تحقیقات کاربردی علوم جغرافیایی

تحقیقات کاربردی علوم جغرافیایی

پهنه بندی اقلیم-کشاورزی کشت گندم دیم با استفاده از سیستم اطلاعات جغرافیایی، نمونه موردی (استان همدان)

نویسندگان
1 دکتری اقلیم شناسی، گروه جغرافیا، علوم انسانی، علوم تحقیقات، تهران، ایران
2 استاد اقلیم شناسی دانشگاه شهید بهشتی، تهران، ایران
3 استادیار گروه جغرافیای طبیعی دانشگاه آزاد اسلامی واحد علوم تحقیقات، تهران، ایران
چکیده
شناخت اقلیم و پارامترهای مورد نیاز محصول های کشاورزی از مهمترین عوامل موثر در تولید است. با بررسی های هواشناسی کشاورزی می توان امکانات بالقوه را در مناطق مختلف مشخص و حداکثر بهره برداری را کرد. به علت توان های بالقوه دیم زارهای استان همدان، بررسی جامعی بر اساس آمار 20 ساله(1395-1375) عناصر اقلیمی 9 ایستگاه سینوپتیک اصلی و تکمیلی انجام گرفت.به این منظور با توجه به شرایط فنولوژیکی گندم و تطبیق آن با شرایط اقلیمی مورد نیاز در استان همدان به بررسی شاخص های موثر در کشت محصول پرداخته شده است. در نهایت با استفاده از سیستم اطلاعات جغرافیایی (GIS) ،مدل (AHP)به پهنه بندی عناصر اقلیمی و همچنین وزن گذاری آن ها اقدام شد. سپس مناطق مناسب و نامناسب استان جهت کشت گندم دیم مشخص گردید. نتایج حاصل از این پژوهش بیانگر این واقعیت می باشد که در بین عناصر اقلیمی عنصر بارش سالانه و نحوه توزیع آن در طول فصول رشد، همچنین درجه حرارت تراکمی مهمترین عامل در فرایند کشت گندم دیم است.بدین ترتیب بر اساس نقشه های استخراج شده از مدل (AHP)، حدود18 درصداز مساحت استان که در قسمت های غرب و جنوب غرب که شامل شهرهای نهاوند،تویسرکان و اسدآباد می باشد دارای استعداد بسیار مناسب ، 46 درصدمتوسط ،34درصد با استعداد مناسب و 2 درصد به نمایندگی شهر قهاوند از توابع شهر همدان فاقد استعداد لازم می باشد.
کلیدواژه‌ها

عنوان مقاله English

ZONING OF CLIMATE-AGRICULTURAL DRYLAND WHEAT USING GIS CASE STUDY: HAMEDAN PROVINCE

نویسندگان English

mohammad ahmadvand 1
shahriar khaledi 2
parviz Kardavani 3
1 University of scientific research
2 Shahid Beheshti University
3 University of scientific research
چکیده English

Climate and the required parameters for agricultural products are the important factors of production. We can determine potential facilities in different areas and consider the maximum tapping through agricultural meteorology. Due to drylands potentials in Hamedan province, we conducted a comprehensive survey based on 20 years (1995-1995) climatic elements of 9 main and supplementary synoptic stations. Thus, according to wheat phenological conditions and matching those with climatic conditions requirements in Hamedan province, we surveyed effective indices in grow crops. Finally, using geographic information systems (GIS) we implemented climatic elements zoning and weighting. Then the appropriate and inappropriate areas of the province for dryland wheat were determined. Results indicated among the climatic elements, annual rainfall and its distribution during the growing season, also the grow degree day (GDD) are important factors in process of dryland wheat. Based on maps extracted from the GIS, about 18 percent of the areas of province which are located in west, south west including Nahavand, Tuiserkan and Asadabad cities, enjoy very potentials and 46percent medium, 34percent good and 2 percent of Ghahavand city of Hamedan city functions lacks the necessary talent. with no potentials.

