تحقیقات کاربردی علوم جغرافیایی

تحقیقات کاربردی علوم جغرافیایی

پیشران‌های اثرگذار بر خودسازمان‌دهی روستاییان و بهبود معیشت پایدار روستایی شهرستان آشتیان

نویسندگان
ناصر شفیعی ثابت 1
مسعوده نیکوئی فرد 2
نگین سادات میرواحدی 3
1 دانشیار جغرافیا و برنامه ریزی روستایی، گروه جغرافیای انسانی و آمایش، دانشکده علوم زمین، دانشگاه شهید بهشتی، تهران، ایران.
2 دانشجوی دکتری جغرافیا و برنامه ‌‌ریزی روستایی، گروه جغرافیای انسانی و آمایش، دانشکده علوم زمین، دانشگاه شهید بهشتی، تهران، ایران
3 پژوهشگر جغرافیا و برنامه‌ ریزی روستایی، گروه جغرافیای انسانی و آمایش، دانشکده علوم زمین، دانشگاه شهید بهشتی، تهران، ایران
10.61186/jgs.25.78.23
چکیده
خودسازمان‌دهی روستاییان به‌عنوان یک فرایند مشارکتی، نقشی بنیادین در ارتقای معیشت پایدار در مناطق روستایی ایفا می‌کند. این مطالعه باهدف شناسایی پیشرانهای اثرگذار بر خودسازمان‌دهی روستاییان و بهبود معیشت پایدار روستایی در شهرستان آشتیان انجام شد. این پژوهش کیفی با رویکرد تحلیلی ـ اکتشافی و از طریق پرسش‌نامه نیمه‌ساختارمند و مصاحبه با 30 نفر از خبرگان در زمینه موضوع موردمطالعه انجام شد. داده‌های کیفی گرد‌آوری شده با استفاده از روش دلفی و نرم‌افزار میک‌مک برای شناسایی روابط و الگوهای میان مفاهیم تجزیه‌وتحلیل شد. یافته‌ها آشکار نمود شیوه پراکندگی عوامل و متغیرهای اثرگذار بر بهبود معیشت پایدار روستایی در ناحیه موردمطالعه به‌صورت ناپایدار بوده است. همچنین از میان 24 عامل اولیه تأثیرگذار، تعداد 10 عامل که دارای بالاترین امتیاز بودند به‌مثابه پیشران‌های بنیادین اثرگذار بر روند آتی خودسازمان‌دهی روستاییان در راستای معیشت پایدار روستایی شناسایی شد. پیشران‌های نوآوری خواهی و خلاقیت روستاییان در زمینه فعالیت‌های کشاورزی و غیرکشاورزی، مهارت و تجربه روستاییان در راستای فعالیت در گروه‌ها، انجمن‌ها و برپایی تشکل‌های محلی به‌مثابه عامل فردی؛ افزایش روحیه کارآفرینی، راه‌اندازی و ترویج کسب‌وکارهای نوین محلی به‌عنوان عامل روان‌شناختی؛ افزایش مشارکت، همکاری و احساس مسئولیت در انجام فعالیت‌های کشاورزی و غیرکشاورزی به‌عنوان عامل اجتماعی؛ توانمندسازی روستاییان و افزایش آگاهی و مهارت‌های اجتماعی و اقتصادی آن‌ها، بهره‌گیری از فناوری‌های نوین IT و ICT در فرایند توانمندسازی ساختاری روستاییان در راستای خودسازمان‌دهی به‌مثابه عامل آموزش و توانمندسازی؛ دسترسی به منابع مالی گوناگون و مطمئن برای بهره‌گیری در فعالیت‌های کشاورزی و غیرکشاورزی به‌مثابه عامل اقتصادی؛ واگذاری اختیار به روستاییان در راستای برنامه‌ریزی محلی و تمرکززدایی به‌عنوان عامل برنامه‌ریزی و مدیریت و سرانجام پیشرانهای حمایت از ایجاد و توسعه کسب‌وکارهای محلی و تنوع‌بخشی به فعالیت‌های کشاورزی و غیر‌کشاورزی روستاییان و همچنین افزایش سرمایه‌گذاری در فرایند کسب‌وکارهای نوآورانه در روستا به‌مثابه عامل حمایت اجتماعی- اقتصادی تعیین شد.
