تحقیقات کاربردی علوم جغرافیایی

تحقیقات کاربردی علوم جغرافیایی

واکاوی روند روزهای گرم‌فراگیر در سواحل خلیج فارس

نویسندگان
حسین عساکره
منصوره طاهری
10.66224/jgs.26.81.8
چکیده
از ویژگی های دما در طبیعت، رخداد فرین های دمایی می باشد. در این پژوهش روند روز های گرم فراگیر در سواحل خلیج فارس بررسی شده است. در این راستا از دو پایگاه داده محیطی و جوی استفاده شد. داده های محیطی شامل میانگین بیشینه دمای روزانه 12 ایستگاه همدیدی سواحل خلیج فارس (استان های خوزستان، بوشهر و بندرعباس) از سال 1961 تا انتهای سال 2018 می باشد. در این پژوهش دمای فرین برای هر روز دمایی تعریف شده است که بالاتر از میانگین صدک 75ام مشاهدات در هر ایستگاه و در همان روز باشد. همچنین روز توأم با دمای فرین فراگیر به روزی اطلاق شد که دمای فرین حداقل در 50 درصد ایستگاه ها رخ داده باشد. شمار روز های گرم فراگیر در محدوده مورد مطالعه 554 روز است که 291 روز آن در فصل گرم و 263 روز نیز در فصل سرد سال روی داده است. در ادامه با انجام تحلیل خوشه ای بر روی فشار تراز دریا در روز های گرم، این روزها به شش گروه طبقه‌بندی شدند. سپس برای هر گروه روند رخداد روزهای گرم مورد بررسی قرار گرفت، در حالت کلی می توان گفت شیب خط در تمامی گروه‌ها به استثنا گروه چهارم و ششم مثبت و در نتیجه روزهای گرم فراگیر در حال افزایش بوده اند.
کلیدواژه‌ها
دمای فرین فراگیر
سواحل خلیج‌فارس
واکاوی همدیدی

عنوان مقاله English

Analyzing the trend of widespread hot days in the coasts of the Persian Gulf

نویسندگان English

Hossein Asakereh
Mansureh Taheri
چکیده English

One of the climatic characteristics of temperature is the occurrence of extreme temperature. In the present study, the trend of hot days with extreme temperature associated with the coastal plains of the Persian Gulf was investigated. Two environmental and atmospheric databases were used. Environmental data include the average of daily maximum temperature reported from 12 synoptic stations in Persian Gulf coastline (Khuzestan, Bushehr, and Bandar Abbas Provinces) from 1961 to the end of 2018. The extreme temperature for each day temperature was defined to be higher than the average of 75th percentile of the observations at each station and on the same day. Also, the ‘day with extreme temperature’ was applied to a day when the extreme temperature occurred in at least 50% of the stations. The number of hot days with extreme temperature in the study is 554 days, of which 291 days occurred in the warm season and 263 days in the cold season. These days were classified into six groups by performing cluster analysis on sea-level pressure in hot days. Then, for each group, the trend of hot days was examined. In general, it can be concluded that the slope of the line in all groups except the fourth and sixth groups were positive and, as a result, hot days with extreme temperature were increasing.

