تحقیقات کاربردی علوم جغرافیایی

تحقیقات کاربردی علوم جغرافیایی

تبیین الگوی کرونوپولیتیک مناسبات ایران و عراق

نویسندگان
مسعود ملکیان دولت آبادی 1
غلامحسین حیدری 2
فرهاد حمزه 2
1 دانشجوی دکتری جغرافیای سیاسی، گروه جغرافیا، دانشکده زبان و ادبیات فارسی، واحد تهران مرکزی،دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران.
2 استادیار جغرافیای سیاسی، گروه جغرافیا، دانشکده زبان و ادبیات فارسی، واحد تهران مرکزی،دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران.
10.61186/jgs.25.77.25
چکیده
جهان امروز شاهد اوج‌گیری رقابت‌های ژئوپلیتیکی است؛ عرصه‌ای که در آن دیگر تنها منابع انرژی به‌عنوان پشتوانه کشورها به شمار نمی‌آید، بلکه کریدورها به محل رقابت قدرت‌ها تبدیل‌شده‌اند و هر کشور می‌کوشد در شبکه‌ایجادشده توسط این کریدورهای نوظهور، جایی برای خود دست‌وپا کند. به عبارتی، روند ژئوپلیتیک جهانی باعث تشدید رقابت بر سر گلوگاه‌های دریایی و امنیتی شدن دسترسی به بازارهای فرامرزی می‌شود. این پژوهش از نوع پژوهش‌های «بنیادی نظری» است؛ روش آن نیز توصیفی- تحلیلی است و به‌طور مشخص از روش‌شناسی تطبیقی با ابزار کتابخانه‌ای و اینترنتی جمع‌آوری‌شده است. به نظر می‌رسد در الگوی کرونوپولیتیک در حوزه مناسبات ایران و عراق، هر یک از بازیگران در سودای جانمایی نقش خود در کریدورهای بین‌المللی هستند که آن را در راستای اهداف متعددی دنبال می‌کنند؛ مانند پیگیری ابتکار «کریدور فاو» از سوی عراق و ایران هم که درصدد توسعه حلقه همکاری‌های اقتصادی و جاگیری در ائتلاف‌های نوظهور شرق است. اگرچه نمی‌توان با اطمینان برای آینده روابط دو کشور از منظر کرونوپولیتیک پیش‌بینی کرد، اما نشانه‌های همکاری کمتر و رقابت بیشتر در روابط دو کشور ناشی از متغیرها و دلایل مختلفی در افق دیده می‌شود. مهم‌ترین شاخص رقابت احتمالی شامل رقابت در مسیرهای ترانزیتی (کریدوری) است.
کلیدواژه‌ها
کرونوپولیتیک
ژئوپولیتیک
کریدورهای بین المللی
عراق
ایران

عنوان مقاله English

Explaining the chronopolitical pattern of relations between Iran and Iraq

نویسندگان English

masoud malekian dolat abadi 1
gholamhosein heidari 2
farhad hamzeh 2
1 PhD Student in Political Geography, Department of Geography, Faculty of Persian Language and Literature, Islamic Azad University, Central Tehran Branch, Tehran, Iran
2 Assistant Professor of Political Geography, Department of Geography, Faculty of Persian Language and Literature, Islamic Azad University, Central Tehran Branch, Tehran, Iran
چکیده English

The contemporary global landscape is characterized by heightened geopolitical competition, in which energy resources have evolved from being mere support for nations to becoming pivotal elements in the contest for power. This context has transformed corridors into significant arenas for competition, as each country endeavors to establish its position within the intricate network created by these emerging corridors. In this regard, the prevailing global geopolitical trend has intensified the competition over maritime chokepoints and secured access to cross-border markets.This research serves as a theoretical foundation, employing a descriptive-analytical methodology that incorporates a comparative approach, utilizing library and internet resources for data collection. Within the chronopolitical framework of Iran-Iraq relations, each actor strives to delineate its role in international corridors while pursuing various objectives. For instance, Iraq is actively engaged in the "FAW Corridor" initiative, whereas Iran seeks to expand economic cooperation and secure a place in the burgeoning alliances of the East. While it is challenging to make definitive predictions regarding the future of relations between the two countries from a chronopolitical perspective, emerging signs suggest a trend toward diminished cooperation and increased competition, influenced by a multitude of variables. A key indicator of this potential competition is the rivalry over transit routes (corridors).

