تحقیقات کاربردی علوم جغرافیایی

تحقیقات کاربردی علوم جغرافیایی

ارزیابی مولفه های کیفیت محیطی ایستگاه های مترو بر مبنای نقد مخاطب محور مطالعه موردی: ایستگاه‌های خط ۴ متروی تهران

نویسنده
محسن کاملی
استادیار دانشگاه تربیت دبیر شهید رجایی
10.61186/jgs.24.75.14
چکیده
جابجایی درون‌شهری تبدیل به پدیده‌ای در حال گسترش،برای جامعه متمدن امروزی شده است،که علاوه بر جابجایی مسافران ویژگی مطلوب ایستگاه‌ها باید مورداستفاده قرار بگیرد.با توجه به حجم بالای استفاده‌کنندگان از مترو و مدت‌زمان توقف مسافران،ایستگاه‌ها به کانون‌هایی مؤثر در فعالیت‌های روزانه شهری تبدیل‌شده‌اند وبا در نظر گرفتن روند رو به رشد گسترش شبکه مترو در کلان‌شهر تهران و نیاز روزافزون به آن، توجه ویژه به اهمیت کیفیت محیط ایستگاه‌های مترو به‌عنوان یک محیط پرتردد شهری بر تعاملات اجتماعی شهروندان میبایست موردتوجه قرار گیرد.هدف ازاین نوشتار بررسی و ارزیابی معیارهای کالبدی، عملکردی و روانشناختی درطراحی ایستگاههای مترو وتأثیراین مؤلفه‌ ها بر کیفیت ایستگاه‌ها از دیدگاه استفاده‌کنندگان از مترو و همچنین ارائه راهکار درجهت افزایش کیفیت فضایی ایستگاه‌ها می‌باشد. روش تحقیق این پژوهش توصیفی تحلیلی بر پایه پیمایش بوده و از تکنیک مصاحبه، پرسشنامه و مشاهده استفاده‌شده که داده‌های بدست آمده ازروش میدانی شامل داده‌های کمی و کیفی است.داده‌های کیفی حاصل مشاهده در محل یا عکس‌های موجود و داده‌ های کمی که حاصل پرسشنامه می‌باشد و با استفاده از نرم‌افزار SPSS مورد تحلیل قرارگرفته است. نتایج نهایی حاصل از این تحقیق نشان می‌دهد که میانگین کیفیت در معیار روانشناختی با مقدار 3.48 بالاترازسایر معیارها بوده و کمترین میزان رضایت از معیار کالبدی،وزیرمعیار آن درساختمان و سازه با مقدار 2.26 بوده است، به همین واسطه مناسب سازی فضای ایستگاههای مترو برای افراد دارای ناتوانی جسمی–حرکتی مانند معلولین و جانبازان عزیز از مهمترین اولویتها در طراحی نحوه دسترسی و همچنین مبلمان شهری است که مناسب برای این عزیزان طراحی نشده است.
کلیدواژه‌ها
مترو
کیفیت محیطی
تهران
معماری

عنوان مقاله English

An Evaluation of Qualitative Criteria of Subway Station According to Audience-Based Criticism

نویسنده English

mohsen kameli
assistant professor, Shahid Rajaee Teacher Training University
چکیده English

Inland traffic has become a growing phenomenon for today's civilized society, which in addition to the movement of passengers, the desirable feature of the stations should be used. Due to the high volume of users of the subway and the long-term stops of passengers, stations have become an effective venue for urban daily activities. Considering the growing trend of metro expansion in Tehran metropolis and the increasing need for it, special attention is paid to the quality of the environment of stations The metro should be considered as a metropolitan environment for the social interactions of citizens. The purpose of this paper is to investigate and evaluate physical, functional and psychological criteria in the design of metro stations and the effect of these components on the quality of stations from the viewpoint of metro users and also provide a solution to improve the quality of space stations. The research method is descriptive-analytic research based on the survey and interview technique, questionnaire, and observation were used. The data obtained from the field method are quantitative and qualitative data. Qualitative data is the result of observation in the place or photographs and quantitative data obtained from the questionnaire and analyzed by SPSS software.

