تحقیقات کاربردی علوم جغرافیایی

تحقیقات کاربردی علوم جغرافیایی

مدلسازی ساختاری تفسیری عوامل موثر بر توسعه درونی شهرهای مناطق خشک (مورد مطالعه:شهر اردکان)

نویسندگان
محمدرضا هاتفی اردکانی 1
محمد حسین سرائی 2
محمد مهدی کریم نژاد 3
سید علی المدرسی 4
سعیده موید فر 5
1 دانشجوی دکتری جغرافیا وبرنامه ریزی شهری، واحد یزد، دانشگاه آزاد اسلامی، یزد، ایران.
2 دانشیار پردیس علوم انسانی و اجتماعی، دانشگاه یزد، یزد، ایران
3 استادیار دانشکده هنر ومعماری، واحد یزد، دانشگاه آزاد اسلامی، یزد، ایران.
4 دانشیار دانشکده علوم انسانی، واحدیزد، دانشگاه آزاد اسلامی، یزد،ایران
5 استادیار دانشکده علوم انسانی، گروه جغرافیا، دانشگاه میبد، میبد، ایران
10.61186/jgs.24.75.12
چکیده
یکی از جنبه های پایداری توسعه شهری و توسعه کالبدی متوازن همسو با شرایط محیطی اکولوژیکی و اجتماعی اقتصادی است.در دهه های پایانی قرن بیستم، با وجود تلاش های بسیار در زمینه توسعه پایدار کالیدی فضایی شهرها این موضوع هنوز یکی از چالش های مهم جغرافیدانان، شهرسازان، معماران و برنامه ریزان شهری باقی مانده است. دربسیاری از شهرهای کشورهای در حال توسعه، شهرگرایی شتابان و افزایش میزان جمعیت شهرنشین، موجب تشدید مخاطرات زیست محیطی شده است.این امر در شهرهای کوچک از اهمیتی دوچندان دارد.زیرا توسعه فیزیکی کالبدی علاوه بر تغییر کاربری اراضی، تامین نیازمندی های اساسی جامعه شهری از جمله تامین آب سالم و کافی، سرانه فضای سبز، مدیریت پسماند شهری و آلودگی های زیست محیطی را با محدودیت های جدی مواجه کرده است.پژوهش حاضر از نظر هدف کاربردی و از نظر روش تحلیلی است.جامعه آماری را اساتید دانشگاهی و خبرگان حوزه پژوهش در شهر اردکان تشکیل می­دادند که به روش نمونه­گیری هدفمند انتخاب شدند.از این رو در این پژوهش از نمونه­گیری هدفمند قضاوتی(20 نفر از اساتید دانشگاهها و متخصصین عرصه پژوهش) به منظور انجام و اجرایی شدن پژوهش انتخاب شدند. در جهت دستیابی به اهداف پژوهش با استفاده از متدولوژی تحلیلی نوین مدلسازی ساختاری تفسیری(ISM) روابط بین عوامل تعیین و به صورت یکپارچه تحلیل شد. در نهایت با استفاده از تحلیل MICMAC، عوامل با توجه به اثرگذاری و اثرپذیری بر سایر مولفه ها،تحلیل شدند. نتایج حاصل از مدل ساختاری تفسیری عوامل موثر بر توسعه درونی شهر نشان داد که مدل بدست آمده در بر گیرنده سه سطح است و نتایج نشان داد که عوامل مدیریتی و کالبدی اساسی­ترین عوامل موثر بر توسعه درونی شهری است که باید در وهله اول بر آن­ها تاکید شود به عبارتی دیگر هرگونه اقدام برای زمینه سازی در جهت توسعه درونی شهر، مستلزم توجه به این عوامل در کنار سایر عوامل یاد شده است.
کلیدواژه‌ها
توسعه درونی
مدل ساختاری تفسیری
عوامل مدیریتی
عوامل کالبدی
شهراردکان

عنوان مقاله English

Interpretive structural modeling of factors affecting the internal development of cities in arid regions (Case study: Ardakan city