کلیدواژه‌ها English

CLIMATIC CONDITIONS
Hamedan Province
DRYLAND WHEAT
GIS
بازگیر، سعید. بررسی پتانسیل اقلیمی زراعت گندم دیم (مطالعه موردی استان کردستان)، کارشناسی ارشد، هواشناسی کشاورزی، دانشکده کشاورزی، دانشگاه تهران، 1378.
بازگیر، سعید. بررسی پتانسیل اقلیمی زراعت گندم دیم (مطالعه موردی استان کردستان)، کارشناسی ارشد، هواشناسی کشاورزی، دانشکده کشاورزی، دانشگاه تهران، 1378.
بلیانی یداله، حجازی زاده زهرا، بیات علی (1391). پهنه‌بندی اﻗﻠﻴﻢ ﻛﺸﺎورزی ﻛﺸﺖ ﮔﻨﺪم دﻳﻢ ﺑﺎ اﺳﺘﻔﺎده از ﺳﻴﺴﺘﻢ اﻃﻼﻋﺎت ﺟﻐﺮاﻓﻴﺎﻳﻲ GIS، جغرافیای طبیعی، 5(15): 33-50.
بلیانی یداله، حجازی زاده زهرا، بیات علی (1391). پهنه‌بندی اﻗﻠﻴﻢ ﻛﺸﺎورزی ﻛﺸﺖ ﮔﻨﺪم دﻳﻢ ﺑﺎ اﺳﺘﻔﺎده از ﺳﻴﺴﺘﻢ اﻃﻼﻋﺎت ﺟﻐﺮاﻓﻴﺎﻳﻲ GIS، جغرافیای طبیعی، 5(15): 33-50.
بهینا، محمدرضا، (1376)، غلات سردسیری، انتشارات دانشگاه تهران، تهران، چاپ دوم.. ص 610.
بهینا، محمدرضا، (1376)، غلات سردسیری، انتشارات دانشگاه تهران، تهران، چاپ دوم.. ص 610.
خدابنده، عبدالله، (1369)، زراعت دیم، انتشارات دانشگاه تهران، تهران.
خدابنده، عبدالله، (1369)، زراعت دیم، انتشارات دانشگاه تهران، تهران.
دستان سلمان، داداشی رودباری علی (1393) . پهنه‌بندی زراﻋﻲ اﻗﻠﻴﻤﻲ اراﺿﻲ ﻛﺸﺎورزی ﻣﺎزﻧﺪران ﺑﺮای ﻛﺸﺖ ﮔﻨﺪم دﻳﻢ با اﺳﺘﻔﺎده از ﻓﺮآﻳﻨﺪ ﺗﺤﻠﻴﻞ ﺳﻠﺴﻠﻪ ﻣﺮاﺗﺒﻲ (AHP)، ﻣﺠﻤﻮﻋﻪ ﻣﻘﺎﻻت ﺳﻴﺰدﻫﻤﻴﻦ ﻫﻤﺎﻳﺶ ﻋﻠﻮم زراﻋﺖ و اﺻﻼح ﻧﺒﺎﺗﺎت اﻳﺮان و ﺳﻮﻣﻴﻦ ﻫﻤﺎﻳﺶ ﻋﻠﻮم و ﺗﻜﻨﻮﻟﻮژی ﺑﺬر اﻳﺮان، اﻧﺠﻤﻦ ﻋﻠﻮم زراﻋﺖ و اﺻﻼح ﻧﺒﺎﺗﺎت اﻳﺮان. ﻛﺮج. 4 الی 6 شهریورماه.
دستان سلمان، داداشی رودباری علی (1393) . پهنه‌بندی زراﻋﻲ اﻗﻠﻴﻤﻲ اراﺿﻲ ﻛﺸﺎورزی ﻣﺎزﻧﺪران ﺑﺮای ﻛﺸﺖ ﮔﻨﺪم دﻳﻢ با اﺳﺘﻔﺎده از ﻓﺮآﻳﻨﺪ ﺗﺤﻠﻴﻞ ﺳﻠﺴﻠﻪ ﻣﺮاﺗﺒﻲ (AHP)، ﻣﺠﻤﻮﻋﻪ ﻣﻘﺎﻻت ﺳﻴﺰدﻫﻤﻴﻦ ﻫﻤﺎﻳﺶ ﻋﻠﻮم زراﻋﺖ و اﺻﻼح ﻧﺒﺎﺗﺎت اﻳﺮان و ﺳﻮﻣﻴﻦ ﻫﻤﺎﻳﺶ ﻋﻠﻮم و ﺗﻜﻨﻮﻟﻮژی ﺑﺬر اﻳﺮان، اﻧﺠﻤﻦ ﻋﻠﻮم زراﻋﺖ و اﺻﻼح ﻧﺒﺎﺗﺎت اﻳﺮان. ﻛﺮج. 4 الی 6 شهریورماه.
زارﻋﻲ ﮔﺮزی. پتانسیل‌یابی اﻗﻠﻴﻤﻲ ﻛﺸﺖ ﮔﻨﺪم دﻳﻢ در اﺳﺘﺎن ﻟﺮﺳﺘﺎن، کارشناسی ارشد، هواشناسی کشاورزی، داﻧﺸﻜﺪه ﺟﻐﺮاﻓﻴﺎ و ﻋﻠﻮم ﺑﺮﻧﺎﻣﻪ‌رﻳﺰی. دانشگاه اﺻﻔﻬﺎن، 1393، پایان‌نامه کارشناسی ارشد
زارﻋﻲ ﮔﺮزی. پتانسیل‌یابی اﻗﻠﻴﻤﻲ ﻛﺸﺖ ﮔﻨﺪم دﻳﻢ در اﺳﺘﺎن ﻟﺮﺳﺘﺎن، کارشناسی ارشد، هواشناسی کشاورزی، داﻧﺸﻜﺪه ﺟﻐﺮاﻓﻴﺎ و ﻋﻠﻮم ﺑﺮﻧﺎﻣﻪ‌رﻳﺰی. دانشگاه اﺻﻔﻬﺎن، 1393، پایان‌نامه کارشناسی ارشد
سبحانی، بهروز. پهنه‌بندی آگروکلیماتیک استان اردبیل با استفاده از تصاویر ماهواره‌ای در محیط GIS. پایان‌نامه دکتری، جغرافیای طبیعی، دانشکده جغرافیا، دانشگاه تبریز، 1384.
