تحقیقات کاربردی علوم جغرافیایی

تحقیقات کاربردی علوم جغرافیایی

امکان‌سنجی بازآفرینی بافت‌‌های مرکزی فرسوده شهر ایلام براساس رویکرد هوشمند شهری

نویسندگان
پاکزاد آزادخانی 1
محمد سلاورزی زاده 2
فاطمه فاروق دوست 3
1 استادیار جغرافیا و برنامه ریزی شهری، دانشگاه باختر ایلام، ایلام، ایران
2 استادیار جغرافیا و برنامه ریزی شهری، دانشگاه ایلام، ایلام، ایران
3 کارشناس ارشد جغرافیا و برنامه ریزی شهری، دانشگاه باختر ایلام، ایلام، ایران
10.61186/jgs.23.71.283
چکیده
فرسودگی بافت­های شهری مساله­ای است که اغلب شهرهای کشور با آن مواجه‌‌اند و ساماندهی این­گونه بافت­ها از اهمیت بالایی برخوردار است. یکی از راهکارهای مطمئن و عملی پیش­و روی برنامه‌‌ریزان شهری، امکان­سنجی بازآفرینی این­گونه بافت‌‌هاست تا سطوح قابل بازآفرینی را که برای جامعه شهری از سطح نسبتاً خوب و قابل تحملی برخوردارند، تعیین نماید. از این­رو، پژوهش حاضر با هدف امکان­سنجی بازآفرینی بافت‌‌های فرسوده براساس رویکرد هوشمند شهری به صورت توصیفی-تحلیلی انجام گرفته است. جامعه آماری شامل ساکنان بافت مرکزی فرسوده شهر ایلام (جمعیت: 12676 نفر) است که تعداد 384 نفر از آنها به روش نمونه‌‌گیری خوشه‌‌ای به عنوان حجم نمونه انتخاب شد. ابزار گردآوری اطلاعات پرسشنامه محقق­ساخته است که از طریق روایی صوری و پایایی آلفای کرونباخ به میزان (701/0) تأیید شد. تجزیه و تحلیل داده­ها به کمک آزمون (t تک‌‌نمونه‌‌ای)، تکنیک (Fuzzy AHP) و تلفیق آن با لایه‌‌های GIS انجام شد. یافته‌‌ها نشان داد که وضعیت بافت فرسوده شهر ایلام از نظر شاخص­های رشد هوشمند شهری نامناسب است. بررسی لایه‌‌های رقومی حاکی از آن داشت که برخی از شاخص­ها (از جمله اندازه قطعات، دسترسی به خدمات، دسترسی‌‌های اصلی و فرعی) در وضعیت مناسب و برخی دیگر (از جمله زمین بلااستفاده، تراکم جمعیت، نسبت جنسی، جمعیت فعال، نرخ اشتغال و نسبت سواد) در وضعیت نامناسبی است. در نهایت 3/2 هکتار از محدوده بافت فرسوده شهر شامل محدوده میدان 22 بهمن، ابتدای خیابان اشرفی اصفهانی منتهی به چهارراه رسالت، ضلع شمالی چهارراه مقاومت، ضلع شمالی میدان امام و محدوده پارک کودک بیشترین اولویت را برای بازآفرینی دارا هستند.
کلیدواژه‌ها
بازآفرینی
بافت فرسوده
رشد هوشمند شهری
شهر ایلام

عنوان مقاله English

Study of the Feasibility of Regeneration of Central Worn-Out Textures of Ilam City Based on Urban Smart Growth Approach

نویسندگان English

pakzad azadkhani 1
mohammad Salavarzizadeh 2
Fatemeh Farogh Doost 3
1 Assistant Professor, University of Bakhtar
2 Assistant Professor , University of Ilam
3 University of Bakhtar, Ilam
چکیده English

