تحقیقات کاربردی علوم جغرافیایی

تحقیقات کاربردی علوم جغرافیایی

تحلیل قابلیت دسترسی به خدمات در نقاط روستایی و مدلسازی ساختاری عوامل مؤثر بر آن مطالعه موردی: بخش مرکزی شهرستان تبریز

نویسندگان
محسن آقایاری هیر
حسین کریم زاده
ناهید رحیم زاده
دانشگاه تبریز
10.61186/jgs.24.73.234
چکیده


دسترسی نقش مهمی در توسعۀ روستایی دارد چرا که بین توسعه روستا با دسترسی به امکانات و خدمات زیربنایی رابطه معناداری وجود دارد. روستاهایی که دسترسی کمتری به خدمات ضروری و به­ویژه حمل­ونقل دارند با تنگناهای ساختاری و اجتماعی اقتصادی زیادی روبرو می­شوند که خود از موانع توسعۀ پایدار روستایی است. تحقیق حاضر بر آن است تا ضمن تحلیل قابلیت دسترسی، عوامل مؤثر بر آن را موردبررسی قرار دهد. برای این منظور، روش تحقیق توصیفی- تحلیلی موردتوجه قرار دارد. جامعه آماری تحقیق روستاهای بخش مرکزی شهرستان تبریز (52 روستا) می­باشد که داده­های موردنیاز برای واحد تحلیل روستا از دهیاران جمع­آوری گردیده است. بعد از ارزیابی روایی بر اساس نظر متخصصان و تأیید چارچوب عملیاتی تحقیق از نظر ایشان و نیز ارزیابی پایایی پرسشنامه تحقیق، جمع­آوری داده­ها انجام گردید. به­منظور تعیین روابط علت­ومعلولی میان شاخص­های ارزیابی قابلیت دسترسی از تکنیک دیماتل برای ارزیابی قابلیت دسترسی در روستاهای موردمطالعه از تحلیل فرایند شبکه­ای (ANP) و برای بررسی نقش عوامل در قابلیت دسترسی نقاط روستایی، از مدل‌سازی معادلات ساختاری (SEM) در نرم‌افزار Amos.24 استفاده شد. نتیجه اولیه تحقیق تعیین قابلیت دسترسی روستاها نشان داد که روستای مایان سفلی از بیشترین میزان قابلیت دسترسی برخوردار است و نتیجه نهایی تحقیق تعیین نقش عوامل در قابلیت دسترسی روستایی است که بر اساس آن عوامل فاصله از شهر، مرکزیت خدماتی و وضعیت اجتماعی روستا بیشتر از سایر عوامل در قابلیت دسترسی مؤثر هستند.

واژگان کلیدی: قابلیت دسترسی، خدمات روستایی، تحلیل فرایند شبکه­ای، معادلات ساختاری، شهرستان تبریز


کلیدواژه‌ها
قابلیت دسترسی
خدمات روستایی
تحلیل فرایند شبکه‌ای
معادلات ساختاری
شهرستان تبریز

عنوان مقاله English

An Analysis of Accessibility to Services in Rural Areas and Structural Modeling of Factors affecting it; Case Study: Central District of Tabriz County

نویسندگان English

Mohsen Aghayari Hir
Hossein karimzadeh
nahid rahimzadeh
University of Tabriz
چکیده English



Access, plays an important role in rural development as there is a meaningful relationship between rural development and access to infrastructure services. Villages that have less access to essential services, especially transport, faced with a lot of structural and socio-economic constraints, which are obstacles to sustainable rural development. The present study seeks to examine the accessibility and the factors affecting it. Accordingly, it is considered with descriptive-analytic research method. The statistical population of the study, consisted of villages in the central District of Tabriz County (52 villages) that there needed data were gathered from rural municipals. After validity and reliability of the research, in order to evaluate accessibility, we used the Dematel technique and ANP, then to assess the role of different elements in accessibility of rural areas, we used SEM in Amos software. Initial results of Rural Accessibility Survey showed that the Mayan Sefli village had the highest accessibility and the final result of the research are determining the role of factors in rural accessibility based on factors such as distance from the city, service centers and social status of the village are more effective than other factors in accessibility.

