تحقیقات کاربردی علوم جغرافیایی

تحقیقات کاربردی علوم جغرافیایی

تحلیل مورفولوژیکی مجرای رودخانه دره ائورت با استفاده از مدل رزگن (محدوده مورد مطالعه: از سد عمارت تا تلاقی رودخانه ارس)

نویسندگان
ارسلان مهرورز 1
عقیل مددی 1
فریبا اسفندیاری 2
مسعود رحیمی 3
1 دانشگاه محقق اردبیلی
2 دانشگاه مجقق اردبیلی
3 دانشگاه تبریز
10.61186/jgs.25.76.7
چکیده
مورفولوژی کانال‌های رودخانه ها از مباحث کلیدی و مورد توجه در ژئومورفولوژی، مهندسی و مدیریت رودخانه است. بخش های حاشیه ای رودخانه‌ها به دلیل بهره‌برداری از شرایط خاص اجتماعی و اقتصادی، همواره مورد دست‌اندازی انسان به بستر و حریم رودخانه قرارگرفته‌اند. رودخانه دره ائورت یکی از رودخانه‌ای دائمی استان اردبیل می‌باشد که در طی سال‌های اخیر همواره با رخداد سیلاب‌ و تغییرات مورفولوژی مجرا مواجه بوده است. در این پژوهش مجرای رودخانه دره ائورت با استفاده از مدل رزگن در سطح یک و دو مورد تجزیه و تحلیل قرار گرفت. برای تجزیه و تحلیل رودخانه در سطح 1 و 2 مدل سلسه مراتبی رزگن از داده های نقشه برداری زمینی 1:2000،تصاویر ماهواره ای سنتینل 2و بازدید میدانی استفاده گردید و رودخانه دره ائورت به 4 بازه تقسیم بندی شد و سپس بر روی مجرای رودخانه 146 مقطع عرضی ترسیم گردید. جهت استخراج دقیق­تر شاخص های اصلی مدل رزگن از مدل هیدرودینامیکی HEC-RAS نیز استفاده شد. نتایج تحقیق نشان داد که بیشتر بخش های رودخانه دره ائورت دارای تیپ C6c با بستر آبرفتی است و سایر تیپ های غالب مشاهده شده در بازه های چهارگانه مورد بررسی، شامل تیپ های B6c-E6b-F6-D می باشد. همچنین نتایج بازدید های میدانی نشان دهنده تغییر نوع تیپ رودخانه دره ائورت در بازه 4 از تیپ C به تیپ F است که با توجه به این که بازسازی و احیا رودخانه در تیپ F دشوار می باشد، پیشنهاد می گردد با اعمال محدودیت هایی از تبدیل رودخانه به تیپ F جلوگیری به عمل آید.
کلیدواژه‌ها
مدل رزگن
مورفولوژی رودخانه
رودخانه دره ائورت

عنوان مقاله English

Morphological Analysis of Dare OUrt River Channel by the Rozgen Model(Case Study: Emarat Dam to the Confluence of Aras River)

نویسندگان English

Arsalan Mehrvarz 1
Agil Madadi 1
Fariba Esfandyari 2
Masoud Rahimi 3
1 Mohaghegh Ardabili UNIVERSITY
2 Mohaghegh Ardabili UNIVERSITY
3 Tabriz University
چکیده English

River morphology holds significant importance in the fields of geomorphology and river management and engineering. The marginal sections of rivers have consistently undergone changes in their riverbeds due to various social and economic factors. The Dare Ourt River, located in the Ardabil province, represents a permanent river that has experienced frequent floods and alterations in its channel morphology in recent periods. In this study, the Dare Ourt river was thoroughly analyzed using the Rosegen model at levels one and two. To conduct this study effectively, detaied data such as 1:2000 river topographic maps, hydrometric data, and boundary conditions from the Ardabil Regional Water Authority were collected and utilized. Furthermore, the HEC-RAS hydrodynamic model was employed to extract the primary indices of the Rosegen model with greater accuracy. The outcomes revealed that the majority of the river sections exhibit a C6c type, characterized by an alluvial substrate. Additionally, other dominant types observed within the four examined ranges include B6c, E6b, F6, and D. Field visits also confirmed a transition in the river type from C to F within range 4, which presents challenges for the reconstruction and restoration of the river in type F. As a recommendation, it is advised to implement restrictions to prevent the river from transitioning into type F.