Deterioration of urban textures is an issue that most cities in Iran are faced with and the organization of such textures is of great importance. One of the safest and most practical solutions for urban planners is to assess the feasibility of regenerating such textures to determine the levels that can be regenerated and are relatively good and tolerable for urban society. Therefore, the present study aims to investigate the feasibility of regenerating worn-out textures of Ilam City based on urban smart growth approach using a descriptive-analytical methodology. The statistical population of the study includes residents of central worn-out texture of Ilam city (population: 12676 people), 384 of whom are selected as the sample of the study using cluster sampling method. The data collection tool is a researcher-made questionnaire that has been confirmed by face validity and Cronbach’s Alpha coefficient, turning out to be 0.701. Data analysis is done using single-sample t-test, fuzzy multi-criteria analytical hierarchy process (fuzzy AHP), and its integration with GIS layers. The findings show that the condition of worn-out textures of Ilam city is unsuitable in terms of urban smart growth approach. Evaluation of the digital strata shows that some indicators (including size of the sections, access to services, main and secondary access points) are in a good condition and others (including unused land, population density, gender ratios, active population, employment rate, and literacy rate) are in a poor condition. Finally, the results show that 2.3 hectares of the worn-out texture of Ilam City, including 22-Bahman Square, Ashrafi Esfahani St. where it crosses Resalat Intersection, the northern edge of Moghavemat Intersection, the northern edge of Imam Square, and the area around Koudak Park, have the highest priority for regeneration and revitalization.

