تحقیقات کاربردی علوم جغرافیایی

تحقیقات کاربردی علوم جغرافیایی

نقش خوشه های گردشگری در توسعه منطقه ای (نمونه موردی: خوشه گردشگری قم)

نویسندگان
ابوالفضل معرفی 1
آرش صدری 2
هادی غلامی نورآباد 3
بهزاد سعیدی 4
1 کارشناسی ارشد جغرافیا و برنامه ریزی شهری ، دانشگاه تربیت مدرس تهران
2 گروه معماری و شهرسازی، دانشگاه فنی و حرفه ای،تهران،ایران
3 دانشجوی کارشناسی ارشد مدیریت امور شهری دانشگاه تهران
4 کارشناسی ارشد برنامه ریزی شهری ، دانشگاه ازاد اسلامی واحد نجف اباد ، دانشکده هنر،معماری،شهرسازی
10.52547/jgs.22.67.153
چکیده
راهبرد توسعه خوشه ای[1]، از جمله الگوهای موفق سازماندهی واحدهای کسب و کار کوچک و متوسط[2] است که بیش از سه دهه در کشورهای مختلف، بیشترین موفقیت را در توسعه منطقه ای به همراه آورده است. این راهبرد در جهت تقویت توان رقابتی و ابزاری جهت ارتقاء رقابت پذیری در دهه 1990 توسط توسط مایکل پورتر مطرح گردید. محققان توسعه سرزمینی معتقدند شکل گیری خوشه های گردشگری، استعداد رقابت پذیری را ارتقا بخشیده و در بهبود مزیت های رقابتی و توسعه منطقه ای موثر است. از این رو دست یابی به مزایای رقابتی، خوشه های گردشگری را به یک نقطه کانونی توجه علمی و سیاست گذاری تبدیل کرده است. با این توضیحات هدف این تحقیق، بررسی و تحلیل نقش خوشه های گردشگری بر توسعه رقابت پذیری منطقه ای و با این فرضیه که به نظر می رسد هر چه شدت روابط در خوشه های گردشگری بالاتر رود، رقابت پذیری منطقه ای هم افزایش می یابد، می باشد. روش تحقیق، از نوع توصیفی-تحلیلی است و از پرسش نامه جهت جمع آوری داده ها استفاده گردیده است که پس از تایید روایی و پایایی، داده های جمع آوری شده توسط نرم افزار های spss و lisrel مورد بررسی قرار گرفته است. یافته های تحقیق ارتباط بین افزایش شدت روابط در خوشه های گردشگری با افزایش رقابت پذیری منطقه ای تایید می نماید. همچنین عوامل موثر بر توسعه و تحریک رقابت پذیری منطقه ای را به ترتیب درجه تأثیر در قالب 4 عامل:1) روابط اجتماعی؛ 2) روابط مکانی جغرافیایی؛3) روابط اقتصادی و 4) روابط نهادی- سازمانی معرفی می کند.
کلیدواژه‌ها
خوشه های گردشگری
رقابت پذیری منطقه ای
خوشه ی گردشگری قم
تحلیل عامل

عنوان مقاله English

The role of Tourism clusters on regional competitiveness ( Case study: Religious tourism cluster of Qom)

نویسندگان English

Abolfazl Moarefi 1
Arash Sadri 2
Hadi Gholami Norabad 3
behzad saeidi 4
1 Master of Geography and Urban Planning, Tarbiat Modares University of Tehran
2 Department of Architecture and Urban Development, Technical University, Tehran, Iran
3 Graduate student of Tehran University of Technology Affairs
4 Masters Urban Planning, Islamic Azad University, Najaf Abad Department
چکیده English

As a novel idea for discussion on the role of industrial development on regional development, the term “cluster” became noteworthy since 90’s in order to increase competitiveness. Territorial development researchers believe that formation of regional industrial clusters improves competitiveness and plays a role in promoting competitive advantages and regional development. Hence, because of the possibility of realization of competitive advantage, Tourism clusters became a focal point for research and policy making. Against this background, the purpose of this research is to analyze and review the role of industrial clusters on development of regional competitiveness and assumes that the higher number of relations in an industrial cluster leads to higher level of regional competitiveness. The research applies descriptive-analytical research method and utilizes questionnaire to collect data. The data was studied by SPSS and Lisrel software packs after approval of validity and reliability of data. Findings corroborate the relation between higher number of relations in industrial clusters with higher level of regional competitiveness and also identifies the contributing factors to development and stimulation of regional development which are ranked by the order of their effect as follows: 1. Social relations, 2. Geographic and location relations, 3. Economic relations, and 4. Institutional relations.