کلیدواژه‌ها
خودسازماندهی روستاییان
معیشت پایدار روستایی
توانمندسازی ساختاری
آینده‌پژوهی
شهرستان آشتیان

عنوان مقاله English

Drivers Influencing on the self-organization of villagers and improving sustainable rural livelihoods Ashtian County

نویسندگان English

Naser Shafieisabet 1
Masoudeh Nikoeifard 2
Neginsadat Mirvahedi 3
1 Associate Professor, Department of Human Geography and Spatial Planning, Faculty of Earth Sciences, Shahid Beheshti University, Tehran, Iran
2 Ph. D Candidate of Geography and Rural Planning, Department of Human Geography and Spatial Plannin, Faculty of Earth Sciences, Shahid Beheshti University, Tehran, Iran.
3 Researcher in Geography and Rural Planning, Department of Human Geography and Spatial Planning, Faculty of Earth Sciences, Shahid Beheshti University, Tehran, Iran
چکیده English

Villagers' self-organization, as a collaborative process, plays a fundamental role in promoting sustainable livelihoods in rural areas. This study was carried out to identify the driving forces affecting the self-organization of villagers and to improve sustainable rural livelihoods in Ashtian County, Iran. Utilizing a qualitative research design with an analytical-exploratory approach, data were gathered through semi-structured questionnaires and in-depth interviews with 30 subject matter experts. The collected qualitative data were analyzed using the Delphi method and MicMac software to identify underlying relationships and patterns among concepts. The findings indicate that the distribution of factors and variables influencing the improvement of sustainable rural livelihoods in the study area is characterized by instability. Additionally, among the 24 primary influential factors, 10 critical drivers emerged as pivotal to advancing villagers' self-organization and promoting long-term sustainability in rural livelihoods. These drivers include innovation and creativity of villagers in agricultural and non-agricultural activities, skills and experience in group activities, and the establishment of local organizations as individual factors; increasing the spirit of entrepreneurship, launching, and promoting new local businesses as psychological factors; increasing participation, cooperation, and a sense of responsibility in agricultural and non-agricultural activities as social factors; empowering villagers by increasing their awareness, social and economic skills, and leveraging new IT and ICT technologies for structural empowerment in the direction of self-organization as education and empowerment factors; access to diverse and reliable financial resources for agricultural and non-agricultural activities as economic factors; delegating authority to villagers in line with local planning and decentralization as planning and management factors; and finally, supporting the creation and development of local businesses, diversifying agricultural and non-agricultural activities, and increasing investment in innovative businesses as socio-economic support factors. These drivers collectively contribute to advancing villagers' self-organization and enhancing sustainable rural livelihoods.

کلیدواژه‌ها English

Self -organization of villagers
sustainable rural livelihood
structural empowerment
Future Study
Ashtian County
سالک قهفرخی، رقیه؛ شفیعی ثابت، ناصر و فنی، زهره. (1401). جایگاه خودسازمان دهی روستاییان در بهبود طرح های توسعه روستایی،(مورد مطالعه: استان آذربایجان شرقی)، جامعه شناسی سیاسی ایران، 5(12)، 982-950.
سالک قهفرخی، رقیه؛ شفیعی ثابت، ناصر و فنی، زهره. (1401). جایگاه خودسازمان دهی روستاییان در بهبود طرح های توسعه روستایی،(مورد مطالعه: استان آذربایجان شرقی)، جامعه شناسی سیاسی ایران، 5(12)، 982-950.
طالب، مهدی. (1380). جنبش مشارکت مردمی در توسعه روستایی، طرح ساموئل آندونگ، تجربه ای از کره جنوبی، مسکن و محیط روستا، 14(95 و 96(، 35-22.
طالب، مهدی. (1380). جنبش مشارکت مردمی در توسعه روستایی، طرح ساموئل آندونگ، تجربه ای از کره جنوبی، مسکن و محیط روستا، 14(95 و 96(، 35-22.