کلیدواژه‌ها English

chronopolitics
Geopolitics
international corridors
Iraq
Iran
بیات، محبوبه،(1385)، کرونوپلیتیک: بعد جدیدی از جغرافیا، مجموعه مقالات همایش جغرافیا و قرن بیست یکم، گروه جغرافیا دانشگاه آزاد واحد نجف آباد ، اصفهان، ایران.
بیات، محبوبه،(1385)، کرونوپلیتیک: بعد جدیدی از جغرافیا، مجموعه مقالات همایش جغرافیا و قرن بیست یکم، گروه جغرافیا دانشگاه آزاد واحد نجف آباد ، اصفهان، ایران.
جعفری ولدانی، اصغر (1387)؛ ژئوپولیتیک جدید دریای سرخ و خلیج‌فارس، چاپ سوم، تهران: دفتر مطالعات سیاسی و بین المللی
جعفری ولدانی، اصغر (1387)؛ ژئوپولیتیک جدید دریای سرخ و خلیج‌فارس، چاپ سوم، تهران: دفتر مطالعات سیاسی و بین المللی
لنچافسکی، ژرژ (1337)؛ تاریخ خاورمیانه، ترجمه هادی جزایری، تهران: اقبال
لنچافسکی، ژرژ (1337)؛ تاریخ خاورمیانه، ترجمه هادی جزایری، تهران: اقبال
روزنامه شرق، 21-4-1392
روزنامه شرق، 21-4-1392
رئیسی نژاد، آدش(1400) ایران و راه ابریشم جدید، انتشارات دانشگاه تهران، سری چاپ 1، تهران، ایران
رئیسی نژاد، آدش(1400) ایران و راه ابریشم جدید، انتشارات دانشگاه تهران، سری چاپ 1، تهران، ایران
ویریلیو، پل، (1998)اطلاعات بمب، نسخه لندن. انگلستان
ویریلیو، پل، (1998)اطلاعات بمب، نسخه لندن. انگلستان
یانگ، جان (1384)جنگ سرد صلح سرد(آمریکا و روسیه در جنگ سرد 1998-1941) مترجم: دکتر عزت الله عزتی- محبوبه بیات،نشز قومس، تهران، ایران
یانگ، جان (1384)جنگ سرد صلح سرد(آمریکا و روسیه در جنگ سرد 1998-1941) مترجم: دکتر عزت الله عزتی- محبوبه بیات،نشز قومس، تهران، ایران
نامی، محمد حسن (1381) جغرافیای کشور عراق با تأکید بر مسائل ژئوپولیتیک. تهران: سازمان جغرافیایی نیروهای مسلح
نامی، محمد حسن (1381) جغرافیای کشور عراق با تأکید بر مسائل ژئوپولیتیک. تهران: سازمان جغرافیایی نیروهای مسلح
نورعلی، حسن، احمدی، سید عباس،(1401) واکاوی نقش ژئوپلیتیکی ایران در کریدورهای بین‌المللی و ارائه مدل "ایران، هارتلند کریدوری جهان"پژوهشهای جغرافیای انسانی، دورۀ 54 ، شمارۀ 3
نورعلی، حسن، احمدی، سید عباس،(1401) واکاوی نقش ژئوپلیتیکی ایران در کریدورهای بین‌المللی و ارائه مدل "ایران، هارتلند کریدوری جهان"پژوهشهای جغرافیای انسانی، دورۀ 54 ، شمارۀ 3
هادی زاده، محمود و عزتی، عزت الله. (1393). نقش ژئواکونومیک در اهداف استراتژیک ایران در قرن بیست و یکم جهان، فصلنامه جغرافیایی سرزمین، 11(44). 1-12. [به فارسی].
هادی زاده، محمود و عزتی، عزت الله. (1393). نقش ژئواکونومیک در اهداف استراتژیک ایران در قرن بیست و یکم جهان، فصلنامه جغرافیایی سرزمین، 11(44). 1-12. [به فارسی].
Abbott, A (1911). "Sequences of Social Events: Concepts and Methods for the Analysis of Order in Social Processes," Historical Methods, Vol. 18, No. 1, Fall, pp. 179-FV.
Abbott, A (1911). "Sequences of Social Events: Concepts and Methods for the Analysis of Order in Social Processes," Historical Methods, Vol. 18, No. 1, Fall, pp. 179-FV.
Bartolini, S (1991). "On Time and Comparative Research," Journal of Theoretical Politics, Vol. a, No. P, pp. M-ev.
Bartolini, S (1991). "On Time and Comparative Research," Journal of Theoretical Politics, Vol. a, No. P, pp. M-ev.
Bates, R, de Figueiredo, Jr., and Barry R. Weingast (1994). "The Politics of Interpretation: Rationality, Culture, and Transition," Politics and Society, Vol. 9, No. f, pp. 71-Ta.
Bates, R, de Figueiredo, Jr., and Barry R. Weingast (1994). "The Politics of Interpretation: Rationality, Culture, and Transition," Politics and Society, Vol. 9, No. f, pp. 71-Ta.
Dalby , S(1991)Critical geopolitics
Dalby , S(1991)Critical geopolitics
discourse, difference, and dissent, Environment and Planning 0: Socioty and Space, 1991, volume 0, pagos 261-203
discourse, difference, and dissent, Environment and Planning 0: Socioty and Space, 1991, volume 0, pagos 261-203
Diez Thomas (2004) Europe's others and the return of geopolitics. Cambridge Review of International Affairs 17(2): 319-335 [DOI:10.1080/0955757042000245924]
Diez Thomas (2004) Europe's others and the return of geopolitics. Cambridge Review of International Affairs 17(2): 319-335 [DOI:10.1080/0955757042000245924]
Klinke, Ian(2012) Chronopolitics: A conceptual matrix, Progress in Human Geography 1-18
Klinke, Ian(2012) Chronopolitics: A conceptual matrix, Progress in Human Geography 1-18
Wallis, George W (1970)Chronopolitics: The Impact of Time Perspectives on the Dynamics of Change, Social Forces, Volume 49, Issue 1, September 1970, Pages 102-108, [DOI:10.1093/sf/49.1.102]
Wallis, George W (1970)Chronopolitics: The Impact of Time Perspectives on the Dynamics of Change, Social Forces, Volume 49, Issue 1, September 1970, Pages 102-108, [DOI:10.1093/sf/49.1.102]
Mousavi, H., Barzegar, K. & colleagues (2015). The Impact of the Arab World Developments on the Regional Politics of Iran and Turkey, Geopolitical Quarterly, 12(1). 186-166. [In Persian].
Mousavi, H., Barzegar, K. & colleagues (2015). The Impact of the Arab World Developments on the Regional Politics of Iran and Turkey, Geopolitical Quarterly, 12(1). 186-166. [In Persian].
https://www.pishkhan.com/news/304194
https://www.pishkhan.com/news/304194
https://www.insuranceopedia.com/definition/4586/time-policy
https://www.insuranceopedia.com/definition/4586/time-policy