Key words: accessibility, rural services, analytical network process, structural equation modeling, Tabriz County.

کلیدواژه‌ها English

accessibility
Rural Services
Analytical network process
Structural equation modeling
Tabriz County
Ajiboye, O., Afollayan, O., Wokili, H. (2015), A77 Analysis of transportation and accessibility of rural dwellers in utilizing primary health services in Nigeria, Journal of Transport & Health, 22(2), 5-63
Combier, E., Charreire, H., Vaillant, M. (2013), Perinatal health inequalities and accessibility of maternity services in a rural French region: Closing maternity units in Burundy, Journal of Health & Place, 24(5), 225-233
Connolly, N.(2004), Evaluating neighborhood accessibility: Possibilities and practicalities. Journal of Transportation and Statistics, 22(8), 7–78.
Doi, K., Kii, M., Nakanishi, H. (2008). An Integrated evaluation method of accessibility, Quality of life and social interaction. Environment and planning B: Planning and Design, 35(6), 1098-1116
Donnges (2003), Timing, linkages, and constraints. In: Jones, P.M. (Ed.), Developments in Dynamic and Activity-based Approaches, Gower Publishing, Brookfield, VT, USA, 12( 5), 446–449.
Farrington, C. (2005), Rural Accessibility, social inclusion and social justice: Towards conceptualization, Journal of Transport Geography, 35(13), 1-12
Geneva, J (2010), Using Accessibility indicators and GIS to assess spatial spillovers of transport infrastructure investment, Journal of Transport Geography, 18,318-322
Halden, D., Jones, W. (2005), Accessibility analysis literature review, Journal of Transport Studies Group, 55(10), 10-23
Halden, D. (2005), Accessibility Analysis Literature Review, Transport Studies Group – University of Westminste
Hays, A. (1995), Concepts of equity, fairness and justice in geographical studies, Transactions of the Institute of British Geographers, 5(4), 500–508.
Higgs, G., White, S. (1997), Changes in service provision in rural areas: part 1: the use of GIS in analyzing accessibility to services in rural deprivation research, Journal of rural studies, 13(4), 441-450
Hillman, M., Henderson, I., Whalley. A. (1976), Transport realities and planning policy, Political and Economic Planning, Broadsheet 567, London
Karst, G., Wee, B. (2004), Accessibility evaluation of land-use and transport strategies: Review and research direction, Journal of Transport Geography, 55(12), 127-140
Lau, J., Chiu, C. (2003), Accessibility of low-income Workers in Hong Kong, Journal of Cities, 12(3), 197-204
Le Grand, J (1991), Equity and Choice, Harper Collins, London
Levine, S., Gosslin, M., Sivakumar, A., Polak. J. (2013), A New concept of accessibility to personal activities: development of theory and application to an empirical study of mobility resource holdings, Journal of Transport Geography, 102(31), 1-10
Litman, t.(2003), Measuring Transportation: Traffic, Mobility and Accessibility, ITE Journal, 35(10), 1-17
Maunder, D., Davis, A. (2010), Sustainable livelihoods, mobility and access needs in urban and peri-urban areas, Transport Research for social and economic progress, 66(3), 44-56
Salomon, I., Mokhtarian, P. (2000), What happens when mobility-inclined market segments face accessibility- enhancing policies? Transport research part D: transport and environment, 3 ( 3), 129-140
Shergold, J., Parkhust, G. (2010), The case of transport policy for older citizens in rural areas, Journal of Transport Geography, 52(91), 336-339
Sheller, M. (2011). Mobilit, Theory, Culture and Society, 45(20), 107-125