تحقیقات کاربردی علوم جغرافیایی

تحقیقات کاربردی علوم جغرافیایی

تحلیل الگوهای پراکنده رویی در مجموعه شهری تهران با تأکید بر رویکردهای نظام مدیریت شهری

نویسندگان
واحد علوم و تحقیقات، دانشگاه آزاد اسلامی
چکیده
رشد و گسترش الگوی توسعه پراکنده­رویی یکی از روش­های توسعه سکونتگاهی است که بر اساس عوامل متعددی از جمله سیاست­ها و رویکر­های مدیریت شهری شکل می­گیرد. بررسی این موضوع که تحولات توسعه کلان­شهر تهران در پنجاه سال اخیر به چه په شکل صورت گرفته و سیاست­ها و رویکرد­های مدیریت شهری مؤثر چه بوده و چگونه توسعه شهر را تحت تأثیر قرار داده­اند از جمله پرسش­هایی است که در این مقاله به آن پرداخته شده است. این پژوهش به سبب اهمیت موضوع با روشی توصیفی- تحلیلی و به لحاظ هدف کاربردی، مبتنی بر مطالعات کتابخانه­ای و اسنادی و در مواردی بهره­گیری از مشاهدات میدانی استفاده شده است. به­منظور حصول به اهداف پژوهش از سه نوع مدل اندازه­گیری بسته به موضوع و متغیر­های پژوهش استفاده شده است. در این راستا پیوستگی کالبدی در مجموعه شهری تهران از طریق مدل آنتروپی شانون، پیوستگی عملکردی از طریق مدل تحلیل شبکه (بررسی ارتباطات و جریان­های نقاط سکونتگاهی و توزیع و ترکیب کاربری­ها) و رشد بد قواره شهری با استفاده از مدل هلدرن مورد سنجش واقع شده است. یافته­های پژوهش حاکی از آن است که 1) پدیده پراکنده­رویی در کلان­شهر تهران صورت گرفته است (مدل هلدرن و آنتروپی شانون)، 2) کلان­شهر تهران با پدیده تفرق عملکردی مواجه بوده (تحلیل شبکه) و توزیع کاربری­ها و خدمات در سطح کلان­شهر تهران به صورت یکنواخت و متعادل صورت نگرفته است است و 3) سیاست­ها و رویکرد­های مدیریت شهری در سال­های متوالی تأثیرات گسترده­ای بر پراکنده­رویی و توسعه فضایی نامتعادل در سطح مجموعه شهری تهران داشته است.
کلیدواژه‌ها

عنوان مقاله English

Analysis of scattered supernatant patterns in Tehran urban complex Emphasizing on the approaches of the urban management system

نویسندگان English

Sogand Yousefi azarabarghani
Hamid Majedi
Zahra Sadat Saeideh Zarabadi
Islamic Azad University
چکیده English

The growth and expansion of the dispersed development pattern is one of the ways of settlement development that is shaped by a variety of factors, including urban management policies and approaches. Examine how the development of Tehran's metropolitan area has evolved over the last fifty years and what effective urban management policies and approaches have been and how it has influenced city development. This article deals with it. This research has been used because of the importance of the topic in a descriptive-analytical and practical purpose, based on library and documentary studies and in some cases field observations. In order to achieve the objectives of the study, three types of measurement models were used depending on the subject and variables of the study. In this regard, physical continuity in Tehran urban complex through Shannon entropy model, functional continuity through network analysis model (investigation of habitat and flow points and distribution and land use composition) and poor urban slope growth using Helder model The measurement is located. The findings show that: 1) dispersal phenomena have occurred in Tehran metropolitan area (Helderen and Shannon entropy model), 2) Tehran metropolitan area has been experiencing functional divergence (network analysis) and user distribution The services and services at the Tehran metropolitan level have not been uniform and balanced; and 3) the policies and approaches of urban management in successive years have had wide-ranging effects on spatial dispersal and unbalanced spatial development. Tehran's urban complex had.