عمادی، محمدحسین. (1378). فرآیند توسعه و ویژگی‌های جنبش تعاونی‌های کشاورزی در کره جنوبی، جهاد، 18(216و217)، 27-30.
عمادی، محمدحسین. (1378). فرآیند توسعه و ویژگی‌های جنبش تعاونی‌های کشاورزی در کره جنوبی، جهاد، 18(216و217)، 27-30.
لانگورث، جان دبلیو. (1381). توسعه‌ی روستایی چین با مقایسه های بین الملی، ترجمه مصطفی مهاجرانی، تهران، انتشارات موسسه پژوهش های برنامه ریزی و اقتصاد کشاورزی.
لانگورث، جان دبلیو. (1381). توسعه‌ی روستایی چین با مقایسه های بین الملی، ترجمه مصطفی مهاجرانی، تهران، انتشارات موسسه پژوهش های برنامه ریزی و اقتصاد کشاورزی.
میرلطفی، محمودرضا و ملاشاهی، محمد. (1401). آینده‌پژوهی توانمندسازی اقتصادی- اجتماعی روستاییان در تغییر الگوی معیشت، (مطالعه موردی: روستاهای منطقه سیستان(، نگرش‌های نو در جغرافیای انسانی، 15(1)، 29-55.
میرلطفی، محمودرضا و ملاشاهی، محمد. (1401). آینده‌پژوهی توانمندسازی اقتصادی- اجتماعی روستاییان در تغییر الگوی معیشت، (مطالعه موردی: روستاهای منطقه سیستان(، نگرش‌های نو در جغرافیای انسانی، 15(1)، 29-55.
یونس، محمد. (1398). بانک تهیدستان( وام های کوچک، ابزار مبارزه با فقر جهانی)، ترجمه علی بابایی، سهیل ‌‌‌‌‌‌‌پورصادقی‌حقیقت، علیرضا خیری و زهرا عنایتی، چاپ پنجم، تهران، انتشارات دنیای اقتصاد.
یونس، محمد. (1398). بانک تهیدستان( وام های کوچک، ابزار مبارزه با فقر جهانی)، ترجمه علی بابایی، سهیل ‌‌‌‌‌‌‌پورصادقی‌حقیقت، علیرضا خیری و زهرا عنایتی، چاپ پنجم، تهران، انتشارات دنیای اقتصاد.
Amor, A.M., Vazquez, J.P.A. & Faína, J.A. (2020). Transformational leadership and work engagement: Exploring the mediating role of structural empowerment. European Management Journal, 38(1), 169-178. [DOI:10.1016/j.emj.2019.06.007]
Amor, A.M., Vazquez, J.P.A. & Faína, J.A. (2020). Transformational leadership and work engagement: Exploring the mediating role of structural empowerment. European Management Journal, 38(1), 169-178. [DOI:10.1016/j.emj.2019.06.007]
Boonstra, B., & Boelens, L. (2011). Self-organization in urban development: towards a new perspective on spatial planning, Urban Research and Practice, 42, 99-122. [DOI:10.1080/17535069.2011.579767]
Boonstra, B., & Boelens, L. (2011). Self-organization in urban development: towards a new perspective on spatial planning, Urban Research and Practice, 42, 99-122. [DOI:10.1080/17535069.2011.579767]
De Roo,G. (2016). Self-organization and Spatial Planning - Foundations, challenges, constraints and consequences, , InPlanning, Groningen (NL) 54-96. [DOI:10.17418/B.2016.9789491937279]
De Roo,G. (2016). Self-organization and Spatial Planning - Foundations, challenges, constraints and consequences, , InPlanning, Groningen (NL) 54-96. [DOI:10.17418/B.2016.9789491937279]
Emadi, M. (2000). Development process and characteristics of the movement of agricultural cooperatives in South Korea, Jahad, 18(216 & 217), 27-30.(in Persian) https://sid.ir/paper/486561/fa
Emadi, M. (2000). Development process and characteristics of the movement of agricultural cooperatives in South Korea, Jahad, 18(216 & 217), 27-30.(in Persian) https://sid.ir/paper/486561/fa
FINCA .(2020). Fighting Poverty with Microfinance and Social Enterprise. https://finca.org/about-finca
FINCA .(2020). Fighting Poverty with Microfinance and Social Enterprise. https://finca.org/about-finca
Heylighen, F. (2001) The science of self-organization and adaptivity. The encyclopedia of life support systems, 5(3), 253-280. http://pcp.vub.ac.be/Papers/EOLSS-Self-Organiz.pdf [DOI:10.1023/A:1009690407292]
