تحقیقات کاربردی علوم جغرافیایی

تحقیقات کاربردی علوم جغرافیایی

تحلیل سیستم ژئوتوریسم در شهرستان فیروزکوه و ارائه مدل توسعه آن از منظر قابلیت ژئوپارک

نویسندگان
سمیه جهان تیغ مند 1
امیر کرم 2
عزت اله قنواتی 2
سارا کیانی 3
1 دکتری ژئومورفولوژی، دانشکده علوم جغرافیایی، دانشگاه خوارزمی، تهران، ایران.
2 دانشیار ژئومورفولوژی، دانشکده علوم جغرافیایی، دانشگاه خوارزمی، تهران، ایران.
3 استادیار ژئومورفولوژی، دانشکده علوم جغرافیایی، دانشگاه خوارزمی، تهران، ایران.
10.61186/jgs.25.77.1
چکیده
ژئوتوریسم یکی از گونه های مهم اکوتوریسم با رویکردی مسئولانه و حفاظت محور است که بر مردمی کردن علوم زمین و توسعه فرهنگی، اجتماعی و اقتصادی جامعه بومی تاکید می کند به منظور ارزیابی و تبیین شرایط ژئوتوریسم یک منطقه و قابلیت های یک مقصد برای تبدیل شدن به یک ژئوپارک، ضرورت دارد تا مدل بهینه و مطلوب توسعه ژئوتوریسم مقصدهای گردشگری ارائه و تبیین شود. شهرستان فیروزکوه با داشتن سرمایه های متعدد میراث زمین، یکی از مناطق مستعد ژئوتوریسم محسوب می شود. با توجه به توان بالای ژئوتوریسم برای توسعه به عنوان یک ژئوپارک و عدم بهره گیری لازم از این توانها در توسعه شهرستان، ضرورت دارد تا مدل بهینه ای برای تحلیل توسعه قابلیت ژئوپارک در شهرستان ارائه شود. در این پژوهش از طریق روش های کتابخانه ای و پیمایشی و با استفاده از روش های ارزیابی ژئوتوریسم شامل روش فاسیلاس، روش GAM و روش محوطه های تنوع زمینی، ژئوسایتهای شهرستان مورد تحلیل قرار گرفت. عمده ژئوسایتهای منطقه علیرغم داشتن نمایانگری و قابلیت آموزشی بالا و ارزش زیبایی شناختی، ارتباط ضعیفی با جامعه بومی دارند و سطح آسیب پذیری و خطر اضمحلال آنها رو به افزایش است. همچنین از منظر سنجش قابلیتهای ژئوپارک مشخص شد که این شهرستان در حال حاضر، قابلیت تبدیل شدن به یک ژئوپارک مستقل را ندارد بر همین اساس مدلی برای توسعه قابلیت شهرستان برای تبدیل به یک ژئوپارک ارائه شده است که این مدل عمدتا مدیریت مشارکتی، کارآفرینی، گردشگران چند منظوره و گونه شناسی ژئوتوریسم و غیره تاکید دارد.
کلیدواژه‌ها
ژئوتوریسم
ژئوپارک
مدل توسعه ژئوپارک
شهرستان فیروزکوه

عنوان مقاله English

Analysis of geotourism system in Firoozkouh township and presentation of its development model from the perspective of geopark capability

نویسندگان English

somayeh jahantigh mand 1
amir karam 2
ezat ghanavati 2
1 Ph.D. in Geomorphology, Faculty of Geographic Sciences, Kharazmi University, Tehran, Iran.
2 Associate Professor of Geomorphology, Faculty of Geographic Sciences, Kharazmi University, Tehran, Iran.
3 Assistant Professor of Geomorphology, Faculty of Geographic Sciences, Kharazmi University, Tehran, Iran.
چکیده English

Geotourism is one of the important types of ecotourism with a responsible and conservation-oriented approach that emphasizes the popularization of earth sciences and the cultural, social, and economic development of the local community. In order to evaluate and explain the geotourism conditions of a region and the capabilities of a destination to become a geopark, it is necessary to present and explain the optimal and desirable model for the development of geotourism destinations. Firouzkouh County, with its numerous earth heritage assets, is considered one of the areas susceptible to geotourism. Given the high potential of geotourism for development as a geopark and the lack of necessary utilization of these capabilities in the development of the county, it is necessary to present an optimal model for analyzing the development of geopark capabilities in the county. In this research, through library and survey methods and using geotourism evaluation methods including the Facilas method, the GAM method, and the terrestrial diversity sites method, the county's geosites were evaluated and analyzed from the perspective of different values. The results show that most of the geosites in the region, despite their high representation, educational potential, and aesthetic value, have a weak connection with the local community, and their vulnerability and risk of extinction are increasing. Also, from the perspective of assessing the geopark capabilities, it was determined that this county currently does not have the capability to become an independent geopark. Accordingly, a model for developing the county's capability to become a geopark has been presented, which mainly emphasizes participatory management, entrepreneurship, multipurpose tourists, and geotourism typology, etc.