نویسندگان English

mohamad reza hatafi ardakani 1
mphammad hosein saraei 2
mohamad mahdi karimnejad 3
seyed ali almodaresi 4
saideh moayed far 5
1 yazd AZAD university
2 yazd university
3 yazd AZAD university
4 yazd AZAD university
5 meybod university
چکیده English

One of the aspects of sustainable urban development and balanced physical development is in line with ecological and socio-economic environmental conditions. In the last decades of the twentieth century, despite many efforts in the field of sustainable spatial development of cities, this issue still remains an important challenge for geographers, urban planners, architects and urban planners. In many cities in developing countries, rapid urbanization and increasing urban population have exacerbated environmental hazards. This is doubly important in small cities. Because physical development, in addition to land use change, has met the basic needs of urban society, including the provision of safe and sufficient water, green space per capita, urban waste management and environmental pollution. The present study is applied in terms of purpose and analytical in terms of method. The statistical population consisted of university professors and experts in the field of research in Ardakan who were selected by purposive sampling. They were selected to conduct and implement the research. In order to achieve the research objectives, using a new analytical methodology of interpretive structural modeling (ISM), the relationships between the factors were determined and analyzed in an integrated manner. Finally, using MICMAC analysis, the factors were analyzed according to the impact and effectiveness on other components. The results of the interpretive structural model of the factors affecting the inner development of the city showed that the obtained model includes three levels and the results showed that the managerial and physical factors are the most basic factors affecting the inner development of the city that should be addressed in the first place. In other words, any action to pave the way for the internal development of the city, requires attention to these factors along with other factors