کلیدواژه‌ها English

recreation and revitalization
old and decaying areas
smart urban growth
Ilam City
 اجزاءشکوهی، محمد؛ صباغی آبکوه، شیرین؛ خزاعی‌نژاد، فروغ. (1398). سنجش پایداری شاخص های فضایی-کالبدی محلات راه آهن و رضاشهرِ مشهد با رویکرد شهرگرایی جدید، نشریه تحقیقات کاربردی علوم جغرافیایی، دوره -، شماره -، ....
 احدنژاد، محسن، روستایی، شهریور، زنگیشه‌‌ای، سجاد، (1391)، آسیب‌‌شناسی مداخلات در نوسازی بافت‌‌های قدیمی و فرسوده (مطالعه موردی: محله فیض‌‌آباد)، دانشگاه آزاد اسلامی واحد اهر، فصلنامه علمی-پژوهشی فضای جغرافیایی، سال 12، شماره 37، 120-97.
 اکبری، نیوشا؛ عندلیب، علیرضا؛ طغیانی، شیرین؛ محمدی، محمود. (1398). شناسایی موانع تحقق اهداف بازآفرینی در برنامه‌ریزی قوانین بافت فرسوده، نشریه تحقیقات کاربردی علوم جغرافیایی، دوره -، شماره -، ....
 ایزدی، آرزو؛ ناسخیان، شهریار؛ محمدی، محمود. (1397). تبیین چارچوب مفهومی بازآفرینی پایدار بافت-های تاریخی (بررسی اسناد، بیانیه‌ها و منشورهای بازآفرینی). مطالعات باستان‌شناسی پارسه، دوره 2، شماره 6، 161-177.
 آقایی‌زاده، اسماعیل؛ حسام، مهدی؛ محمدزاده، ربابه. (1398). بررسی سرمایه اجتماعی در فرآیند بازآفرینی شهری در بافت‌های مسئله‌دار شهری – نمونه: شهر رشت. مطالعات ساختار و کارکرد شهری، سال 6، شماره 19، 145-167.
 جلیز، غلامرضا؛ حسین‌زاده دلیر، کریم؛ نظم‌فر، حسین. (1398). تحلیلی بر نقش راهبردی توسعه میان‌افزا در بازآفرینی بافت‌های فرسوده شهری (نمونه موردی: منطقه 8 کلانشهر تبریز)، نشریه تحقیقات کاربردی علوم جغرافیایی، دوره -، شماره -، ....
 حاتمی‌نژاد، حسین؛ پوراحمد، احمد؛ نصرتی هشی، مرتضی؛ (1398). آینده‌پژوهی در بافت فرسوده شهری مطالعه موردی: ناحیه یک، منطقه 9 شهر تهران. فصلنامه علمی – پژوهشی اطلاعات جغرافیایی (سپهر)، دوره 28، شماره 109، 37-55.
 رهنما، محمدرحیم؛ کاظمی‌بی‌نیاز، مهدی؛ (1390). مقایسه‌ی تطبیقی - تحلیلی مدل‌های سلسله مراتبی، محاسبه‌گر رستری و هم‌پوشانی وزن برای شناسایی و اولویت‌بندی توسعه‌ی بافت‌های مرکزی شهرها (مطالعه موردی: محله‌ی عیدگاه مشهد)، پژوهش‌های جغرافیای انسانی، شماره 78، 101-116.
 شفیعی دستجردی، مسعود؛ مرادیان بروجنی، پیمان. (1394). مدل‌سازی روش مکان‌گزینی در بازآفرینی محلات فرسوده شهری (مطالعه موردی: محدوده زینبیه اصفهان). فصلنامه علمی پژوهشی اقتصاد و مدیریت شهری، سال 3، شماره 12، 137-154.
 صفائی‌‌پور، یاسمن و علیخواه، المیرا، (1394)، بررسی نقش و جایگاه طراحی شهری در تأمین امنیت روانی شهروندان، همایش ملی معماری و شهرسازی ایرانی اسلامی.
 عزیزپور، ملکه؛ حسین‌زاده دلیر، کریم؛ اسماعیل‌پور، نجما. (1388). بررسی رابطه رشد افقی سریع شهر یزد و تحرکات جمعیتی در این شهر. جغرافیا و برنامه‌ریزی محیطی، دوره 20، شماره 2 (پیاپی 34)، 105-124.
 فرامرزی، یعقوب، (1395)، امکان‌‌سنجی بازآفرینی بافت فرسوده شهری، مطالعه موردی: محله خانلق شیروان، پایان‌‌نامه کارشناسی ارشد، دانشگاه خوارزمی، دانشکده علوم جغرافیایی گروه جغرافیای انسانی، استاد راهنما: علی شماعی و حبیب‌‌اله فصیحی.
 محمدی‌‌دوست، سلیمان، خانی‌‌زاده، محمدعلی، زیلابی، شهباز، (1395)، امکان سنجی بکارگیری اصول نوشهرگرایی در بازآفرینی پایدار محلات ناکارآمد و مسأله دار شهری با تأکید بر رشد هوشمند (مورد پژوهی: بخش مرکزی شهر اهواز)، فصلنامه برنامه‌‌ریزی منطقه‌‌ای، سال 6، شماره پیاپی 24، 230-215.
 محمودزاده، حسن؛ عابدینی ایرانق، رؤیا. (1398). تلفیق اصول رشد هوشمند و استراتژی توسعه میان‌افزا در شناسایی ظرفیت‌های کالبدی توسعه درونی شهر (مطالعه موردی: منطقه 3 تبریز). جغرافیا و توسعه، شماره 56، 57-72.
 مهندسان مشاور بهاوند مهراز، (1390)، طرح بهسازی و نوسازی بافت فرسوده شهر ایلام، مطالعات سطح دو، جلد اول، 46-1.
 نعلبندی، مهدی، (1395)، بازآفرینی شهری محله راسته کوچه تبریز، پایان‌‌نامه کارشناسی ارشد رشته طراحی شهری، دانشگاه هنر اسلامی تبریز، دانشکده معماری و شهرسازی، گروه طراحی شهری، استاد راهنما: محمدتقی پیربابایی.
 مومنی، منصور و شریفی سلیم، علیرضا (1390)، مدل‌ها و نرم‌افزارهای تصمیم‌گیری چندشاخصه، چاپ اول، انتشارات علم و دانش، تهران.
 Enemark, J. (2004). Urban Social Planning, Australia, University of Wales, Australian Publications.
 ICMA & SGN. (2011). Getting to Smart Growth: 100 policies for implemention, Meriland press.
 Peerapun, W. (2018). Participatory Planning Approach to Urban Conservation and Regeneration in Amphawa Community, Thailand. Asian Journal of Environment- Behaviour Studies, 3(6), 147-155.
 Reason.org. (2013). http://www.Reason.org/staley.shtmlaccess:2014- 5-23.
 Ruijsbroek, A., Wong, A., van den Brink, C., Droomers, M., van Oers, H. A. M., Stronks, K., & Kunst, A. E. (2019). Does selective migration bias the health impact assessment of urban regeneration programmes in cross-sectional studies? Findings from a Dutch case study. Health & place, 55, 155-164.