سبحانی، بهروز. پهنه‌بندی آگروکلیماتیک استان اردبیل با استفاده از تصاویر ماهواره‌ای در محیط GIS. پایان‌نامه دکتری، جغرافیای طبیعی، دانشکده جغرافیا، دانشگاه تبریز، 1384.
قدسی پور، حسن، (1392). فرآیند تحلیل سلسله مراتبیAHP، انتشارات دانشگاه صنعتی امیرکبیر، تهران،220.
قدسی پور، حسن، (1392). فرآیند تحلیل سلسله مراتبیAHP، انتشارات دانشگاه صنعتی امیرکبیر، تهران،220.
کریمی، هادی، (1371). گندم، مرکز رشد دانشگاهی، تهران، جلد اول، 48.
کریمی، هادی، (1371). گندم، مرکز رشد دانشگاهی، تهران، جلد اول، 48.
کمالی، غلامعلی. بررسی اکولوژیکی توانائی‌های دیم‌زارهای غرب کشور ازنظر اقلیمی و با تأکید خاص بر گندم دیم، رساله دکتری دانشگاه آزاد اسلامی. واحد علوم و تحقیقات تهران،1376.
کمالی، غلامعلی. بررسی اکولوژیکی توانائی های دیم زارهای غرب کشور ازنظر اقلیمی و با تأکید خاص بر گندم دیم، رساله دکتری دانشگاه آزاد اسلامی. واحد علوم و تحقیقات تهران،1376.
کرم، امیر. (1387). کاربرد روش فرآیند تحلیل سلسه‌مراتبی (AHP) در ارزیابی زمین برای توسعه کالبدی بر پایه عوامل طبیعی، نشریه تحقیقات کاربردی علوم جغرافیایی.8(11):54-33.
کرم، امیر. (1387). کاربرد روش فرآیند تحلیل سلسه‌مراتبی (AHP) در ارزیابی زمین برای توسعه کالبدی بر پایه عوامل طبیعی، نشریه تحقیقات کاربردی علوم جغرافیایی.8(11):54-33.
کمالی غلامعلی؛ ملایی پگاه، بهیار، محمدباقر. (1389). تهیه اطلس گندم دیم استان زنجان با استفاده از داده‌های اقلیمی و GIS، مجله آب‌وخاک، 24(5): 907-849.
کمالی غلامعلی؛ ملایی پگاه، بهیار، محمدباقر. (1389). تهیه اطلس گندم دیم استان زنجان با استفاده از داده‌های اقلیمی و GIS، مجله آب‌وخاک، 24(5): 907-849.
گوپتا، یو، اس، جنبه‌های فیزیولوژیکی زراعت دیم، ترجمه غلامحسین سرمدنیا و عوض کوچکی، انتشارات جهاد دانشگاهی، دانشگاه مشهد، 1386، ص 423.
گوپتا، یو، اس، جنبه‌های فیزیولوژیکی زراعت دیم، ترجمه غلامحسین سرمدنیا و عوض کوچکی، انتشارات جهاد دانشگاهی، دانشگاه مشهد، 1386، ص 423.
گیوی، جواد. (1376). ارزیابی کیفی تناسب اراضی برای نباتات زراعی، موسسه تحقیقات آب‌وخاک، (1015).
گیوی، جواد. (1376). ارزیابی کیفی تناسب اراضی برای نباتات زراعی، موسسه تحقیقات آب‌وخاک، (1015).
مخدوم، مجید و همکاران، (1380). ارزیابی و برنامه‌ریزی محیط‌زیست با سامانه اطلاعات جغرافیایی (GIS)، تهران، انتشارات دانشگاه تهران.