کلیدواژه‌ها English

Geotourism
geopark
geotourism assessment method
Firouzkooh County
احسانی،امیر هوشنگ(1394).گردشگری کاربردی. انتشارات دانشگاه تهران
احسانی،امیر هوشنگ(1394).گردشگری کاربردی. انتشارات دانشگاه تهران
اروجی، حسن (1391). مکان یابی ژئومورفوسایتهای بهینه گردشگری با فرایند تحلیل شبکه ای (ANP) و ارزیابی آنها از طریق مدل های ژئومورفوتوریستی (مطالعه موردی: شهرستان طبس)، پایان نامه کارشناسی ارشد، در رشته جغرافیا و برنامه ریزی توریسم، دانشگاه تهران
اروجی، حسن (1391). مکان یابی ژئومورفوسایتهای بهینه گردشگری با فرایند تحلیل شبکه ای (ANP) و ارزیابی آنها از طریق مدل های ژئومورفوتوریستی (مطالعه موردی: شهرستان طبس)، پایان نامه کارشناسی ارشد، در رشته جغرافیا و برنامه ریزی توریسم، دانشگاه تهران
احمدی زاده (1396). ارزیابی ژئوتداولینگ، راس؛ نیوسام، دیوید (1391). ژئوتوریسم (زمین گردشگری). نشر سازمان زمین شناسی و اکتشافات معدنی کشور
احمدی زاده (1396). ارزیابی ژئوتداولینگ، راس؛ نیوسام، دیوید (1391). ژئوتوریسم (زمین گردشگری). نشر سازمان زمین شناسی و اکتشافات معدنی کشور
تقوایی، مسعود؛ احسانی، غلامحسین؛ صفرآبادی، اعظم (1388). نقش و جایگاه برنامه ریزی چند بعدی در توسعه توریسم و اکوتوریسم. مجله جغرافیا و برنامه ریزی محیطی، سال 20 شماره پیاپی 35، شماره 3، صص 45-62
تقوایی، مسعود؛ احسانی، غلامحسین؛ صفرآبادی، اعظم (1388). نقش و جایگاه برنامه ریزی چند بعدی در توسعه توریسم و اکوتوریسم. مجله جغرافیا و برنامه ریزی محیطی، سال 20 شماره پیاپی 35، شماره 3، صص 45-62
صفاری، امیر؛ قنواتی، عزت الله؛ صمیمی پور، خدیجه (1391). شناسایی پهنه های مستعد توسعه اکتوریسم در شهرستان کازرون. نشریه تحقیقات کاربردی علوم جغرافیایی؛ سال دوازدهم، شماره 26
صفاری، امیر؛ قنواتی، عزت الله؛ صمیمی پور، خدیجه (1391). شناسایی پهنه های مستعد توسعه اکتوریسم در شهرستان کازرون. نشریه تحقیقات کاربردی علوم جغرافیایی؛ سال دوازدهم، شماره 26
کرم امیر ، صفاری امیر، طاهرخانی محمد، (1395). ارزیابی پتانسیل های ژئوتوریسمی با استفاده از مدل های روچا و کومانسکو مطالعه موردی: دره الموت. فصلنامه جغرافیا؛ سال چهاردهم، شماره 50
کرم امیر ، صفاری امیر، طاهرخانی محمد، (1395). ارزیابی پتانسیل های ژئوتوریسمی با استفاده از مدل های روچا و کومانسکو مطالعه موردی: دره الموت. فصلنامه جغرافیا؛ سال چهاردهم، شماره 50
مختاری، داود (1389). ارزیابی توانمندی های اکوتوریستی مکان ژئومورفیکی حوضه آبریز آسیاب خرابه در شمال غرب ایران به روش پرالونگ (Pralong). مجله جغرافیا و توسعه، شماره 18، صص 27 – 52
مختاری، داود (1389). ارزیابی توانمندی های اکوتوریستی مکان ژئومورفیکی حوضه آبریز آسیاب خرابه در شمال غرب ایران به روش پرالونگ (Pralong). مجله جغرافیا و توسعه، شماره 18، صص 27 – 52
مختاری، داود (1394). ژئوتوریسم. انتشارات سمت
مختاری، داود (1394). ژئوتوریسم. انتشارات سمت
مقیمی، ابرهیم؛ رحیمی هرآبادی، سعید؛ هدایی آرانی، مجتبی؛ علیزاده، محمد و اروجی، حسن (1391). ژئومورفوتوریسم و قابلیت سنجی ژئومورفوسایت های جاده ای با بهره گیری از روش پری یرا مطالعه موردی: آزاد راه قم – کاشان. نشریه تحقیقات کاربردی علوم جغرافیایی، دانشگاه خوارزمی تهران، سال 12، شماره 27، صص 7-
مقیمی، ابرهیم؛ رحیمی هرآبادی، سعید؛ هدایی آرانی، مجتبی؛ علیزاده، محمد و اروجی، حسن (1391). ژئومورفوتوریسم و قابلیت سنجی ژئومورفوسایت های جاده ای با بهره گیری از روش پری یرا مطالعه موردی: آزاد راه قم – کاشان. نشریه تحقیقات کاربردی علوم جغرافیایی، دانشگاه خوارزمی تهران، سال 12، شماره 27، صص 7-
مختاری، داود (1393). اصول موضوعه دانش ژئومورفولوژی و جایگاه ژئوتوریسم (نقدی در حوزه دانش ژئومورفولوژی ایران). جغرافیا و برنامه ریزی محیطی، سال 25، پیاپی 53، صص 91-108
مختاری، داود (1393). اصول موضوعه دانش ژئومورفولوژی و جایگاه ژئوتوریسم (نقدی در حوزه دانش ژئومورفولوژی ایران). جغرافیا و برنامه ریزی محیطی، سال 25، پیاپی 53، صص 91-108
