تحقیقات کاربردی علوم جغرافیایی

تحقیقات کاربردی علوم جغرافیایی

تحلیل ساختاری پیشران‌های مؤثر بر وضعیت آینده توسعه استان ایلام

نویسندگان
1 دانشجوی دکتری جغرافیا و برنامه‌ریزی شهری، دانشگاه اصفهان، اصفهان، ایران
2 استاد گروه جغرافیا و برنامه‌ریزی شهری، دانشگاه اصفهان، اصفهان، ایران.
چکیده
استفاده از تحلیل ساختاری پیشران‌های توسعه، به برنامه‌ریزی در جهت درک بیشتر وضعیت توسعه‌یافتگی استان‌ها کمک می‌کند و در جریان تصمیم‌گیری بهتر یاری می‌رساند تا به تعادل منطقه‌ای نزدیک‌تر شود. بدین منظور شهرستان‌های ده‌گانه استان ایلام ازلحاظ شاخص‌های ترکیبی توسعه در قالب 44 شاخص بررسی شدند. این پژوهش از لحاظ هدف‌گذاری به‌عنوان یک مطالعه کاربردی و از لحاظ روش‌شناسی به شیوه «توصیفی تحلیلی» و براساس روش‌های جدید آینده‌پژوهی، تبیینی می‌باشد. داده‌های نظری با روش اسنادی و داده‌های تجربی از روش پیمایشی تهیه شده است. در تهیه پیشران‌های توسعه از روش مطالعات اسنادی و پویش محیطی و داده‌های تجربی با تکیه بر روش پیمایشی براساس روش دلفی استخراج شده است. در پردازش اطلاعات از روش تحلیل اثرات متقابل ساختاری در نرم‌افزار MIC MAC استفاده شده است. یافته­ها از نظر تحلیل اثرات متقابل، بیانگر پراکندگی نیروهای پیشران در وضعیتی پیچیده و بینابین از اثرگذاری و اثرپذیری است؛ نظام خوشه­بندی پیشران­ها حاکی از تمرکز پیشران­های تأثیرگذار و تنظیمی است. از میان 44 نیروی پیش­برنده توسعه، پیشران­های اثرگذار توسعه عبارت‌اند از مرزی بودن استان ایلام و نحوه تصمیمات مدیران است. نتایج پژوهش نشان می‌دهد که توسعه در سطح استان ایلام نه‌تنها نامتعادل است، بلکه روند عدم تعادل در جهت نابرابری بیشتر عمل می‌کند و تنها با برنامه‌ریزی بهتر و جامع‌تر می‌توان تا حدودی نابرابری‌ها را کاست.



کلیدواژه‌ها

عنوان مقاله English

Structural analysis of effective drivers of the future development situation of ILam province

نویسندگان English

Sedigheh Mohammad Panah 1
Hamidreza Varesi 2
Masoud Taghavei 2
1 phd student Geography and Urban Planning, Faculty of Geographical Sciences and Planning, University of Isfahan, Isfahan, Iran,
2 Professor, Department of Geography and Urban Planning, Faculty of Geographical Sciences and Planning, University of Isfahan, Isfahan, Iran,
چکیده English

The application of structural analysis to development drivers facilitates a more nuanced understanding of the developmental landscape of provinces and enhances regional equilibrium in decision-making processes. This study examines the ten cities within Ilam province through a comprehensive assessment of 44 combined development indicators. Methodologically, this research is classified as applied in nature and employs a descriptive-analytical approach, utilizing contemporary futurology techniques. Theoretical data were gathered through documentary methods, while empirical data were collected via surveys. Development drivers were identified through documentary analysis and environmental scanning, complemented by empirical data obtained through the Delphi method. Data processing employed the structural interaction analysis method using MIC MAC software. Findings from the interaction analysis reveal a dispersion of propulsive forces within a complex and intermediate context of impact and effectiveness; the clustering of drivers illustrates the concentration of both effective and regulatory forces. Among the 44 identified development drivers, the borders of Ilam province and managerial decision-making processes emerged as significant effective drivers. The results indicate that development in Ilam province is characterized by pronounced imbalances, with a trend towards increasing inequality. It is suggested that only through improved and more comprehensive planning can these disparities be partially mitigated.