کلیدواژه‌ها English

Tourism clusters
Regional competitiveness
Factor analysis
Qom Tourism cluster
- Baja, C. (2011). Clusters Models, Factors and characteristics. International Journal of Economic Practices and Theories. 1 (1), 34-43.
- Brenner, Thomas& Mühlig, André(2007) , Factors and Mechanisms Causing the Emergence of Local Industrial Clusters - A Meta-Study of 159 Cases, The Papers on Economics and Evolution- DRUID summer conference.
- Bieger, T. (1997). Management von Destination en und Tourism us organization en. Muenchen, Wien: Oldenbourg.
- Buhalis, D. (2000). Marketing the competitive destination of the future. Tourism Management, 21, 97-116.
- Bekele, G. &Jackson, R. (2006). Theoretical perspectives on Industry Clusters. Regional Research Institute, Research Paper, 2006(5). 1-26.
- Bengtsson, M. &Solvell, O. (2004).Climate of competition, clusters and innovative performance. Scandinavian journal of management,20.
- Brown, K. Burgess. J. Festing, M. Royer, S. Steffen, Ch.2007. Toward a new conceptualization of clusters. 21th ANZAM 2007 conference, Pages Pp.1-13, Sydney, Australia.
- Camison, C. (2004). Shared,Competence-based view of industrial-district Competitiveness, Environment and Planning, Volume.36. 2227-2256
- Chen, S. (2010). The research process review of the regional tourism industrial cluster at home and abroad. China Economist, 10, 275-276.
- Cristina Santos(2008), Searching for clusters in tourism, A QuantItative Methodological proposal, university De Porto, 2008
- Da Cunha, João Carlos(2005), Tourism Cluster Competitiveness and Sustainability:Proposal for a Systemic Model to Measure the Impact of Tourism on Local Development, BAR, v. 2, n. 2, art. 4, p. 47-62, july/dec. 2005, Available online at http://www.anpad.org.br/bar
- Estevao,C.& Ferreira, J. (2010). Regional competitiveness of tourism cluster
- Felzenztein,Christian&Gimmon,eli,Industrial Clustera and Social Networking for enhancing inter-firm cooperation:The case of natural resources-based industries in chile,jbm,Vol.2,2008
- Gascon, J.Pezzi, A. Casals, A. 2010, Clusters and Competitiveness, Government of Catalonia, ISBN 9788439387237.
- Hjalager, A. M. (2000). Tourism destinations and the concept of industrial districts. Tourism and Hospitality Research, 2(3), 199-213.
- Jackson, J., Murphy, P. (2002). Tourism destinations as clusters: Analytical experiences from the new world. Tourism and Hospitality Research, 4(1), 36-52.
- Januszewska, M., Nawrocka, E. (2008). Pobudzanie przedsiębiorczości lokalnej i innowacyjności a konkurencyjność obszaru recepcji turystycznej. In: G. Gołembski (Ed.), Turystyka jako czynnik wzrostu konkurencyjności regionów w dobie globalizacji (pp. 283-292). Poznań: Wyd. Akademii Ekonomicznej w Poznaniu.
- Kachniewska, Magdalena(2013), Towards the Definition of a Tourism Cluster, Journal of hip Managment and innovation, Vol. 9, Issue 1,
- Liu, Q., Yang, Q. (2013). Research on tourism industrial cluster from the perspective of network platform. Interdisciplinary Journal of Contemporary Research in Business, 4(11), 25-29.
- Martinez,C. (1998). Industry clusters: competitive advantage through innovation. HURDO
- Marian Isbasoiu, G, 2006. Industrial clusters and regional Development. MPRA Paper. No.5.37, posted7.
- Pereira, E. T., Fernandes, A. J. (2004), The Clusters Development as a Factor of Competitive Advantage In: 2nd International Conference an Enterprise Odyssey - Building Competitive Advantage, Graduate School of Economics & Bussiness, Zagreb June 17 – 19, 1424-1432.
- Porter, M. (1998). Location, Clusters and the new Microeconomic of competition. Business Economics, 33(1), 7-17.
- Peters, D, 2004. Revisiting Industru Cluster Theory and Method For Use in Public Policy, MID- Contnent regional science association, 33th ANNUAL MEETING, june 2004.
- Reid, D.G. (2003). Tourism, Globalization and Development, Responsible Tourism Planning. Pluto Press.
- Ritchie, B. J. R., Crouch, G. I. (2003). The Competitive Destination: A Sustainable Tourism Perspective. Wallingford, Oxon: CABI Publishing.
- Rosenfeld, S. A. (1997). Bringing business clusters into the mainstream of economic development. European Planning Studies, 5(1), 3-23.
- Saxenian, A. (1996).Inside-out: Regional networks and industrial adaptation in Silicon Valley and route 128. A journal of policy development and research(2),1-20.Yimei, Y., Yulin, L., Zhigao, L. (2004). Tourism enterprise cluster: New strategic model to enhance destination competitiveness. Fujian Tribune (A Literature, history & Philosophy Bimonthly), 8(22).