کلیدواژه‌ها English

Rosegen Model
River morphology
Dare Ourt river
رضایی مقدم، محمد حسین :دانش افزار، رسول: رجبی، معصومه: خیری زاده، منصور: 1397، تحلیل مورفولوژی مجرای رودخانه زرینه رود با استفاده از مدل رزگن، پژوهش‌های جغرافیای طبیعی، شماره 1، صص 101-122.
رضایی مقدم، محمد حسین :دانش افزار، رسول: رجبی، معصومه: خیری زاده، منصور: 1397، تحلیل مورفولوژی مجرای رودخانه زرینه رود با استفاده از مدل رزگن، پژوهش‌های جغرافیای طبیعی، شماره 1، صص 101-122.
رضایی مقدم، محمد حسین: نیک جو، محمدرضا: یاسی، مهدی: رحیمی، مسعود: 1396، تحلیل ژئومورفولوژیکی مجرای رودخانه قره‌سو با استفاده از مدل سلسله مراتبی رزگن (پایین‌دست سد سبلان تا تلاقی رودخانه اهر چای)، پژوهش‌های ژئومورفولوژی کمی ، شماره 2، صص 1-14.
رضایی مقدم، محمد حسین: نیک جو، محمدرضا: یاسی، مهدی: رحیمی، مسعود: 1396، تحلیل ژئومورفولوژیکی مجرای رودخانه قره‌سو با استفاده از مدل سلسله مراتبی رزگن (پایین‌دست سد سبلان تا تلاقی رودخانه اهر چای)، پژوهش‌های ژئومورفولوژی کمی ، شماره 2، صص 1-14.
رضایی مقدم، محمد حسین: ثروتی، محمد رضا و اصغری سرکانسرود صیاد: 1391. بررسی تغییرات شکل هندسی رودخانه قزل اوزن با تاکید برعوامل ژئومورفیک و زمین شناسی، جغرافیا و برنامه ریزی محیطی،23(2):1-14.
رضایی مقدم، محمد حسین: ثروتی، محمد رضا و اصغری سرکانسرود صیاد: 1391. بررسی تغییرات شکل هندسی رودخانه قزل اوزن با تاکید برعوامل ژئومورفیک و زمین شناسی، جغرافیا و برنامه ریزی محیطی،23(2):1-14.
روستایی، شهرام: خورشید دوست، علی محمد: خالقی، سمیه: 1392. ارزیابی مورفولوژی مجرای رودخانه لیقوان با روش طبقه بندی راسگن ، پژوهش‌های ژئومورفولوژی کمی، شماره 4، صص 1-16.
روستایی، شهرام: خورشید دوست، علی محمد: خالقی، سمیه: 1392. ارزیابی مورفولوژی مجرای رودخانه لیقوان با روش طبقه بندی راسگن ، پژوهش‌های ژئومورفولوژی کمی، شماره 4، صص 1-16.
کیانی، طیبه: پوربشیر، محسن: 1397. تحلیل شاخص‌های هیدرمورفولوژی رودخانه بالهارود با هدف تعیین روند و علل تغییر بستر، تحقیقات کاربردی علوم جغرافیایی، شماره 49،صص 125-111.
کیانی، طیبه: پوربشیر، محسن: 1397. تحلیل شاخص‌های هیدرمورفولوژی رودخانه بالهارود با هدف تعیین روند و علل تغییر بستر، تحقیقات کاربردی علوم جغرافیایی، شماره 49،صص 125-111.
لایقی، صدیقه: کرم، امیر: 1393. طبقه‌بندی هیدروژئومورفولوژی رودخانه جاجرود با مدل رزگن، پژوهش‌های ژئومورفولوژی کمی، شماره 3، صص 143-130.
لایقی، صدیقه: کرم، امیر: 1393. طبقه‌بندی هیدروژئومورفولوژی رودخانه جاجرود با مدل رزگن، پژوهش‌های ژئومورفولوژی کمی، شماره 3، صص 143-130.
معاونت برنامه ریزی و نظارت‌ راهبردی:1392. راهنمای شکل هندسی مقطع و راستای رودخانه، نشریه شماره 643، ص 1-120.
معاونت برنامه ریزی و نظارت‌ راهبردی:1392. راهنمای شکل هندسی مقطع و راستای رودخانه، نشریه شماره 643، ص 1-120.
نیری، هادی:1394. تحلیل مورفولوژیکی مجرای رودخانه مهاباد و تاثیر سد بر روی آن، تحقیقات کاربردی علوم جغرافیایی، شماره 37، صص 177-155
نیری، هادی:1394. تحلیل مورفولوژیکی مجرای رودخانه مهاباد و تاثیر سد بر روی آن، تحقیقات کاربردی علوم جغرافیایی، شماره 37، صص 177-155
وزارت نیرو: 1389. پیش نویس راهنمای شکل هندسی مقطع و راستای رودخانه، نشریه الف شماره 366 .
وزارت نیرو: 1389. پیش نویس راهنمای شکل هندسی مقطع و راستای رودخانه، نشریه الف شماره 366 .
یمانی، مجتبی: تورانی، مریم:1393، طبقه‌بندی ژئومورفولوژی الگوی آبراهه طالقان رود در محدوده شهرک طالقان از طریق روش رزگن، پژوهش‌های جغرافیای طبیعی شماره 2 ، صص 198-183.
یمانی، مجتبی: تورانی، مریم:1393، طبقه‌بندی ژئومورفولوژی الگوی آبراهه طالقان رود در محدوده شهرک طالقان از طریق روش رزگن، پژوهش‌های جغرافیای طبیعی شماره 2 ، صص 198-183.
Christner, T. W., (2009). An Assessment of Land Use Impacts on Channel Morphology in a Western Minnesota Watershed, ProQuest, A Ph.D Thesis, Faculty of the Graduate School of the University of Minnesota, 182 p.
Christner, T. W., (2009). An Assessment of Land Use Impacts on Channel Morphology in a Western Minnesota Watershed, ProQuest, A Ph.D Thesis, Faculty of the Graduate School of the University of Minnesota, 182 p.
Christner, T. W., (2009). An Assessment of Land Use Impacts on Channel Elsevier Inc. 860p.
Christner, T. W., (2009). An Assessment of Land Use Impacts on Channel Elsevier Inc. 860p.