کلیدواژه‌ها English

Development
Regional Development
structural analysis
Ilam province
اسماعیل‌زاده، حسن، صفرخانی، رضوان و یعقوب‌ اسماعیل‌زاده (1396): تحلیل سطوح برخورداری و رتبه‌بندی شهرستان‌های استان همدان با استفاده از مدل‌های چند معیاره، فصلنامه برنامه‌ریزی منطقه‌ای، مرودشت، دوره 7، شماره 25،‌ صص 15- 28.
اسماعیل‌زاده، حسن، صفرخانی، رضوان و یعقوب‌ اسماعیل‌زاده (1396): تحلیل سطوح برخورداری و رتبه‌بندی شهرستان‌های استان همدان با استفاده از مدل‌های چند معیاره، فصلنامه برنامه‌ریزی منطقه‌ای، مرودشت، دوره 7، شماره 25،‌ صص 15- 28.
تقوایی، مسعود، سیروس شفقی، محمدرضا قادری (1398) "شناسایی عوامل کلیدی در ایجاد نابرابری‌های منطقه‌ای استان گلستان". مجله آمایش جغرافیایی فضا، دانشگاه گلستان، سال نهم، شماره 31، بهار 1398.
تقوایی، مسعود، سیروس شفقی، محمدرضا قادری (1398) "شناسایی عوامل کلیدی در ایجاد نابرابری‌های منطقه‌ای استان گلستان". مجله آمایش جغرافیایی فضا، دانشگاه گلستان، سال نهم، شماره 31، بهار 1398.
پادروندی، بهزاد (1392)، بررسی و سطح‌بندی وضعیت پایداری توسعه در شهرستان‌های استان لرستان. پایان‌نامه کارشناسی ارشد جغرافیا و برنامه‌ریزی شهری.
پادروندی، بهزاد (1392)، بررسی و سطح‌بندی وضعیت پایداری توسعه در شهرستان‌های استان لرستان. پایان‌نامه کارشناسی ارشد جغرافیا و برنامه‌ریزی شهری.
پریزادی طاهر وحجت میرزازاده(1397).توسعه منطقه ای درایران بارویکردعدالت توزیعی، نشریه تحقیقات کاربردی علوم جغرافیایی، سال هجدهم،شماره 50،پاییز97
پریزادی طاهر وحجت میرزازاده(1397).توسعه منطقه ای درایران بارویکردعدالت توزیعی، نشریه تحقیقات کاربردی علوم جغرافیایی، سال هجدهم،شماره 50،پاییز97
خاکپور، براتعلی، چنورمحمدی، سیده الهام داوری، مجید اکبری (1398) "بررسی وضعیت شاخص‌های توسعه در شهرستان‌های کرمانشاه با استفاده از تکنیک ادغام". مجله جغرافیا و توسعه، شماره 56، پاییز 98.
خاکپور، براتعلی، چنورمحمدی، سیده الهام داوری، مجید اکبری (1398) "بررسی وضعیت شاخص‌های توسعه در شهرستان‌های کرمانشاه با استفاده از تکنیک ادغام". مجله جغرافیا و توسعه، شماره 56، پاییز 98.
حاتمی نژاد، حسین. مصطفی هرائینی، پریا علیزاده (1397) تحلیلی بر توزیع خدمات فرهنگی در شهرستان‌های استان قزوین، فصلنامه برنامه‌ریزی منطقه‌ای، سال 8، شماره پیاپی 30، تابستان 1397.
حاتمی نژاد، حسین. مصطفی هرائینی، پریا علیزاده (1397) تحلیلی بر توزیع خدمات فرهنگی در شهرستان‌های استان قزوین، فصلنامه برنامه‌ریزی منطقه‌ای، سال 8، شماره پیاپی 30، تابستان 1397.
زالی، نادر (1398) "آینده‌نگاری منطقه‌ای بازتعریف آینده پژوهانه از فرآیند برنامه‌ریزی منطقه‌ای، مجله دو فصلنامه آینده پژوهی ایران، سال چهارم، شماره اول، بهار و تابستان 1398، صص 263- 288.
زالی، نادر (1398) "آینده‌نگاری منطقه‌ای بازتعریف آینده پژوهانه از فرآیند برنامه‌ریزی منطقه‌ای، مجله دو فصلنامه آینده پژوهی ایران، سال چهارم، شماره اول، بهار و تابستان 1398، صص 263- 288.
سالنامه آماری استان ایلام ،1395.
سالنامه آماری استان ایلام ،1395.
سازمان جهادکشاورزی، 1395
سازمان جهادکشاورزی، 1395
فال سلیمان، محمود و محمدحجی‌پور (1393). برنامه‌ریزی استراتژیک بخش‌های اقتصادی در راستای توسعه منطقه‌ای با بهره‌گیری از مدل SOWT مطالعه موردی: بخش صنعت و مدل در استان خراسان جنوبی. مجله مسکن و محیط روستا دوره سی و چهارم، شماره صد و پنجاهم، تهران.
فال سلیمان، محمود و محمدحجی‌پور (1393). برنامه‌ریزی استراتژیک بخش‌های اقتصادی در راستای توسعه منطقه‌ای با بهره‌گیری از مدل SOWT مطالعه موردی: بخش صنعت و مدل در استان خراسان جنوبی. مجله مسکن و محیط روستا دوره سی و چهارم، شماره صد و پنجاهم، تهران.
محمدی، جمال. اصغر عبدلی و محمد فتحی بیرانوند (1391)، بررسی سطح توسعه یافتگی شهرستان‌های استان لرستان به تفکیک بخش‌های مسکن و خدمات رفاهی- زیربنایی، کشاورزی و صنعت. نشریه تحقیقات کاربردی علوم جغرافیایی، سال دوازدهم شماره 25.