Heylighen, F. (2001) The science of self-organization and adaptivity. The encyclopedia of life support systems, 5(3), 253-280. http://pcp.vub.ac.be/Papers/EOLSS-Self-Organiz.pdf [DOI:10.1023/A:1009690407292]
Hua, H., Sun, J., & Yang, Z. (2024). Rural Self-Organizing Resilience: Village Collective Strategies and Negotiation Paths in Urbanization Process in the TPSNT Framework: A Case Study of the Hongren Village, China. Sustainability, 16(12), 5202. [DOI:10.3390/su16125202]
Hua, H., Sun, J., & Yang, Z. (2024). Rural Self-Organizing Resilience: Village Collective Strategies and Negotiation Paths in Urbanization Process in the TPSNT Framework: A Case Study of the Hongren Village, China. Sustainability, 16(12), 5202. [DOI:10.3390/su16125202]
ILO. (2014). Self Employed Women's Association (SEWA)India. https//www.ilo.org/ publication/chapter7
ILO. (2014). Self Employed Women's Association (SEWA)India. https//www.ilo.org/ publication/chapter7
Knight, D. W., & Cottrell, S. P. (2016). Evaluating tourism-linked empowerment in Cuzco, Peru. Annals of Tourism Research, 56, 32-47. [DOI:10.1016/j.annals.2015.11.007]
Knight, D. W., & Cottrell, S. P. (2016). Evaluating tourism-linked empowerment in Cuzco, Peru. Annals of Tourism Research, 56, 32-47. [DOI:10.1016/j.annals.2015.11.007]
Kumaran, K. P. (1997). Self-help groups: an alternative to institutional credit to the poor: a case study in Andhra Pradesh. JOURNAL OF RURAL DEVELOPMENT-HYDERABAD-, 16, 515-530. https://nirdprojms.in/
Kumaran, K. P. (1997). Self-help groups: an alternative to institutional credit to the poor: a case study in Andhra Pradesh. JOURNAL OF RURAL DEVELOPMENT-HYDERABAD-, 16, 515-530. https://nirdprojms.in/
Lindstrom, K. N., & Larson, M. (2016). Community-based tourism in practice: evidence from three coastal communities in Bohuslän, Sweden. Bulletin of Geography. Socio-economic Series, 33(33), 71-78. [DOI:10.1515/bog-2016-0025]
Lindstrom, K. N., & Larson, M. (2016). Community-based tourism in practice: evidence from three coastal communities in Bohuslän, Sweden. Bulletin of Geography. Socio-economic Series, 33(33), 71-78. [DOI:10.1515/bog-2016-0025]
Longworth, J. W. (2003). China's rural development with international comparisons, translated by Mustafa Mohajerani, Tehran, Institute of Planning and Agricultural Economics Publications. (in Persian)
Longworth, J. W. (2003). China's rural development with international comparisons, translated by Mustafa Mohajerani, Tehran, Institute of Planning and Agricultural Economics Publications. (in Persian)
Malapit, H., Ragasa, C., Martinez, E. M., Rubin, D., Seymour, G., & Quisumbing, A. (2020). Empowerment in agricultural value chains: Mixed methods evidence from the Philippines. Journal of Rural Studies,76, 240- 253. [DOI:10.1016/j.jrurstud.2020.04.003]
Malapit, H., Ragasa, C., Martinez, E. M., Rubin, D., Seymour, G., & Quisumbing, A. (2020). Empowerment in agricultural value chains: Mixed methods evidence from the Philippines. Journal of Rural Studies,76, 240- 253. [DOI:10.1016/j.jrurstud.2020.04.003]
Mitra, S., & Amit K. (2012). Assessing Empowerment through Generation of Social Capital. Journal of Business and Social Research, 2 (6), 72-84. [DOI:10.18533/ijbsr.v2i6.135]
Mitra, S., & Amit K. (2012). Assessing Empowerment through Generation of Social Capital. Journal of Business and Social Research, 2 (6), 72-84. [DOI:10.18533/ijbsr.v2i6.135]