کلیدواژه‌ها English

Internal Development
Interpretive Structural Model
managerial factors
physical factors
Shahrdarakan
انصاری لاری، احمد، نجفی، اسماعیل، نوربخش، سیده فاطمه، (1389) قابلیت‌ها و محدودیت‌های ژئومورفولوژیکی توسعه شهر ایلام، فصلنامه آمایش محیط، 24(15)،1-16.
انصاری لاری، احمد، نجفی، اسماعیل، نوربخش، سیده فاطمه، (1389) قابلیت‌ها و محدودیت‌های ژئومورفولوژیکی توسعه شهر ایلام، فصلنامه آمایش محیط، 24(15)،1-16.
بمانیان، علی (1397). ارزیابی نقش مؤلفه کیفیت فضای شهری در مطلوبیت محورهای پیاده گردشگری (مطالعه موردی: محور ورودی بازار شهر کرمان). فصلنامه مطالعات نواحی شهری،3(2)،93-111.
بمانیان، علی (1397). ارزیابی نقش مؤلفه کیفیت فضای شهری در مطلوبیت محورهای پیاده گردشگری (مطالعه موردی: محور ورودی بازار شهر کرمان). فصلنامه مطالعات نواحی شهری،3(2)،93-111.
پوراحمد احمد، حسام مهدی، آشور حدیثه، محمدپور صابر (1389). تحلیلی بر الگوی گسترش کالبدی- فضایی شهر گرگان با استفاده از مدل‌های آنتروپی شانون و هلدرن. پژوهش و برنامه‌ریزی شهری. 1(3)،1-18.
پوراحمد احمد، حسام مهدی، آشور حدیثه، محمدپور صابر (1389). تحلیلی بر الگوی گسترش کالبدی- فضایی شهر گرگان با استفاده از مدل‌های آنتروپی شانون و هلدرن. پژوهش و برنامه‌ریزی شهری. 1(3)،1-18.
روستا، زهرا، منصوری، مسعود، درویشی، مهدی، فلاحی، فاطمه، مروتی، مریم، (1392) ارزیابی روند توسعه فیزیکی شهر شیراز و تأثیر شرایط فیزیوگرافیک بر روی روند تغییرات کاربری اراضی نشریه جغرافیا و برنامه‌ریزی محیطی، 34(49)،183-200.
روستا، زهرا، منصوری، مسعود، درویشی، مهدی، فلاحی، فاطمه، مروتی، مریم، (1392) ارزیابی روند توسعه فیزیکی شهر شیراز و تأثیر شرایط فیزیوگرافیک بر روی روند تغییرات کاربری اراضی نشریه جغرافیا و برنامه‌ریزی محیطی، 34(49)،183-200.
زنگی آبادی، علی - نسترن، مهین - کمالی، اسماعیل، (1394) تحلیل روند و نحوه توسعه فیزیکی کالبدی شهر کرمان از پیدایش تاکنون، نشریه مطالعات نواحی شهری، دانشگاه شهید باهنر کرمان، 2(4)،23-41.
زنگی آبادی، علی - نسترن، مهین - کمالی، اسماعیل، (1394) تحلیل روند و نحوه توسعه فیزیکی کالبدی شهر کرمان از پیدایش تاکنون، نشریه مطالعات نواحی شهری، دانشگاه شهید باهنر کرمان، 2(4)،23-41.
سرائی، محمدحسین، (1384) فرآیند عرضه زمین و تأثیر آن بر کیفیت گسترش شهرها (مورد شهر یزد) پایان‌نامه دکتری جغرافیا و برنامه‌ریزی شهری، دانشگاه اصفهان.
سرائی، محمدحسین، (1384) فرآیند عرضه زمین و تأثیر آن بر کیفیت گسترش شهرها (مورد شهر یزد) پایان‌نامه دکتری جغرافیا و برنامه‌ریزی شهری، دانشگاه اصفهان.
غلامی، اکبر (1397).«ارزیابی تأثیرات کیفیت‌های شهری در میزان سرمایۀ اجتماعی در بافت‌های تاریخی (مطالعه موردی: محلۀ جلفای اصفهان)»، نشریۀ مرمت و معماری ایران،2(4)،29-46.
غلامی، اکبر (1397).«ارزیابی تأثیرات کیفیت‌های شهری در میزان سرمایۀ اجتماعی در بافت‌های تاریخی (مطالعه موردی: محلۀ جلفای اصفهان)»، نشریۀ مرمت و معماری ایران،2(4)،29-46.
لطفی، محمد، خیری زاده منصور، رضا، محمدی. (1391) ارزیابی توسعه فیزیکی درون‌زا و برون‌زای شهر مراغه و ارائه الگوی بهینه. برنامه‌ریزی و آمایش فضا (مدرس علوم انسانی). 4(8)،45-65.
لطفی، محمد، خیری زاده منصور، رضا، محمدی. (1391) ارزیابی توسعه فیزیکی درون‌زا و برون‌زای شهر مراغه و ارائه الگوی بهینه. برنامه‌ریزی و آمایش فضا (مدرس علوم انسانی). 4(8)،45-65.
محمد زاده، رحمت (1386). بررسی اثرات زیست‌محیطی توسعه فیزیکی شتابان شهرها - با تأکید بر شهرهای تهران و تبریز. جغرافیا و توسعه ناحیه‌ای.4(10)،90-113.
محمد زاده، رحمت (1386). بررسی اثرات زیست‌محیطی توسعه فیزیکی شتابان شهرها - با تأکید بر شهرهای تهران و تبریز. جغرافیا و توسعه ناحیه‌ای.4(10)،90-113.
محمودزاده حسن، عابدینی ایرانق رویا (1398). تلفیق اصول رشد هوشمند و استراتژی توسعه‌ی میان افزا در شناسایی ظرفیت‌های کالبدی توسعه‌ی درونی شهر (مطالعه‌ی موردی: منطقه‌ی 3 تبریز). جغرافیا و توسعه. 17(56)، 57-77.
