تحقیقات کاربردی علوم جغرافیایی

تحقیقات کاربردی علوم جغرافیایی

تعیین تغییرات رژیم‌های خشک و مرطوب بارش ماهانه با استفاده از شاخص انگوت در استان اردبیل

نویسندگان
رئوف مصطفی زاده 1
رقیه آسیابی هیر 2
سید سعید نبوی 3
1 استادیار دانشکده کشاورزی و منابع طبیعی، گروه منابع طبیعی دانشگاه محقق اردبیلی
2 کارشناس ارشد منابع طبیعی دانشگاه محقق اردبیلی
3 کارشناس ارشد منابع طبیعی دانشگاه تربیت مدرس
10.61186/jgs.23.69.15
چکیده
خشکسالی یکی از عوامل اصلی بی‌نظمی در بیلان آبی، کاهش محصول، کاهش مصرف آب و نیز منشأ بسیاری از مشکلات اقتصادی است. مقدار بارندگی از مهم‌ترین متغیرهای اقلیمی که دارای تغییرات زمانی و مکانی زیادی بوده و در ارتباط با تغییر اقلیم بر منابع آب یک منطقه نیز به‌طور جدی تأثیرگذار است. شاخص انگوت یک شاخص برای تعیین سیکل اقلیمی بارندگی‌ها و نسبت بین مقادیر متوسط چندساله‌ بارش‌ها در دوره‌های خشک و مرطوب است که تغییرات اقلیمی بارش ماهانه را برای تعیین دوره‌های بارانی و خشک مشخص می‌نماید. هدف تحقیق حاضر، ارزیابی و محاسبه شاخص انگوت در تحلیل دوره‌های خشک و مرطوب بارندگی در مقیاس ماهانه، در 30 ایستگاه باران‌سنجی استان اردبیل است. شاخص انگوت بر اساس نسبت مقادیر متوسط روزانه‌ بارش در یک ماه و مقادیر متوسط روزانه بارش در یک سال محاسبه شد و در ادامه بر اساس مقادیر شاخص مذکور،ماه‌های خشک و مرطوب مشخص شد. ایستگاه‌های گلی و سئین به‌ترتیب بیش‌ترین و کم‌ترین دامنه‌ پراکندگی آمار بارش به خود اختصاص داده‌اند. مقدار شاخص انگوت در ماه‌های اسفند، فروردین، اردیبهشت و آبان بیش‌تر از واحد است و جزو ماه‌های مرطوب محسوب می‌شود. در مقابل ماه‌های تیر، مرداد، شهریور، مهر و دی در اکثر ایستگاه‌ها پایین‌تر از واحد می‌باشد و در محدوده‌ ماه‌های خیلی خشک قرار می‌گیرند. هم‌چنین ماه‌های آذر، بهمن و خرداد جزو ماه‌های خشک محسوب می‌گردند.


کلیدواژه‌ها
رژیم بارش
خشکسالی
شاخص اقلیمی
دوره بارش
فصلی‌بودن بارش

عنوان مقاله English

Determining the variations of monthly wet and dry regimes using Angot index in Ardabil Province

نویسندگان English

Raoof Mostafazadeh 1
Roghayeh Asiabi-hir 2
Seyed Saied Nabavi 3
1 University of Mohaghegh Ardabili
2 University of Mohaghegh Ardabili
3 Tarbiat Modares University
چکیده English

Drought is the main causes of significant water imbalance, increase of crop losses or limitation in water consumption, and finally large number of socioeconomic and environmental problems. Precipitation amount is the most important climatic variables that its spatiotemporal variability has a great influence on water resources availability along with the effects of climate change. The Angot index is an indicator to determine the climatic cycles of precipitation as the ratio between the average values of multiannual precipitation over wet and dry periods which highlights the climate significance of monthly precipitation to detect dry or rainy intervals. The aim of this study is to assess and calculation of the Angot inxed in analysis of dry and wet periods of monthly rainfall in rain gauge stations of Ardabil province. The maximum values of Angot index were observed in November and May months. The results proved the suitability of the Angor index in determining wet and dry months and the comparison of the employed index with other common drought indices (e.g. Standardized Precipitation Index) and also different climatic zones of Iran needs further investigations.

