). ظرفیت سنجی توسعه شهری در بسترهای طبیعی با استفاده از عملگرهای فازی و مدل FAHP در حوضه آبریز غفار، نشریه تحقیقات کاربردی علوم جغرافیایی، 14 (35): 231-251.
34. مکانیکی، جواد؛ اسمعیل¬نژاد، مرتضی؛ اکبرپور، محمد. (1398). ارزیابی آسیب¬پذیری سکونتگاه¬های روستایی در مقابل مخاطرات محیطی مطالعه موردی: شهرستان‌های بیرجند و خوسف، فصلنامه پژوهش-های روستایی، 10(2): 247-257.
35. نظم فر، حسین، پاشازاده، اصغر. (1397). ارزیابی تاب¬آوری شهری در برابر مخاطرات طبیعی مطالعه موردی شهر اردبیل، مجله آمایش جغرافیایی فضا، 8: 101-116.
36. نوجوان، مهدی؛ صالحی، اسماعیل؛ امیدوار، بابک؛ فریادی، شهرزاد. (1395). تحلیل رویکرد نظري مدیریت سوانح طبیعی در ایران با استفاده از مفهوم فراتحلیل، فصلنامه علوم و تکنولوژی محیط‌زیست، انتشار آنلاین، 1-15.
37. نوروزی، اصغر (1396). مبانی مدیریت بحران در نواحی روستایی. اصفهان: انتشارات جهاد دانشگاهی.
38. نوروزی، اصغر. (1398). سنجش میزان تاب‌آوری سكونتگاه¬های روستایی در برابر مخاطرات محیطی (مطالعه موردی: بخش بلداجی)، نشریه علمی پژوهشی برنامه‌ریزی توسعه کالبدی، 4(3): 73-88.
39. نوروزی، میلاد؛ نوری، کامران. (1398). ارزیابی روند توسعه فیزیکی شهر صحنه با استفاده از مدل LCM و زنجیره مارکوف، دو فصلنامه اندیشه جغرافیا، 11(22): 78-92.
40. Adger, W. N. (2006). Vulnerability. Global environmental change, 16(3), 268-281. [DOI:10.1016/j.gloenvcha.2006.02.006]
41. Alqurashi, A.F.; Kumar, L. (2014). Land Use and Land Cover Change Detection in the Saudi Arabian Desert Cities of Makkah and Al-Taif Using Satellite Data. Adv. Remote Sens. 2014, 3- 14. [DOI:10.4236/ars.2014.33009]
42. Bagan H and Yamagata Y. (2012). Landsat analysis of urban growth: How Tokyo became the world's largest megacity during the last 40 years. Remote Sensing of Environment 127. pp: 210-222.Bagan & Yamagata [DOI:10.1016/j.rse.2012.09.011]
43. Chotchaiwong, P., & Wijitkosum, S. (2019). Predicting urban expansion and urban land use changes in Nakhon Ratchasima City using a CA-Markov Model under two different scenarios. Land, 8(9), 140. [DOI:10.3390/land8090140]
44. Chotchaiwong, P., & Wijitkosum, S. (2019). Predicting Urban Expansion and Urban Land Use Changes in Nakhon Ratchasima City Using a CA-Markov Model under Two Different Scenarios. Land, 8(9), 140. [DOI:10.3390/land8090140]
45. Dai, F. C., Lee, C. F., Zhang, X. H. (2001). GIS-based geo-environmental evaluation for urban land-use planning: a case study. Engineering geology, 61(4), 257-271. [DOI:10.1016/S0013-7952(01)00028-X]
46. Fahy, B., Brenneman, E., Chang, H., Shandas, V. (2019). Spatial analysis of urban flooding and extreme heat hazard potential in Portland. International journal of disaster risk reduction, 39, 101117. [DOI:10.1016/j.ijdrr.2019.101117]
47. Fu, X.; Wang, X.; Yang, Y.J. (2019). Deriving suitability factors for CA-Markov land use simulation model based on local historical data. J. Environ. Manag, 206, 10-19 [DOI:10.1016/j.jenvman.2017.10.012] [PMID]
48. Hewitt, K. (1983). Interpretations of calamity from the viewpoint of human ecology.
49. Ma, C., Yan, W., Hu, X., & Kuang, H. (2020). Geo-environment risk assessment in Zhengzhou City, China. Geomatics, Natural Hazards and Risk, 11(1), 40-70. [DOI:10.1080/19475705.2019.1701571]
50. Mondal, M.S.; Sharma, N.; Garg, P.K.; Kappas, M..(2016) Statistical Independence Test and Validation of CA Markov Land Use Land Cover (LULC) Prediction Results. Egypt. J. Remote Sens. Space Sci. 2016, 19, 259-272. [DOI:10.1016/j.ejrs.2016.08.001]
51. Owusu-Ansah, J. K., & Atta-Boateng, F. (2016). The spatial expression of physical development controls in a fast growing Ghanaian city. Land use policy, 54, 147-157. [DOI:10.1016/j.landusepol.2016.02.012]
52. Ramachandra, T. V., Bharath, A. H., & Sowmyashree, M. V. (2015). Monitoring urbanization and its implications in a mega city from space: Spatiotemporal patterns and its indicators. Journal of environmental management, 148, 67-81. [DOI:10.1016/j.jenvman.2014.02.015] [PMID]
53. Shen, Z. (2012). Geospatial techniques in urban planning. Springer Science & Business Media. [DOI:10.1007/978-3-642-13559-0]
54. Van Acker, V., Goodwin, P., & Witlox, F. (2016). Key research themes on travel behavior, lifestyle, and sustainable urban mobility. International journal of sustainable transportation, 10(1), 25-32. [DOI:10.1080/15568318.2013.821003]
55. Wang, M., Cai, L., Xu, H., & Zhao, S. (2019). Predicting land use changes in northern China using logistic regression, cellular automata, and a Markov model. Arabian Journal of Geosciences, 12(24), 790. [DOI:10.1007/s12517-019-4985-9]
56. Yang, Y., Ma, J., (2010). Study on Risk Zoning Technology of Major Environmental RiskSources in Urban Scale and Its Application in Shanghai, China. Environmental Sciences, 2,1050-1062 [DOI:10.1016/j.proenv.2010.10.117]

ارسال نظر درباره این مقاله : نام کاربری یا پست الکترونیک شما:
CAPTCHA

ارسال پیام به نویسنده مسئول


بازنشر اطلاعات
Creative Commons License این مقاله تحت شرایط Creative Commons Attribution-NonCommercial 4.0 International License قابل بازنشر است.

کلیه حقوق این وب سایت متعلق به نشریه تحقیقات کاربردی علوم جغرافیایی می باشد.

طراحی و برنامه نویسی : یکتاوب افزار شرق

© 2024 CC BY-NC 4.0 | Journal of Applied researches in Geographical Sciences

Designed & Developed by : Yektaweb