محمودزاده حسن، عابدینی ایرانق رویا (1398). تلفیق اصول رشد هوشمند و استراتژی توسعه‌ی میان افزا در شناسایی ظرفیت‌های کالبدی توسعه‌ی درونی شهر (مطالعه‌ی موردی: منطقه‌ی 3 تبریز). جغرافیا و توسعه. 17(56)، 57-77.
نظریان، اصغر (1395). جغرافیای شهری ایران. انتشارات پیام نور
نظریان، اصغر (1395). جغرافیای شهری ایران. انتشارات پیام نور
نوری، محمد (1397). ارزیابی مطلوبیت پیاده راه‌های شهری بر اساس مؤلفه کیفی؛ مطالعه موردی: پیاده راه علم الهدی شهر رشت، پژوهش و برنامه‌ریزی شهری، 12(25)،125-140.
نوری، محمد (1397). ارزیابی مطلوبیت پیاده راه‌های شهری بر اساس مؤلفه کیفی؛ مطالعه موردی: پیاده راه علم الهدی شهر رشت، پژوهش و برنامه‌ریزی شهری، 12(25)،125-140.
ویسی ناب برهان، بابایی اقدم فریدون، قربانی رسول.(1398) شناسایی و اولویت‌بندی عوامل مرتبط با بعد اقتصادی زیست پذیری شهری (مطالعه‌ی موردی: کلان‌شهر تبریز). پژوهش‌های جغرافیای برنامه‌ریزی شهری. 7(1)، 127-154.
ویسی ناب برهان، بابایی اقدم فریدون، قربانی رسول.(1398) شناسایی و اولویت‌بندی عوامل مرتبط با بعد اقتصادی زیست پذیری شهری (مطالعه‌ی موردی: کلان‌شهر تبریز). پژوهش‌های جغرافیای برنامه‌ریزی شهری. 7(1)، 127-154.
Anderson, C. (2005). Infill Development: Barriers and Incentives. Truckee Meadows Regional Planning Agency.
Anderson, C. (2005). Infill Development: Barriers and Incentives. Truckee Meadows Regional Planning Agency.
Bramely, Glen &Kirk, Karryn (2005): "Does planning make a difference to urban form? Recent evidence from Central Scotland," in The Journal of Environment and Planning. Vol.37. pp 355-378 [DOI:10.1068/a3619]
Bramely, Glen &Kirk, Karryn (2005): "Does planning make a difference to urban form? Recent evidence from Central Scotland," in The Journal of Environment and Planning. Vol.37. pp 355-378 [DOI:10.1068/a3619]
Brueckner, Jan K. (2005), Transport subsidies, system choice and urban sprawl, 715-733. [DOI:10.1016/j.regsciurbeco.2005.01.001]
Brueckner, Jan K. (2005), Transport subsidies, system choice and urban sprawl, 715-733. [DOI:10.1016/j.regsciurbeco.2005.01.001]
Chakraborty، Arnab.(2010). Scenario Planning for Effective Regional Governance: Promises and Limitations. State and Local Government Review، pp: 156-167. [DOI:10.1177/0160323X10377344]
Chakraborty، Arnab.(2010). Scenario Planning for Effective Regional Governance: Promises and Limitations. State and Local Government Review، pp: 156-167. [DOI:10.1177/0160323X10377344]
Danilina, N., & Majorzadehzahiri, A. (2020, June). Social factors of sustainability for a smart city development. In IOP Conference Series: Materials Science and Engineering (Vol. 869, No. 2, p. 022027). IOP Publishing. [DOI:10.1088/1757-899X/869/2/022027]
Danilina, N., & Majorzadehzahiri, A. (2020, June). Social factors of sustainability for a smart city development. In IOP Conference Series: Materials Science and Engineering (Vol. 869, No. 2, p. 022027). IOP Publishing. [DOI:10.1088/1757-899X/869/2/022027]
ferise, H.R. (2001). The Development of the City of Boroujerd. Urban Management, 32.
ferise, H.R. (2001). The Development of the City of Boroujerd. Urban Management, 32.
Izvin, D., Lez'Er, V., & Kopytova, A. (2018). The issues of infill development in cities of the Tyumen region. In MATEC Web of Conferences (Vol. 170, p. 01065). EDP Sciences. [DOI:10.1051/matecconf/201817001065]
Izvin, D., Lez'Er, V., & Kopytova, A. (2018). The issues of infill development in cities of the Tyumen region. In MATEC Web of Conferences (Vol. 170, p. 01065). EDP Sciences. [DOI:10.1051/matecconf/201817001065]