کلیدواژه‌ها English

Precipitation regime
drought
Climate Index
Wet spell
Precipitation Seasonality
آذرخشی، مریم؛ فرزادمهر، جلیل؛ اصلاح، مهدی؛ صحابی، حسین. (1392). بررسی روند تغییرات سالانه و فصلی بارش و پارامترهای دما در مناطق مختلف آب و هوای ایران، مرتع و آبخیزداری (مجله منابع طبیعی ایران)، 1(66): 16-1.
آذرخشی، مریم؛ فرزادمهر، جلیل؛ اصلاح، مهدی؛ صحابی، حسین. (1392). بررسی روند تغییرات سالانه و فصلی بارش و پارامترهای دما در مناطق مختلف آب و هوای ایران، مرتع و آبخیزداری (مجله منابع طبیعی ایران)، 1(66): 16-1.
حجام، سهراب؛ خوشخو، یونس؛ وندی، رضا. (1387). تحلیل روند تغییرات بارندگی‌های فصلی و سالانه چند ایستگاه منتخب در حوزه مرکزی ایران با استفاده از روش‌های ناپارامتری، پژوهش‌های جغرافیای طبیعی، 44: 168-157.
حجام، سهراب؛ خوشخو، یونس؛ وندی، رضا. (1387). تحلیل روند تغییرات بارندگی‌های فصلی و سالانه چند ایستگاه منتخب در حوزه مرکزی ایران با استفاده از روش‌های ناپارامتری، پژوهش‌های جغرافیای طبیعی، 44: 168-157.
رضائی بنفشه، مجید؛ جلالی، طاهره؛ زینالی، بتول. (1388). تحلیل و برآورد خشکسالی اقلیمی شهر اردبیل با استفاده از شاخص من‌کندال و SPI، همایش منطقه‌ای بحران آب و خشکسالی، رشت، 6-1.
رضائی بنفشه، مجید؛ جلالی، طاهره؛ زینالی، بتول. (1388). تحلیل و برآورد خشکسالی اقلیمی شهر اردبیل با استفاده از شاخص من‌کندال و SPI، همایش منطقه‌ای بحران آب و خشکسالی، رشت، 6-1.
عیوضی، معصومه؛ مساعدی، ابوالفضل؛ حسام، مهدی. (1387). بررسی روند بارندگی سالانه و فصلی در مناطق نیمه‌خشک استان گلستان، اولین کنفرانس بین‌المللی بحران آب، دانشگاه زابل، 10-1.
عیوضی، معصومه؛ مساعدی، ابوالفضل؛ حسام، مهدی. (1387). بررسی روند بارندگی سالانه و فصلی در مناطق نیمه‌خشک استان گلستان، اولین کنفرانس بین‌المللی بحران آب، دانشگاه زابل، 10-1.
محمدی، حسین، تقوی، فرهناز. (1384). روند شاخص‌های حدی دما و بارش در تهران، پژوهش‌های جغرافیایی، 53: 172-151.
محمدی، حسین، تقوی، فرهناز. (1384). روند شاخص‌های حدی دما و بارش در تهران، پژوهش‌های جغرافیایی، 53: 172-151.
مصطفی‌زاده، رئوف؛ شهابی، معصومه؛ ذبیحی، محسن. (1394). تحلیل خشکسالی هواشناسی در استان کردستان با استفاده از مدل نمودار سه‌ متغیره، آمایش جغرافیایی فضا، 17(5): 140-129.
مصطفی‌زاده، رئوف؛ شهابی، معصومه؛ ذبیحی، محسن. (1394). تحلیل خشکسالی هواشناسی در استان کردستان با استفاده از مدل نمودار سه‌ متغیره، آمایش جغرافیایی فضا، 17(5): 140-129.
Apostol, L., and Vieru, D.N. )2011(, Annual variation of average monthly precipitation amounts at the Botosani meteorological station. Environment and Sustainable Development, 5(1):191-196.
Apostol, L., and Vieru, D.N. )2011(, Annual variation of average monthly precipitation amounts at the Botosani meteorological station. Environment and Sustainable Development, 5(1):191-196.
Ashabokov, B., Bischokov, R., and Derkach, D. )2008(, Study of changes in the rejime of atmospheric precipitation in the Central Northern Caucasus. Russian Meteorology and Hydrology, 2: 98-102. [DOI:10.3103/S1068373908020106]
Ashabokov, B., Bischokov, R., and Derkach, D. )2008(, Study of changes in the rejime of atmospheric precipitation in the Central Northern Caucasus. Russian Meteorology and Hydrology, 2: 98-102. [DOI:10.3103/S1068373908020106]
Constantin, D.M., and Vătămanu, V.V. )2015(, Considerations upon the dryness and drought phenomena in the Caracal Plain, Romania. Scientific Papers Series-Management, Economic Engineering in Agriculture and Rural Development, 15(1): 119-122.