مخدوم، مجید و همکاران، (1380). ارزیابی و برنامه ریزی محیط‌زیست با سامانه اطلاعات جغرافیایی (GIS)، تهران، انتشارات دانشگاه تهران.
F.Orlandi, L.Ruga, B.Romano, and M.Fornaciari. (2005), Olive floeering as an indicator of local climatic change, Department of plant biology and Agro environmental Biotechnology, University of Perugia.Italy,.pages 169-171. [DOI:10.1007/s00704-004-0120-1]
F.Orlandi, L.Ruga, B.Romano, and M.Fornaciari. (2005), Olive floeering as an indicator of local climatic change, Department of plant biology and Agro environmental Biotechnology, University of Perugia.Italy,.pages 169-171. [DOI:10.1007/s00704-004-0120-1]
Fishcer, R. A. and Maurer, (1976): Crop Temperature Modification and Yicld Potential in Dwarf Spring Wheat Ann. Appl. Biology. Pages 80.
Fishcer, R. A. and Maurer, (1976): Crop Temperature Modification and Yicld Potential in Dwarf Spring Wheat Ann. Appl. Biology. Pages 80.
Lammason. T. 1974. The influence of rainfall on prosperity in Easteren Montana. Mimegraphed Rep. 7. Regioni. U.S. forest service.
Lammason. T. 1974. The influence of rainfall on prosperity in Easteren Montana. Mimegraphed Rep. 7. Regioni. U.S. forest service.
Rebertson. G. W, (1974): Heat Yields for 50 Years at Swift Current. Saskatchewan in Relation to Weather can. J. Plant. Sci, Pages 54. [DOI:10.4141/cjps74-112]
Rebertson. G. W, (1974): Heat Yields for 50 Years at Swift Current. Saskatchewan in Relation to Weather can. J. Plant. Sci, Pages 54. [DOI:10.4141/cjps74-112]
Sayta, Pariya, (1999): GIS-Based Spatial Crop Yield Modeling; Pages 8.
Sayta, Pariya, (1999): GIS-Based Spatial Crop Yield Modeling; Pages 8.
Zhang. Y. (1994): Numerical Experiments for The Impacts of Temperature and Precipitation on The Growth and Development of Winter Wheat, Journal of Environment Science: 194 -200, pages 5.
Zhang. Y. (1994): Numerical Experiments for The Impacts of Temperature and Precipitation on The Growth and Development of Winter Wheat, Journal of Environment Science: 194 -200, pages 5.