کلیدواژه‌ها English

Metro
Environmental quality
Tehran
Architecture
افشار نادری، کامران. (1389). معماری روی زمین و زیرزمین، مجله معمار، 61(2)، 8-12.
افشار نادری، کامران. (1389). معماری روی زمین و زیرزمین، مجله معمار، 61(2)، 8-12.
باقری، حسین و حمزه‌نژاد، مهدی (1394)، ارتقا هویت ورودی ایستگاه‌های مترو شهر تهران با بهره‌گیری از نشانه‌شناسی فرهنگی، فصلنامه هویت شهر، 9(22)، 63-74.
باقری، حسین و حمزه‌نژاد، مهدی (1394)، ارتقا هویت ورودی ایستگاه‌های مترو شهر تهران با بهره‌گیری از نشانه‌شناسی فرهنگی، فصلنامه هویت شهر، 9(22)، 63-74.
پاکزاد، جهانشاه. (1393). مبانی نظری و فرآیند طراحی شهری، وزارت مسکن و شهرسازی، معاونت شهرسازی و معماری ، دبیرخانه شورای عالی شهرسازی و معماری، تهران.
پاکزاد، جهانشاه. (1393). مبانی نظری و فرآیند طراحی شهری، وزارت مسکن و شهرسازی، معاونت شهرسازی و معماری ، دبیرخانه شورای عالی شهرسازی و معماری، تهران.
تیبالدز، فرانسیس. (1396). شهرسازی شهروندگرا، ترجمه محمد احمدی نژاد، نشر خاک، اصفهان.
تیبالدز، فرانسیس. (1396). شهرسازی شهروندگرا، ترجمه محمد احمدی نژاد، نشر خاک، اصفهان.
جهانشاه لو، لعلا و امینی، الهام. (1385). برنامه‌ریزی شهری و نقش آن در دست‌یابی به حمل‌ونقل پایدار شهری. هفتمین کنفرانس حمل‌ونقل ایران، تهران.
جهانشاه لو، لعلا و امینی، الهام. (1385). برنامه‌ریزی شهری و نقش آن در دست‌یابی به حمل‌ونقل پایدار شهری. هفتمین کنفرانس حمل‌ونقل ایران، تهران.
حافظ نیا، محمدرضا. (1399). مقدمه‌ای بر روش تحقیق در علوم انسانی، انتشارات سمت، تهران.
حافظ نیا، محمدرضا. (1399). مقدمه‌ای بر روش تحقیق در علوم انسانی، انتشارات سمت، تهران.
خلیقی، نینا؛ پورجعفر، محمدرضا؛ بمانیان، محمدرضا. (1391). سنجش ابعاد اجتماعی فضای جمعی ایستگاه‌های پایانه‌ای مترو ، نمونه موردی: ایستگاه پایانه‌ای مترو شهید سلطانی کرج، نشریه هنرهای زیبا (معماری و شهرسازی)، 17(3)، 17-28.
خلیقی، نینا؛ پورجعفر، محمدرضا؛ بمانیان، محمدرضا. (1391). سنجش ابعاد اجتماعی فضای جمعی ایستگاه‌های پایانه‌ای مترو ، نمونه موردی: ایستگاه پایانه‌ای مترو شهید سلطانی کرج، نشریه هنرهای زیبا (معماری و شهرسازی)، 17(3)، 17-28.
خلیلیان، شاهین؛ البرزی، فریبا؛ سهیلی، جمال‌الدین. (1400) تحلیل تناسبات فضایی، فضاهای سبز، دسترسی و سرپوشیده شهرک‌های مسکونی بر مؤلفه کارایی کیفیت محیط با رویکرد منطق فازی (مطالعه موردی: ناحیه ششم منطقه پنج تهران). نشریه تحقیقات کاربردی علوم جغرافیایی. ۲۱ (۶۲): ۲۹۹-۳۱۷
خلیلیان، شاهین؛ البرزی، فریبا؛ سهیلی، جمال‌الدین. (1400) تحلیل تناسبات فضایی، فضاهای سبز، دسترسی و سرپوشیده شهرک‌های مسکونی بر مؤلفه کارایی کیفیت محیط با رویکرد منطق فازی (مطالعه موردی: ناحیه ششم منطقه پنج تهران). نشریه تحقیقات کاربردی علوم جغرافیایی. ۲۱ (۶۲): ۲۹۹-۳۱۷