محمدی، جمال. اصغر عبدلی و محمد فتحی بیرانوند (1391)، بررسی سطح توسعه یافتگی شهرستان‌های استان لرستان به تفکیک بخش‌های مسکن و خدمات رفاهی- زیربنایی، کشاورزی و صنعت. نشریه تحقیقات کاربردی علوم جغرافیایی، سال دوازدهم شماره 25.
ملکی، سعید، محمدجواد کاملی‌فر، زهرا کاملی‌فر (1397)،‌ تحلیل فضایی شاخص‌های توسعه اقتصاد منطقه‌ای در استان آذربایجان شرقی، مجله آمایش جغرافیایی فضا. دوره 8، شماره 27، بهار 1397.
ملکی، سعید، محمدجواد کاملی‌فر، زهرا کاملی‌فر (1397)،‌ تحلیل فضایی شاخص‌های توسعه اقتصاد منطقه‌ای در استان آذربایجان شرقی، مجله آمایش جغرافیایی فضا. دوره 8، شماره 27، بهار 1397.
میره‌ای، محمد. هادی علیوردیلو، سهراب امیریان، محمود علیوردیلو، 1396. تحلیلی بر نابرابری‌های توسعه بهداشتی و سلامت در منطقه البرز جنوبی. مجله آمایش جغرافیایی فضا. دوره 7، شماره 26، زمستان 1396.
میره‌ای، محمد. هادی علیوردیلو، سهراب امیریان، محمود علیوردیلو، 1396. تحلیلی بر نابرابری‌های توسعه بهداشتی و سلامت در منطقه البرز جنوبی. مجله آمایش جغرافیایی فضا. دوره 7، شماره 26، زمستان 1396.
میره‌ای، محمد، مسلم عارفی و آیت رشنوفر (1395): پژوهشی بر توسعه یافتگی و نابرابری‌های آن در استان لرستان، فصلنامه برنامه‌ریزی منطقه‌ای، سال 6، شماره پیاپی 12، 1- 16.
میره‌ای، محمد، مسلم عارفی و آیت رشنوفر (1395): پژوهشی بر توسعه یافتگی و نابرابری‌های آن در استان لرستان، فصلنامه برنامه‌ریزی منطقه‌ای، سال 6، شماره پیاپی 12، 1- 16.
نسترن، مهین، ابوالحسنی، فرحناز و نرجس بختیاری (1394): پراکنش فضایی شاخص‌های توسعه در شهرستان‌های ایران با استفاده از رتبه‌بندی ترکیبی. فصلنامه برنامه‌ریزی منطقه‌ای، دوره 5، شماره 17، صفحه 14- 1.
نسترن، مهین، ابوالحسنی، فرحناز و نرجس بختیاری (1394): پراکنش فضایی شاخص‌های توسعه در شهرستان‌های ایران با استفاده از رتبه‌بندی ترکیبی. فصلنامه برنامه‌ریزی منطقه‌ای، دوره 5، شماره 17، صفحه 14- 1.
Beiglo, R., Taghvai , M., Varesi, H. (2012). Analysis of sptial Exclusion and Inequaltty in the Development of cities, social Welfare Journal, No, 46, 189- 214.
Beiglo, R., Taghvai , M., Varesi, H. (2012). Analysis of sptial Exclusion and Inequaltty in the Development of cities, social Welfare Journal, No, 46, 189- 214.
Butler, R.W. (2013):The Concept of torist area cycle of evolution: Implications for mahagement of resouces. Canadian Geographer. 24, 5-12. [DOI:10.1111/j.1541-0064.1980.tb00970.x]
Butler, R.W. (2013):The Concept of torist area cycle of evolution: Implications for mahagement of resouces. Canadian Geographer. 24, 5-12. [DOI:10.1111/j.1541-0064.1980.tb00970.x]
Goletsis, Y.,M.Chietos (2011). Measurement of Devebpment and Regional Disparities in Greek Periphery: A Multivariate Approach, Socio- Ecnomic Planning Sciences, vol. 45, No 4, PP. 174- 183. [DOI:10.1016/j.seps.2011.06.002]
Goletsis, Y.,M.Chietos (2011). Measurement of Devebpment and Regional Disparities in Greek Periphery: A Multivariate Approach, Socio- Ecnomic Planning Sciences, vol. 45, No 4, PP. 174- 183. [DOI:10.1016/j.seps.2011.06.002]
Hou, H.Lid. Wei, X.and He, Q. (2015) Using Inter- town networkanalysis in city system Planning: A Case study of Hubei Province in China [DOI:10.1016/j.habitatint.2015.06.016]
Hou, H.Lid. Wei, X.and He, Q. (2015) Using Inter- town networkanalysis in city system Planning: A Case study of Hubei Province in China [DOI:10.1016/j.habitatint.2015.06.016]
Jovovic , R.,Draskovic, M.,Delibasic, M., (Jovoric, M(2017). "The Concept of Sustainable regional development- institional aspects, Policies and Prospects". Journal of Interational Stdies, 10 (1) , 255- 266. [DOI:10.14254/2071-8330.2017/10-1/18]