Jitesh, P., Thakkar, J. J., & Ghosh, K. K. (2010). Analysis of supply chain sustainability with supply chain complexity, inter-relationship study using delphi and interpretive structural modeling for Indian mining and earthmoving machinery industry. Resources Policy, 68, 101726. [DOI:10.1016/j.resourpol.2020.101726]
Jitesh, P., Thakkar, J. J., & Ghosh, K. K. (2010). Analysis of supply chain sustainability with supply chain complexity, inter-relationship study using delphi and interpretive structural modeling for Indian mining and earthmoving machinery industry. Resources Policy, 68, 101726. [DOI:10.1016/j.resourpol.2020.101726]
Krislata, I., Katrenko, A., Lytvyn, V., Vysotska, V., & Burov, Y. (2020). Traffic Flows System Development for Smart City. In ITPM (pp. 280-294).
Krislata, I., Katrenko, A., Lytvyn, V., Vysotska, V., & Burov, Y. (2020). Traffic Flows System Development for Smart City. In ITPM (pp. 280-294).
Liu Jie, Ye Jing, Yang Wang, Yu Shu-xia,(2010) Environmental Impact Assessment of Land Use Planning in
Liu Jie, Ye Jing, Yang Wang, Yu Shu-xia,(2010) Environmental Impact Assessment of Land Use Planning in
Myeong, S., Jung, Y., & Lee, E. (2018). A study on determinant factors in smart city development: An analytic hierarchy process analysis. Sustainability, 10(8), 2606. [DOI:10.3390/su10082606]
Myeong, S., Jung, Y., & Lee, E. (2018). A study on determinant factors in smart city development: An analytic hierarchy process analysis. Sustainability, 10(8), 2606. [DOI:10.3390/su10082606]
Rodrigues, M., & Franco, M. (2020). Measuring the urban sustainable development in cities through a Composite Index: The case of Portugal. Sustainable Development, 28(4), 507-520. [DOI:10.1002/sd.2005]
Rodrigues, M., & Franco, M. (2020). Measuring the urban sustainable development in cities through a Composite Index: The case of Portugal. Sustainable Development, 28(4), 507-520. [DOI:10.1002/sd.2005]
Shebek, N., Timokhin, V., Tretiak, Y., Kolmakov, I., & Olkhovets, O. (2020). Sustainable development and harmonization of the architectural environment of cities. In E3S Web of Conferences (Vol. 166, p. 09001). EDP Sciences. [DOI:10.1051/e3sconf/202016609001]
Shebek, N., Timokhin, V., Tretiak, Y., Kolmakov, I., & Olkhovets, O. (2020). Sustainable development and harmonization of the architectural environment of cities. In E3S Web of Conferences (Vol. 166, p. 09001). EDP Sciences. [DOI:10.1051/e3sconf/202016609001]
Strong, W.A. and Hemphill, L.A, (2006)Sustainable Development Policy Directory, Blackwell Publishing Ltd. [DOI:10.1002/9780470759479]
Strong, W.A. and Hemphill, L.A, (2006)Sustainable Development Policy Directory, Blackwell Publishing Ltd. [DOI:10.1002/9780470759479]
van Bueren، Ellen.(2012). Sustainable Urban Environments An Ecosystem Approach. Springer. [DOI:10.1007/978-94-007-1294-2]
van Bueren، Ellen.(2012). Sustainable Urban Environments An Ecosystem Approach. Springer. [DOI:10.1007/978-94-007-1294-2]
Wu, j. (2006). Environmental Amenities, Urben Sprawl, and Community Characteristics, Journal of environmental Economics andManagement, Vol 52, Issue 2, 527-547. [DOI:10.1016/j.jeem.2006.03.003]
Wu, j. (2006). Environmental Amenities, Urben Sprawl, and Community Characteristics, Journal of environmental Economics andManagement, Vol 52, Issue 2, 527-547. [DOI:10.1016/j.jeem.2006.03.003]
Wuhan City Based on Ecological Suitability Analysis, 185-191.
Wuhan City Based on Ecological Suitability Analysis, 185-191.