سلحشور، نیما؛ منیری، جاوید. (1389). مطالعات و طراحی خطوط قطار شهری، مجله معمار، 61(2)، 51-60.
سلحشور، نیما؛ منیری، جاوید. (1389). مطالعات و طراحی خطوط قطار شهری، مجله معمار، 61(2)، 51-60.
صالحی نیا، مجید؛ معماریان، غلامحسین. (1388). اجتماع‌پذیری فضای معماری، نشریه علمی پژوهشی هنرهای زیبا (معماری و شهرسازی)،40(3)، 5-12.
صالحی نیا، مجید؛ معماریان، غلامحسین. (1388). اجتماع‌پذیری فضای معماری، نشریه علمی پژوهشی هنرهای زیبا (معماری و شهرسازی)،40(3)، 5-12.
عباس زادگان، مصطفی و رضازاده، راضیه و دیگران. (1389). ارائه مدلی پیش‌بینی کننده از میزان رضایت از سفر با مترو، نشریه هویت شهر،4(6)، 75-86.
عباس زادگان، مصطفی و رضازاده، راضیه و دیگران. (1389). ارائه مدلی پیش‌بینی کننده از میزان رضایت از سفر با مترو، نشریه هویت شهر،4(6)، 75-86.
فروم، اریک. (1398). جامعه سالم، ترجمه اکبر تبریزی ، انتشارات بهجت، تهران.
فروم، اریک. (1398). جامعه سالم، ترجمه اکبر تبریزی ، انتشارات بهجت، تهران.
قمری، حسام؛ مردمی، کریم. (1391). سنجش اولویت عوامل تأثیرگذار در معماری ایستگاه‌های مترو بر رضایتمندی کاربران؛ مطالعه موردی: ایستگاه‌های خطوط 1 و 2 متروی تهران، مجله مدیریت شهری، 30(10)، 39-52.
قمری، حسام؛ مردمی، کریم. (1391). سنجش اولویت عوامل تأثیرگذار در معماری ایستگاه‌های مترو بر رضایتمندی کاربران؛ مطالعه موردی: ایستگاه‌های خطوط 1 و 2 متروی تهران، مجله مدیریت شهری، 30(10)، 39-52.
قمری، حسام؛ مردمی، کریم. (1390). الزامات معماری تأثیرگذار در اجتماع‌پذیری فضای ایستگاه‌های مترو، مجله مدیریت شهری، 27(9)، 31-40.
قمری، حسام؛ مردمی، کریم. (1390). الزامات معماری تأثیرگذار در اجتماع‌پذیری فضای ایستگاه‌های مترو، مجله مدیریت شهری، 27(9)، 31-40.
کاملی، محسن؛ عظمتی، حمیدرضا. (1400) بررسی میزان ارتباط حس تعلق به مکان و سطح امنیت اجتماعی شهروندان -مطالعه موردی: شهر قم. نشریه تحقیقات کاربردی علوم جغرافیایی. ۲۱ (۶۱): ۲۴۱-۲۵۸
کاملی، محسن؛ عظمتی، حمیدرضا. (1400) بررسی میزان ارتباط حس تعلق به مکان و سطح امنیت اجتماعی شهروندان -مطالعه موردی: شهر قم. نشریه تحقیقات کاربردی علوم جغرافیایی. ۲۱ (۶۱): ۲۴۱-۲۵۸
کاملی، محسن؛ مطوف، شریف؛ حسینی، سیدباقر (1395) الزامات معمارانه پدافند غیرعامل در طراحی ایستگاه‌های مترو با استفاده از تکنیک دلفی، نشریه تونل و فضاهای زیرزمینی، 5(2)، 81-91.
کاملی، محسن؛ مطوف، شریف؛ حسینی، سیدباقر (1395) الزامات معمارانه پدافند غیرعامل در طراحی ایستگاه‌های مترو با استفاده از تکنیک دلفی، نشریه تونل و فضاهای زیرزمینی، 5(2)، 81-91.