احمدی زاده ،مریم(1393). ژئوتوریسم منطقه دماوند با تاکید بر جنبه های ژئومورفولوژیکی و فرهنگی. پایان نامه کارشناسی ارشد دانشگاه سبزوار
احمدی زاده ،مریم(1393). ژئوتوریسم منطقه دماوند با تاکید بر جنبه های ژئومورفولوژیکی و فرهنگی. پایان نامه کارشناسی ارشد دانشگاه سبزوار
Pralong, J. (2005). A method for assessing tourist potential and use of geomorphological sites; Géomorphologie : relief, processus , environnement, n 3, 189-196 [DOI:10.4000/geomorphologie.350]
Pralong, J. (2005). A method for assessing tourist potential and use of geomorphological sites; Géomorphologie : relief, processus , environnement, n 3, 189-196 [DOI:10.4000/geomorphologie.350]
Pereira, P. Pereira, D. Caetano, A. (2007). Geomorphosite assessment in Montesinho Natural Park (Portugal). Geographica Helvetica, V 62, 159-168 [DOI:10.5194/gh-62-159-2007]
Pereira, P. Pereira, D. Caetano, A. (2007). Geomorphosite assessment in Montesinho Natural Park (Portugal). Geographica Helvetica, V 62, 159-168 [DOI:10.5194/gh-62-159-2007]
Vujicic, M. Vasiljevic, D. Markovic, S. Hose, T. Lukic, T. Hadzic, O. Janievic, S (2011). Preliminary geosites assessment model (GAM) and its application on Fruska Gora Mountain, potential geotourism detinarion of Serbia. Acta geographica Slovenica, V 51.2, 361-377 [DOI:10.3986/AGS51303]
Vujicic, M. Vasiljevic, D. Markovic, S. Hose, T. Lukic, T. Hadzic, O. Janievic, S (2011). Preliminary geosites assessment model (GAM) and its application on Fruska Gora Mountain, potential geotourism detinarion of Serbia. Acta geographica Slovenica, V 51.2, 361-377 [DOI:10.3986/AGS51303]
Serrano, E & Gonzalez Trueba J. J (2011); environmental education and landscape leisure. Geotourism map and geomorphosites in the picos de Europa national park; geojournal of tourism and geosites; Year IV no 2, vol 8, 295-308
Serrano, E & Gonzalez Trueba J. J (2011); environmental education and landscape leisure. Geotourism map and geomorphosites in the picos de Europa national park; geojournal of tourism and geosites; Year IV no 2, vol 8, 295-308
Reynard, E (2008); scientific research and tourist promotion of geomorphological heritage; Geogr. Fis. Dinam. Quat, V 31, 225-230
Reynard, E (2008); scientific research and tourist promotion of geomorphological heritage; Geogr. Fis. Dinam. Quat, V 31, 225-230
Pralong, J (2005); A method for assessing tourist potential and use of geomorphological sites; Géomorphologie : relief, processus , environnement, n 3, 189-196 [DOI:10.4000/geomorphologie.350]
Pralong, J (2005); A method for assessing tourist potential and use of geomorphological sites; Géomorphologie : relief, processus , environnement, n 3, 189-196 [DOI:10.4000/geomorphologie.350]
Rovere, A. Vacchi, M. Parravicini, V. Bianchi, C. N. Zouros, N. Firpo, M. (2011). Bringing geoheritage underwater: definitions, methods, and application in two Mediterranean marine areas. Environ Earth Sci, V 64,133-142 [DOI:10.1007/s12665-010-0824-8]
Rovere, A. Vacchi, M. Parravicini, V. Bianchi, C. N. Zouros, N. Firpo, M. (2011). Bringing geoheritage underwater: definitions, methods, and application in two Mediterranean marine areas. Environ Earth Sci, V 64,133-142 [DOI:10.1007/s12665-010-0824-8]
Gordon, J. E. (2011). Rediscovering a Sense of Wonder: Geoheritage, Geotourism and Cultural Landscape Experiences. Geoheritage [DOI:10.1007/s12371-011-0051-z]