کلیدواژه‌ها English

Extreme Temperature
Persian Gulf coastline
Synoptic Analysis
آجورلو، محمد.(1389). جغرافیای نظامی کشور‌های حاشیه‌ جنوبی خلیج‌فارس. تهران: مرکز تالیف کتاب‌های درسی سپاه.
آجورلو، محمد.(1389). جغرافیای نظامی کشور‌های حاشیه‌ جنوبی خلیج‌فارس. تهران: مرکز تالیف کتاب‌های درسی سپاه.
اسدی، اشرف. «بررسی همدید گرما‌های فرین ایران»، پایان نامه دکتری رشته جغرافیای طبیعی گرایش اقلیم شناسی، دانشکده علوم جغرافیایی و برنامه ریزی، گروه جغرافیای طبیعی، دانشگاه اصفهان. 1391.
اسدی، اشرف. «بررسی همدید گرما‌های فرین ایران»، پایان نامه دکتری رشته جغرافیای طبیعی گرایش اقلیم شناسی، دانشکده علوم جغرافیایی و برنامه ریزی، گروه جغرافیای طبیعی، دانشگاه اصفهان. 1391.
اسمعیل نژاد، مرتضی؛ خسروی، محمود؛ علیجانی، بهلول؛ مسعودیان، سیدابوالفضل) .1392(. شناسایی امواج گرمایی ایران. جغرافیا و توسعه. .3339-54.
اسمعیل نژاد، مرتضی؛ خسروی، محمود؛ علیجانی، بهلول؛ مسعودیان، سیدابوالفضل) .1392(. شناسایی امواج گرمایی ایران. جغرافیا و توسعه. .3339-54.
احمدی، محمود؛ داداشی رودباری، عباسعلی؛ ابراهیمی، رضا. (1396). دور‌نمای فرین‌های گرم ایران مبتنی بر برونداد مدل میان‌مقیاس منطقه‌ای (REGCM4). فصلنامه علمی - پژوهشی و بین المللی انجمن جغرافیای ایران. 15. 52.
احمدی، محمود؛ داداشی رودباری، عباسعلی؛ ابراهیمی، رضا. (1396). دور‌نمای فرین‌های گرم ایران مبتنی بر برونداد مدل میان‌مقیاس منطقه‌ای (REGCM4). فصلنامه علمی - پژوهشی و بین المللی انجمن جغرافیای ایران. 15. 52.
بازگیر، سعید؛ بستانچی، حسام الدین؛ کردبچه، زهرا؛ شمس، فاطمه. (1396). روند تغییرات فرین‌های دمایی استان خراسان رضوی. اولین کنگره بین‌المللی آب، خاک و علوم محیطی. دانشگاه شهید بهشتی تهران.
بازگیر، سعید؛ بستانچی، حسام الدین؛ کردبچه، زهرا؛ شمس، فاطمه. (1396). روند تغییرات فرین‌های دمایی استان خراسان رضوی. اولین کنگره بین‌المللی آب، خاک و علوم محیطی. دانشگاه شهید بهشتی تهران.
رنجبران، هادی. (1388). آمار و احتمال و کاربرد آن در اقتصاد. انتشارات اثبات.
رنجبران، هادی. (1388). آمار و احتمال و کاربرد آن در اقتصاد. انتشارات اثبات.
دارند، محمد.(1392). ارزیابی تغییرات نمایه‌های فرین دما بر روی پهنه استان کردستان طی نیم سده اخیر. مجله مخاطرات محیطی. سال دوم. شماره سوم.
دارند، محمد.(1392). ارزیابی تغییرات نمایه‌های فرین دما بر روی پهنه استان کردستان طی نیم سده اخیر. مجله مخاطرات محیطی. سال دوم. شماره سوم.
ساری صراف، بهروز؛ جلالی عنصرودی، طاهره؛ سر‌افروزه، فاطمه. (1394). اثرات گرمایش جهانی بر اقلیم شهر‌های واقع در حوضه دریاچه ارومیه. فصلنامه پژوهش‌های بوم شناسی شهری. سال ششم. 2. 12.
ساری صراف، بهروز؛ جلالی عنصرودی، طاهره؛ سر‌افروزه، فاطمه. (1394). اثرات گرمایش جهانی بر اقلیم شهر‌های واقع در حوضه دریاچه ارومیه. فصلنامه پژوهش‌های بوم شناسی شهری. سال ششم. 2. 12.
علیجانی، بهلول.(1379). آب و هوای ایران. تهران: دانشگاه پیام نور.
علیجانی، بهلول.(1379). آب و هوای ایران. تهران: دانشگاه پیام نور.
علیجانی، بهلول؛ فرج زاده، حسن. (1392). تحلیل روند شاخص های دمای فرین در شمال ایران. نشریه علمی - پژوهشی جغرافیا وبرنامه ریزی. 19 (52). 229-256.
علیجانی، بهلول؛ فرج زاده، حسن. (1392). تحلیل روند شاخص های دمای فرین در شمال ایران. نشریه علمی - پژوهشی جغرافیا وبرنامه ریزی. 19 (52). 229-256.
عساکره، حسین؛ شادمان، حسن. (1395). واکاوی آماری تغییرات فراوانی و دمای روزهای گرم در ایران زمین. فصلنامه علمی- پژوهشی اطلاعات جغرافیایی (سپهر). 25 (100). 156- 147.