Mirlotfi, M & Molashahi, M. (2023). Prospective research of economic-social empowerment of villagers in changing livelihood pattern, (Case study: villages of Sistan Region), New Attitudes in Human Geography, 15(1), 29-55.(in Persian) https://journals.iau.ir/article_705194.html
Mirlotfi, M & Molashahi, M. (2023). Prospective research of economic-social empowerment of villagers in changing livelihood pattern, (Case study: villages of Sistan Region), New Attitudes in Human Geography, 15(1), 29-55.(in Persian) https://journals.iau.ir/article_705194.html
Moroni, S. (2015). Complexity and the inherent limits of explanation and prediction. Planning Theory, 14(3), 248-267. https://doi.org /10.1177/1473095214521104 [DOI:10.1177/1473095214521104]
Moroni, S. (2015). Complexity and the inherent limits of explanation and prediction. Planning Theory, 14(3), 248-267. https://doi.org /10.1177/1473095214521104 [DOI:10.1177/1473095214521104]
OECD. (2000). Agricultural and Rural Development Policies in the Baltic Countries. [DOI:10.1787/9789264104297-en]
OECD. (2000). Agricultural and Rural Development Policies in the Baltic Countries. [DOI:10.1787/9789264104297-en]
Ostrom, E. (1995). Self-organization and Social Capital, Industrial and Corporate Change, 4(1), 131-159. [DOI:10.1093/icc/4.1.131]
Ostrom, E. (1995). Self-organization and Social Capital, Industrial and Corporate Change, 4(1), 131-159. [DOI:10.1093/icc/4.1.131]
Rupasingha, A., Wojan, T. R., & Freshwater, D. (1999). Self-organization and community-based development initiatives. Community Development, 30(1), 66-82. [DOI:10.1080/15575339909489754]
Rupasingha, A., Wojan, T. R., & Freshwater, D. (1999). Self-organization and community-based development initiatives. Community Development, 30(1), 66-82. [DOI:10.1080/15575339909489754]
Rowlands, Jo. (1995). Empowerment Examined, Development in Practice, 5(2), 101-107. [DOI:10.1080/0961452951000157074] [PMID]
Rowlands, Jo. (1995). Empowerment Examined, Development in Practice, 5(2), 101-107. [DOI:10.1080/0961452951000157074] [PMID]
Salek Qahfarokhi, R., Shafieisabet, N., & Fani, Z. (2022). The role of villagers' self-organization in improving rural development plans, (case study: East Azarbaijan Province), Iranian Political Sociology, 5(12), 950-982.(in Persian) [DOI:10.30510/PSI.2022.340449.3421]
Salek Qahfarokhi, R., Shafieisabet, N., & Fani, Z. (2022). The role of villagers' self-organization in improving rural development plans, (case study: East Azarbaijan Province), Iranian Political Sociology, 5(12), 950-982.(in Persian) [DOI:10.30510/PSI.2022.340449.3421]
Seixas,C.S., & Davy, B. (2008). Self-organization in integrated conservation and development initiatives. International Journal of the Commons, 2(1), 99-125. [DOI:10.18352/ijc.24]
Seixas,C.S., & Davy, B. (2008). Self-organization in integrated conservation and development initiatives. International Journal of the Commons, 2(1), 99-125. [DOI:10.18352/ijc.24]
Strzelecka, M., Boley, B., Woosnam, K. (2017). Place attachement and Empowerment: Do Resident need to be attached to be empower, Annal of tourism rsearch, 66, 61-73. [DOI:10.1016/j.annals.2017.06.002]
Strzelecka, M., Boley, B., Woosnam, K. (2017). Place attachement and Empowerment: Do Resident need to be attached to be empower, Annal of tourism rsearch, 66, 61-73. [DOI:10.1016/j.annals.2017.06.002]