Gregory, K. J., (2006). The human role in changing river channels, Journal of Leopold, L.B. and Wolman, M.G. (1957). River channel patterns: braided, meandering, and straight, Geological Survey Professional Paper 282-B. United Sates Government Printing Office, WA, USA. pp. 39-85.
Gregory, K. J., (2006). The human role in changing river channels, Journal of Leopold, L.B. and Wolman, M.G. (1957). River channel patterns: braided, meandering, and straight, Geological Survey Professional Paper 282-B. United Sates Government Printing Office, WA, USA. pp. 39-85.
Martin, Derek J. (2005). Geospatial analysis of gravel bar deposition and channel migration within the Ozark national scenic riverways, Missouri (1955-2003). A thesis presented to the graduate college Of Southwest Missouri State University in partial fulfillment of the requirements for the degree master of science, geospatial sciences. 109p.
Martin, Derek J. (2005). Geospatial analysis of gravel bar deposition and channel migration within the Ozark national scenic riverways, Missouri (1955-2003). A thesis presented to the graduate college Of Southwest Missouri State University in partial fulfillment of the requirements for the degree master of science, geospatial sciences. 109p.
Minghui, Y., Hongyan, W., Yanjie, L. and Chunyan, H., (2010). Study on the Stability of Noncohesive River Bank, International Journal of Sediment Research, v. 25(4), p. 391-398. [DOI:10.1016/S1001-6279(11)60006-1]
Minghui, Y., Hongyan, W., Yanjie, L. and Chunyan, H., (2010). Study on the Stability of Noncohesive River Bank, International Journal of Sediment Research, v. 25(4), p. 391-398. [DOI:10.1016/S1001-6279(11)60006-1]
Natural Resources Conservation Service (2008). Stream restoration design (National Engineering Handbook 654), Technical Supplement 3E: Rosgen Stream Classification Technique-Supplemental Materials, United States Department Agriculture.
Natural Resources Conservation Service (2008). Stream restoration design (National Engineering Handbook 654), Technical Supplement 3E: Rosgen Stream Classification Technique-Supplemental Materials, United States Department Agriculture.
Rinaldi, M., Surian, N., Comiti, F. and Bussettini, M., 2012. A method for the Assessment and Analysis of the Hydromorphological Condition of Italian Streams, The Morphological Quality Index (MQI), Geomorphology, v. 180, p. 96-108. [DOI:10.1016/j.geomorph.2012.09.009]
Rinaldi, M., Surian, N., Comiti, F. and Bussettini, M., 2012. A method for the Assessment and Analysis of the Hydromorphological Condition of Italian Streams, The Morphological Quality Index (MQI), Geomorphology, v. 180, p. 96-108. [DOI:10.1016/j.geomorph.2012.09.009]
Rosgen, David L. (1994). A classification of natural rivers, Catena, 22: 169-199. [DOI:10.1016/0341-8162(94)90001-9]
Rosgen, David L. (1994). A classification of natural rivers, Catena, 22: 169-199. [DOI:10.1016/0341-8162(94)90001-9]
Rosgen, David L. (1997). A geomorphological approach to restoration of incised rivers, Proceedings of the Conference on Management of Landscapes Disturbed by Channel Incision, pp: 1-11.
Rosgen, David L. (1997). A geomorphological approach to restoration of incised rivers, Proceedings of the Conference on Management of Landscapes Disturbed by Channel Incision, pp: 1-11.
Schumm, S. A., (2005). River Variability and Complexity, First Published,Cambridge University Press, Published in the United States of America, 469 p. [DOI:10.1017/CBO9781139165440]
Schumm, S. A., (2005). River Variability and Complexity, First Published,Cambridge University Press, Published in the United States of America, 469 p. [DOI:10.1017/CBO9781139165440]
Schumm, S. A., (2005). River Variability and Complexity, First Published, [DOI:10.1017/CBO9781139165440]
Schumm, S. A., (2005). River Variability and Complexity, First Published, [DOI:10.1017/CBO9781139165440]
Shroder, John F. (2013). Treatise on geomorphology, volume 9: treatise on fluvial geomorphology.
Shroder, John F. (2013). Treatise on geomorphology, volume 9: treatise on fluvial geomorphology.