عساکره، حسین؛ شادمان، حسن. (1395). واکاوی آماری تغییرات فراوانی و دمای روزهای گرم در ایران زمین. فصلنامه علمی- پژوهشی اطلاعات جغرافیایی (سپهر). 25 (100). 156- 147.
عساکره، حسین. (1386). کاربرد رگرسیون خطی در تحلیل روند دمای تبریز. تحقیقات جغرافیایی. 87. 25 - 3.
عساکره، حسین. (1386). کاربرد رگرسیون خطی در تحلیل روند دمای تبریز. تحقیقات جغرافیایی. 87. 25 - 3.
قویدل رحیمی، یوسف؛ رضایی، محمد. (1393). تحلیل آماری و سینوپتیک دما‌های ابرگرم منطقه جنوب شرق ایران. شماره 15 دوره 4.
قویدل رحیمی، یوسف؛ رضایی، محمد. (1393). تحلیل آماری و سینوپتیک دما‌های ابرگرم منطقه جنوب شرق ایران. شماره 15 دوره 4.
قویدل رحیمی، یوسف؛ رضایی، محمد؛ فرج زاده اصل، منوچهر. (1394). کاربرد مدل انحراف نرمال شده دما در شناسایی و تحلیل سینوپتیک مخاطره دما‌های فرین بیشینه منطقه جنوب شرق ایران. برنامه ریزی و آمایش فضا. 19 (4).
قویدل رحیمی، یوسف؛ رضایی، محمد؛ فرج زاده اصل، منوچهر. (1394). کاربرد مدل انحراف نرمال شده دما در شناسایی و تحلیل سینوپتیک مخاطره دما‌های فرین بیشینه منطقه جنوب شرق ایران. برنامه ریزی و آمایش فضا. 19 (4).
وثوقی، م.1384. تاریخ خلیج‌فارس و ممالک همجوار. چاپ اول. انتشارات سمت
وثوقی، م.1384. تاریخ خلیج‌فارس و ممالک همجوار. چاپ اول. انتشارات سمت
مسعودیان، سید ابوالفضل. (1383). بررسی روند دمای ایران در نیم سده‌ی گذشته. جغرافیا و توسعه. 38. 45-29.
مسعودیان، سید ابوالفضل. (1383). بررسی روند دمای ایران در نیم سده‌ی گذشته. جغرافیا و توسعه. 38. 45-29.
Alijani, B., Roshani, A., Parak, F., & Heydari, R. (2012). Trends in extreme daily temperature using climate change indices in Iran. Journal of Geography and Environmental Hazards, 1(2), 17-28.
Alijani, B., Roshani, A., Parak, F., & Heydari, R. (2012). Trends in extreme daily temperature using climate change indices in Iran. Journal of Geography and Environmental Hazards, 1(2), 17-28.
Croitoru, A. E., Piticar, A., Ciupertea, A. F., & Roşca, C. F, (2016), Changes in heat waves indices in Romania over the period 1961-2015. Global and planetary change, 146.109-121. [DOI:10.1016/j.gloplacha.2016.08.016]
Croitoru, A. E., Piticar, A., Ciupertea, A. F., & Roşca, C. F, (2016), Changes in heat waves indices in Romania over the period 1961-2015. Global and planetary change, 146.109-121. [DOI:10.1016/j.gloplacha.2016.08.016]
Trewin, B. C. (2001). Extreme temperature events in Australia.
Trewin, B. C. (2001). Extreme temperature events in Australia.
Cony, M., Martín, L., Hernández, E., & Del Teso, T. (2010). Synoptic patterns that contribute to extremely hot days in Europe. Atmósfera, 23(4), 295-306. [DOI:10.20937/ATM.19482]
Cony, M., Martín, L., Hernández, E., & Del Teso, T. (2010). Synoptic patterns that contribute to extremely hot days in Europe. Atmósfera, 23(4), 295-306. [DOI:10.20937/ATM.19482]
Nandintsetseg, B., Greene, J. S., & Goulden, C. E. (2007). Trends in extreme daily precipitation and temperature near Lake Hövsgöl, Mongolia. International Journal of Climatology: A Journal of the Royal Meteorological Society, 27(3), 341-347. [DOI:10.1002/joc.1404]
Nandintsetseg, B., Greene, J. S., & Goulden, C. E. (2007). Trends in extreme daily precipitation and temperature near Lake Hövsgöl, Mongolia. International Journal of Climatology: A Journal of the Royal Meteorological Society, 27(3), 341-347. [DOI:10.1002/joc.1404]