لنگ، جان. (1399). آفرینش نظریه معماری، نقش علوم رفتاری در محیط، ترجمه علیرضا عینی فر ، انتشارات دانشگاه تهران، تهران.
لنگ، جان. (1399). آفرینش نظریه معماری، نقش علوم رفتاری در محیط، ترجمه علیرضا عینی فر ، انتشارات دانشگاه تهران، تهران.
محمدی خبازان، سهند. (1398). طراحی ایستگاه مترو به‌عنوان یک فضای شهری جدید، نمونه موردی: ایستگاه تئاتر شهر تهران، پایان‌نامه کارشناسی ارشد، گروه شهرسازی، دانشکده هنرهای زیبا، دانشگاه تهران.
محمدی خبازان، سهند. (1398). طراحی ایستگاه مترو به‌عنوان یک فضای شهری جدید، نمونه موردی: ایستگاه تئاتر شهر تهران، پایان‌نامه کارشناسی ارشد، گروه شهرسازی، دانشکده هنرهای زیبا، دانشگاه تهران.
معاونت حمل‌ونقل و ترافیک شهرداری تهران، (1399) گزارش عملکرد معاونت حمل‌ونقل ترافیک شهر تهران در سال 1398، شهرداری تهران.
معاونت حمل‌ونقل و ترافیک شهرداری تهران، (1399) گزارش عملکرد معاونت حمل‌ونقل ترافیک شهر تهران در سال 1398، شهرداری تهران.
Becker B. j., (2018). Handbook of Applied Multivariable Statistics and Mathematical Modeling, San Diego: Academic Press.
Becker B. j., (2018). Handbook of Applied Multivariable Statistics and Mathematical Modeling, San Diego: Academic Press.
Bertolini, L. & T. Spit (1998), Cities On Rails: The Redevelopment Of Railway Station Areas,London, E & Fn Spon.
Bertolini, L. & T. Spit (1998), Cities On Rails: The Redevelopment Of Railway Station Areas,London, E & Fn Spon.
Camagni, R. & Salone, C (1993), Network urban structure in northern Italy: elements for theoretical framework,Urban Studies,30)6(, 1053-1064. [DOI:10.1080/00420989320080941]
Camagni, R. & Salone, C (1993), Network urban structure in northern Italy: elements for theoretical framework,Urban Studies,30)6(, 1053-1064. [DOI:10.1080/00420989320080941]
Dusmisevic,Sanja & Sariyildiz, Sevil(2001);A systematic quality assessment of underground space-public transport station.Cities, 18(1):13-23. [DOI:10.1016/S0264-2751(00)00050-0]
Dusmisevic,Sanja & Sariyildiz, Sevil(2001);A systematic quality assessment of underground space-public transport station.Cities, 18(1):13-23. [DOI:10.1016/S0264-2751(00)00050-0]
Kandee, S, (2004),Intermodal Concept in Railway Station Design,Bangkok university knowledge center,Academic Review Journal, 3(1),1-9.
Kandee, S, (2004),Intermodal Concept in Railway Station Design,Bangkok university knowledge center,Academic Review Journal, 3(1),1-9.