Constantin, D.M., and Vătămanu, V.V. )2015(, Considerations upon the dryness and drought phenomena in the Caracal Plain, Romania. Scientific Papers Series-Management, Economic Engineering in Agriculture and Rural Development, 15(1): 119-122.
Daniela, S., and Stelian, N. )2012(, The intra-annual and seasonal regime of precipitation in Târgu Jiu Depression (Gorjului Subcarpathians) over the 1961-2007 period. Analele Universității din Oradea, Fascicula: Protecția Mediului, 18: 476-483.
Daniela, S., and Stelian, N. )2012(, The intra-annual and seasonal regime of precipitation in Târgu Jiu Depression (Gorjului Subcarpathians) over the 1961-2007 period. Analele Universității din Oradea, Fascicula: Protecția Mediului, 18: 476-483.
Dragotă, C., Micu, M., and Micu, D. )2008(, The relevance of pluvial regime for landslides genesis and evolution.Case study: Muscel Basin (Buzău Subcarpathians), Romania. Present environment and sustainable development, 2: 242-257.
Dragotă, C., Micu, M., and Micu, D. )2008(, The relevance of pluvial regime for landslides genesis and evolution.Case study: Muscel Basin (Buzău Subcarpathians), Romania. Present environment and sustainable development, 2: 242-257.
Grecu, F., Ghiţă, C., and Cîrciumaru, E. )2011(, Land vulnerability to geomorphological hazard induced by pluviometric criteria (Romanian Plain). Revista de Geomorfologie, 13: 59-66.
Grecu, F., Ghiţă, C., and Cîrciumaru, E. )2011(, Land vulnerability to geomorphological hazard induced by pluviometric criteria (Romanian Plain). Revista de Geomorfologie, 13: 59-66.
Kao, S.C., Govindaraju, R.S., and Niyogi, D. )2009(, A spatio-temporal drought analysis for the midwestern US. In World Environmental and Water Resources Congress 2009: Great Rivers. pp 1-10 [DOI:10.1061/41036(342)468]
Kao, S.C., Govindaraju, R.S., and Niyogi, D. )2009(, A spatio-temporal drought analysis for the midwestern US. In World Environmental and Water Resources Congress 2009: Great Rivers. pp 1-10 [DOI:10.1061/41036(342)468]
Mishra, A.K., and Singh, V.P. )2010(, A review of drought concepts. Journal of Hydrology, 391(1): 202-216. [DOI:10.1016/j.jhydrol.2010.07.012]
Mishra, A.K., and Singh, V.P. )2010(, A review of drought concepts. Journal of Hydrology, 391(1): 202-216. [DOI:10.1016/j.jhydrol.2010.07.012]
Qian, W.H., and Lin, X. )2005(, Regional trends in recent precipitation indices in China. Meteorology and Atmospheric Physics, 90(3-4): 193-207. [DOI:10.1007/s00703-004-0101-z]
Qian, W.H., and Lin, X. )2005(, Regional trends in recent precipitation indices in China. Meteorology and Atmospheric Physics, 90(3-4): 193-207. [DOI:10.1007/s00703-004-0101-z]
Rusu, T., Moraru, P., Coste, C., Cacovean, H., Chețan, F., and Chețan, C. )2014(, Impact of climate change on climatic indicators in Transylvanian Plain, Romania. Journal of Food, Agriculture & Environment, 12(1): 469-473.
Rusu, T., Moraru, P., Coste, C., Cacovean, H., Chețan, F., and Chețan, C. )2014(, Impact of climate change on climatic indicators in Transylvanian Plain, Romania. Journal of Food, Agriculture & Environment, 12(1): 469-473.