Gordon, J. E. (2011). Rediscovering a Sense of Wonder: Geoheritage, Geotourism and Cultural Landscape Experiences. Geoheritage [DOI:10.1007/s12371-011-0051-z]
Bollati, Irene & Leonelli, Giovanni & Vezzola, Laura & Pelfini, Manuela (2014); The role of Ecological Value in Geomorphosite assessment for the Debris-Covered Miage Glacier (Western Italian Alps) based on a review of 2.5 centuries of scientific study; Geoheritage [DOI:10.1007/s12371-014-0111-2]
Bollati, Irene & Leonelli, Giovanni & Vezzola, Laura & Pelfini, Manuela (2014); The role of Ecological Value in Geomorphosite assessment for the Debris-Covered Miage Glacier (Western Italian Alps) based on a review of 2.5 centuries of scientific study; Geoheritage [DOI:10.1007/s12371-014-0111-2]
Gordon, J. E. (2011). Rediscovering a Sense of Wonder: Geoheritage, Geotourism and Cultural Landscape Experiences. Geoheritage [DOI:10.1007/s12371-011-0051-z]
Gordon, J. E. (2011). Rediscovering a Sense of Wonder: Geoheritage, Geotourism and Cultural Landscape Experiences. Geoheritage [DOI:10.1007/s12371-011-0051-z]
Erfurt-Cooper, Patricia. (2011). Geotourism in Volcanic and Geothermal Environments: Playing with Fire?. Geoheritage (2011) 3: [DOI:10.1007/s12371-010-0025-6]
Erfurt-Cooper, Patricia. (2011). Geotourism in Volcanic and Geothermal Environments: Playing with Fire?. Geoheritage (2011) 3: [DOI:10.1007/s12371-010-0025-6]
Fauzi Noor Syarafina Mohd, & MisniFassoulas Alamah (2016); Geoheritage Conservation : Indicators affecting the condition and sustainability of Geopark - a conceptual review; Procedia - Social and Behavioral Sciences 222 ( 2016 ) 676 - 684 [DOI:10.1016/j.sbspro.2016.05.224]
Fauzi Noor Syarafina Mohd, & MisniFassoulas Alamah (2016); Geoheritage Conservation : Indicators affecting the condition and sustainability of Geopark - a conceptual review; Procedia - Social and Behavioral Sciences 222 ( 2016 ) 676 - 684 [DOI:10.1016/j.sbspro.2016.05.224]
Feuillet, T & Sourp, E (2011); Geomorphological Heritage of the Pyrenees National Park(France): Assessment, Clustering, and Promotion of Geomorphosites; Geoheritage, V 3, 151-162 [DOI:10.1007/s12371-010-0020-y]
Feuillet, T & Sourp, E (2011); Geomorphological Heritage of the Pyrenees National Park(France): Assessment, Clustering, and Promotion of Geomorphosites; Geoheritage, V 3, 151-162 [DOI:10.1007/s12371-010-0020-y]
Henriques M. H. Reis Rui P. Brilha José & Mota Teresa; (2011); Geoconservation as an Emerging Geoscience; Geoheritage (2011) 3:117-12 [DOI:10.1007/s12371-011-0039-8]
Henriques M. H. Reis Rui P. Brilha José & Mota Teresa; (2011); Geoconservation as an Emerging Geoscience; Geoheritage (2011) 3:117-12 [DOI:10.1007/s12371-011-0039-8]
Dowling, R & Newsome, D (2010); Global geotourism perspective; Publisher: Goodfellow Publishers Limited [DOI:10.23912/978-1-906884-17-8-1146]
Dowling, R & Newsome, D (2010); Global geotourism perspective; Publisher: Goodfellow Publishers Limited [DOI:10.23912/978-1-906884-17-8-1146]
Zouros, Nickolas C. (2007). Geomorphosite assessment and management in protected areas of Greece Case study of the Lesvos Island - coastal geomorphosites. Geographica Helvetica, V 62, 169-180 [DOI:10.5194/gh-62-169-2007]
Zouros, Nickolas C. (2007). Geomorphosite assessment and management in protected areas of Greece Case study of the Lesvos Island - coastal geomorphosites. Geographica Helvetica, V 62, 169-180 [DOI:10.5194/gh-62-169-2007]