Sharma, P. (2016). Women empowerment through entrepreneurial activities of Self-Help Groups. Indian Research Journal of extension education, 8(1), 46-51. https://api.semanticscholar.org/CorpusID:198701536
Sharma, P. (2016). Women empowerment through entrepreneurial activities of Self-Help Groups. Indian Research Journal of extension education, 8(1), 46-51. https://api.semanticscholar.org/CorpusID:198701536
Shafieisabet, N., & Haratifard, S. (2020). The empowerment of local tourism stakeholders and their perceived environmental effects for participation in sustainable development of tourism. Journal of Hospitality and Tourism Management, 45, 486-498. [DOI:10.1016/j.jhtm.2020.10.007]
Shafieisabet, N., & Haratifard, S. (2020). The empowerment of local tourism stakeholders and their perceived environmental effects for participation in sustainable development of tourism. Journal of Hospitality and Tourism Management, 45, 486-498. [DOI:10.1016/j.jhtm.2020.10.007]
Taleb, M. (2002). People's participation movement in rural development, Samuel Andong's plan, an experience from South Korea, Housing and rural environment, 14(95 & 96), 22-35. (in Persian) https://www.noormags.ir/view/fa/articlepage/993592
Taleb, M. (2002). People's participation movement in rural development, Samuel Andong's plan, an experience from South Korea, Housing and rural environment, 14(95 & 96), 22-35. (in Persian) https://www.noormags.ir/view/fa/articlepage/993592
Uddin, M. S. (2011). Role of Microcredit and Community- Based Organizations in a Wetland Area in Bangladesh, A thesis submitted to the Faculty of Graduate Studies of The University of Manitoba in partial fulfillment of the requirements of the degree of Master of Natural Resources Management. https://www.academia.edu/32849021
Uddin, M. S. (2011). Role of Microcredit and Community- Based Organizations in a Wetland Area in Bangladesh, A thesis submitted to the Faculty of Graduate Studies of The University of Manitoba in partial fulfillment of the requirements of the degree of Master of Natural Resources Management. https://www.academia.edu/32849021
UNDP. (2017). Micro Enterprise Development Program (MEDEP), Annual progress report. https://www.undp.org/sites/g/files/zskgke326/files/migration/np/UNDP_NP-MEDEP-APR-2017.pdf
UNDP. (2017). Micro Enterprise Development Program (MEDEP), Annual progress report. https://www.undp.org/sites/g/files/zskgke326/files/migration/np/UNDP_NP-MEDEP-APR-2017.pdf
Wenbin, L., Xuelian, C., Pei, T., Yunhong, G., & Mingming, S. (2024). Influencing Factors of Farmers' Self-Organized Participation in Collective Actions in Rural Tourism of China. Journal of Resources and Ecology, 15(3), 683-697. [DOI:10.5814/j.issn.1674-764x.2024.03.015]
Wenbin, L., Xuelian, C., Pei, T., Yunhong, G., & Mingming, S. (2024). Influencing Factors of Farmers' Self-Organized Participation in Collective Actions in Rural Tourism of China. Journal of Resources and Ecology, 15(3), 683-697. [DOI:10.5814/j.issn.1674-764x.2024.03.015]
Yunus, M. (2018). Banker to the Poor(small loans, a tool to fight global poverty), translated by Ali Babaei, Sohail Poursadeghi-Gheqirat, Alireza Khairi and Zahra Enayati, fifth edition, Tehran,Donyaye Eghtesad. (in Persian)
Yunus, M. (2018). Banker to the Poor(small loans, a tool to fight global poverty), translated by Ali Babaei, Sohail Poursadeghi-Gheqirat, Alireza Khairi and Zahra Enayati, fifth edition, Tehran,Donyaye Eghtesad. (in Persian)