کلیدواژه‌ها English

Scattered overhead
Urban Management System Approaches
Tehran Urban Complex
احمدی، قتدر؛ عزیزی، محمد مهدی، زبردست، اسفندیار. (1389). بررسی تطبیقی پراکنده رویی در سه شهر میانی ایران( نمونه موردی شهر های اردبیل، سنندج و کاشان)، مجله معماری و شهرسازی، دوره 5 ، شماره 3.
توسلی، محمود. (1381). ساخت شهر و معماری در اقلیم گرو و خشک ایران، انتشارات پیام، چاپ اول.
حسین زاده دلیر، کریم؛ هوشیار، حسن. (1385). دیدگاه‌ها، عوامل و عناصر موثر در توسعه فیزیکی شهر‌های ایران، مجله جغرافیایی و توسعه ناحیه‌ای، شماره 6.
حسینی، سید هادی؛ سلیمانی مقدم، هادی. (1385)، توسعه شهری و تضعیف مفاهیم محله‌ای، فصلنامه مسکن و انقلاب، شماره 113.
داداش پور، هاشم، میری لواسانی، امیر رضا. (1394). تحلیل الگوهای فضایی پراکنده‌رویی در منطقه کلانشهری تهران، فصلنامه برنامه ریزی فضایی، سال پنجم، شماره 1.
زبردست، اسفندیار؛ شادزاویه، هادی. (1390). شناسایی عوامل مؤثر بر پراکنده‌رویی و ارتباط آن با ساختارفضایی شهر (نمونه مورد مطالعه شهر ارومیه)، نامه معماری و شهرسازی، دوره 7، شماره 4.
زیاری، کرامت ا...، قدیری، محمود؛ استه فرزانه، (1393). سنجش و ارزیابی الگوی گسترش فیزیکی شهر یزد، پژوهش‌های جغرافیای انسانی، دوره 46، شماره 2.
زیاری، کرامت الله. (1382). تحولات اجتماعی- فرهنگی ناشی از انقلاب صنعتی در توسعه فضایی تهران، مجله جغرافیا و توسعه، شماره 1.
صرافی، مظفر. (1381). بنیادهای توسعه پایدار کلانشهر تهران، همایش توسعه و ضد توسعه فرهنگی اجتماعی
عباس زادگان، مصطفی؛ رستمی یزدی، بهمن. (1387). بهره‌گیری از رشد هوشمندانه در ساماندهی رشد پراکنده شهرها، مجله فنآوری و آموزش، سال سوم، شماره 1.
قرخلو، مهدی؛ زنگنه شهرکی، سعید (1388). شناخت الگوی رشد کالبدی- فضایی شهر با استفاده از مدل های کمی (مطالعه موردی : شهر تهران)، مجله جغرافیا و برنامه ریزی محیطی شماره 23.
مطیعی لنگرودی، سید حسن؛ فرجی سبک بار، حسنعلی؛ شاه اردبیلی، حکمت؛ رضا علی، منصور. (1385). تنگناهای توسعه فیزیکی- سکونتی در روستاهای دره‌ای غرب شهرستان مشهد، مجله پژوهش‌های جغرافیایی، شماره 56.
مهدی‌زاده، جواد (1382). برنامه‌ریزی راهبردی توسعه شهری، تهران: مرکز مطالعات و تحقیقات شهرسازی و معماری ایران.
مهندسان مشاور آتک. (1369). تهران: مطالعات منطقه ای شهر تهران
مرکز آمار ایران. (1395). نتایج تفصیلی سرشماری نفوس و مسکن.
Burchell, Robert W., Shad Naveed A., Listokin David, and Philips Hilary, (1998). The Cost of Sprawl-Revisited. TCRP Report Number 39. Washington, D. C.: Federal Transit Administration.
Brueckner, Jan K. & Fansler, David A. (1983). “The Economics of Urban Sprawl: Theory and Evidence on the Spatial Size of Cities,” The Review of Economics and Statistics, 65(3), 479-482.
Ewing Reid, Pendall Rolf and Chen Don. (2002). Measuring Sparawl and Its Impact, Volume I, Smart Growth America, Washington, D. C.
Ewing Reid and Hamidi Shima, (2014). Measuring Sparawl 2014, Smart Growth America, Washington, D. C..
Glaeser, Edward L. & Kahn, Matthew E., (2004). "Sprawl and urban growth," Handbook of Regional and Urban Economics, in: J. V. Henderson & J. F. Thisse (ed.), Handbook of Regional and Urban Economics.