Jovovic , R.,Draskovic, M.,Delibasic, M., (Jovoric, M(2017). "The Concept of Sustainable regional development- institional aspects, Policies and Prospects". Journal of Interational Stdies, 10 (1) , 255- 266. [DOI:10.14254/2071-8330.2017/10-1/18]
kim , Sukkoo (2007), Spatial inequality and economic Devolopment: theories, facts, and Policies, commission on growth and Devolopment, Working Paper No- 14. [DOI:10.1596/28050]
kim , Sukkoo (2007), Spatial inequality and economic Devolopment: theories, facts, and Policies, commission on growth and Devolopment, Working Paper No- 14. [DOI:10.1596/28050]
Latifi , Gh.R. (2009): Views of development. Ketabmah , New , No. 20, PP 74- 85.
Latifi , Gh.R. (2009): Views of development. Ketabmah , New , No. 20, PP 74- 85.
Mihaela Sirbu , Roxana, C 2014)" European Strategy and foreign direct investment impact on Romanias regional development" , Procedia- Social and Behavional Sciences 124 PP: 442- 450. [DOI:10.1016/j.sbspro.2014.02.506]
Mihaela Sirbu , Roxana, C 2014)" European Strategy and foreign direct investment impact on Romanias regional development" , Procedia- Social and Behavional Sciences 124 PP: 442- 450. [DOI:10.1016/j.sbspro.2014.02.506]
Pallas, A., a Jennings , J., (2012), a Maltiplex Theory of urban service Distribution: The Case of School Expenditures. Urban Affaris Review , Vol, 48 No, 1. PP, 20-37
Pallas, A., a Jennings , J., (2012), a Maltiplex Theory of urban service Distribution: The Case of School Expenditures. Urban Affaris Review , Vol, 48 No, 1. PP, 20-37
Sara I , M.H., Tavoosian, A., Alahverdi, M.A., and Rezaei, H. (2015): Assessment 26- Soja, E.W. (2010). Secking for SPTIAL Justice, Vniversity of Minnes ota, USA.and Regionalization the seven cities of Kohgiloyeh and Boyerahmad Province Devlopment by Emphasis on Cultral Factorys. Regional Planning, vol.5.No.20 PP 15-. (In Persian).
Sara I , M.H., Tavoosian, A., Alahverdi, M.A., and Rezaei, H. (2015): Assessment 26- Soja, E.W. (2010). Secking for SPTIAL Justice, Vniversity of Minnes ota, USA.and Regionalization the seven cities of Kohgiloyeh and Boyerahmad Province Devlopment by Emphasis on Cultral Factorys. Regional Planning, vol.5.No.20 PP 15-. (In Persian).
Wilnker, A (2012), Measring Regional inequality: an indx of sicio- economic Pressure for Serbia. Collection of Papers- Faculty of Geography at University of Belgrade.
Wilnker, A (2012), Measring Regional inequality: an indx of sicio- economic Pressure for Serbia. Collection of Papers- Faculty of Geography at University of Belgrade.
Zebardast, Esmaeil, Haghrosta, Somaye (2014), The Comparative and lysis of reginal inequalities between adjoining Provinces, (case study: Hamedan and Markazi). Issue 15, PP114- 136. ]In Persan[.
Zebardast, Esmaeil, Haghrosta, Somaye (2014), The Comparative and lysis of reginal inequalities between adjoining Provinces, (case study: Hamedan and Markazi). Issue 15, PP114- 136. ]In Persan[.
Zhao,Y. (2000). Rural-urban migration in China: the past and present. In West and Zhao (eds.) Chinese Rural Labor Flows, Institute for East Asian Studies, University of California, Berkeley. [DOI:10.2307/jj.14904977.5]
Zhao,Y. (2000). Rural-urban migration in China: the past and present. In West and Zhao (eds.) Chinese Rural Labor Flows, Institute for East Asian Studies, University of California, Berkeley. [DOI:10.2307/jj.14904977.5]