تحقیقات کاربردی علوم جغرافیایی

تحقیقات کاربردی علوم جغرافیایی

تحلیل وضعیت اکولوژیکی پارک‌های شهری با تأکید بر پارک‌های جنگلی با استفاده از سیستم اطلاعات جغرافیایی (مطالعه موردی: تبریز)

نویسندگان
حسن محمودزاده 1
موسی واعظی 2
رحیمه رستمی 3
مائده باکویی 4
1 دانشیار گروه جغرافیا و برنامه ریزی شهری، دانشگاه تبریز
2 دانشجوی دکتری جغرافیا و برنامه ریزی شهری دانشگاه تبریز
3 کارشناس ارشد سیستم اطلاعات جغرافیایی و سنجش از دور
4 کارشناس ارشد سیستم اطلاعات جغرافیایی و سنجش از دور، دانشگاه تبریز
10.52547/jgs.22.65.23
چکیده
با توجه به شرایط نامساعد محیطی شهرها، کمبود و نقایص فضاهای باز و سبز شهری در کلان شهرهای کشور، لزوم توجه به پارک‌ها و فضاهای سبز شهری را به لحاظ عملکردهای اکولوژیک و اجتماعی این فضاها بیش از گذشته مطرح نموده است بدین منظور این تحقیق به بررسی و تجزیه و تحلیل اکولوژیکی پارک‌های منطقه‌ای در شهر تبریز پرداخته است. پژوهش حاضر از لحاظ ماهیت تحلیلی– توصیفی و از لحاظ هدف کاربردی می‌باشد. اطلاعات به دو صورت اسنادی و میدانی جمع‌آوری شده است و با استفاده از سیستم اطلاعات جغرافیایی مورد تجزیه و تحلیل قرار گرفته است. جامعه‌ی آماری تحقیق کلیه پارک‌های تبریز و جامعه نمونه پارک‌های جنگلی تبریز شامل پارک‌های ائل‌گلی، باغمیشه، شمس تبریزی و پارک ارم است. روش‌ها و ابزار مورد استفاده برای جمع‌آوری و تجزیه و تحلیل اطلاعات در این پژوهش پرسشنامه، نرم‌افزار ARC.GIS، روش تحلیل شبکه‌ای ANP و تابع MC-SDSS و روش SAW در سیستم اطلاعات جغرافیایی است. بررسی و ارزیابی شاخص‌های اکولوژیک در چهار محور عمده کالبدی و طراحی اکولوژیکی، زیست محیطی، فرهنگی- آموزشی و دسترسی می‌باشد. برای شاخص‌های مورد نظر معیارهایی در نظر گرفته شده و با استفاده از پرسشنامه میزان اهمیت این معیارها به دست آمد و وزن معیارها توسط روش ANP محاسبه شد. در پارک‌های مورد مطالعه با توجه به نتایج تحقیق جغرافیایی پارک ائل‌گلی از نظر اکولوژیکی در بهترین وضعیت قرار دارد و پارک‌های شمس، باغمیشه و ارم در رتبه‌های بعدی قرار دارند و نکته قابل توجه وضعیت نامناسب پارک ارم و باغمیشه خصوصاً ارم نسبت به سایر پارک‌ها می‌باشد که نیازمند اتخاذ سیاست‌های مناسب در این زمینه برای بهبود وضعیت آن می‌باشد.
کلیدواژه‌ها
محیط‌‌زیست شهری
سیستم اطلاعات جغرافیایی
تابع MC-SDSS
پارک‌های جنگلی
تبریز

عنوان مقاله English

Analysis of the ecological status of urban parks with emphasis on forest parks using GIS (Case study: Tabriz)

نویسندگان English

Hassan Mahmoodzadeh 1
musa vaezi 2
rahimeh rostami 3
maedeh bakooyi 4
1 Tabriz University
2 Tabriz University
3 Tabriz University
4 Tabriz University
چکیده English

Considering the unfavorable environmental conditions of cities, the shortage and defects of open and green spaces in metropolitan cities, the need to pay attention to parks and green spaces of the city in terms of ecological and social functions of these spaces has been discussed more than before. For this purpose, this research has been investigated. And ecological analysis of regional parks in Tabriz city. The present research is analytical-descriptive in terms of its purpose. The information was collected in both documentary and field and analyzed using the GIS. The statistical population of the study is Tabriz Parks and Samarkand Pars in Tabriz, including Eagly Parks, Bagh Misha, Shams Tabrizi and Eram Parks. The methods and tools used for collecting and analyzing information in this research are questionnaire, ARC.GIS software, ANP network analysis method and MC-SDSS function and SAW method in GIS. Evaluating ecological indicators in four major axiological areas and ecological, environmental, cultural-educational and access design. For these indicators, criteria have been considered. Using the questionnaire, the importance of these criteria was obtained and the weight of the criteria was calculated by ANP method. In the studied parks, according to the results of the geological survey, the Eagle Park is in ecological terms, and the Shams, Baghmehisheh and Eram parks are in the next ranks, and the point is the inappropriate situation of the Eram Park and Baghmehisheh Parks, especially Eram, in comparison with other parks. It needs to adopt appropriate policies in this regard to improve its situation.

کلیدواژه‌ها English

Urban Environment
Geographic Information System
MC-SDSS Function
Forest Parks
Tabriz
- Barbosa, O. and et al. (2007). Who benefits from access to green space? A case study from Sheffield. Landscape and Urban Planning Journal, 83(2-3), 187-195. https://doi.org/10.1016/j.landurbplan.2007.04.004.
- Chiesura, A. (2003). The role of urban parks for the sustainable city. Landscape and urban Planning, 68(1), 129-138. https://doi.org/10.1016/j.landurbplan.2003.08.003.
- Conway, H. (2000). Park and People: The Regeneration of Public Park. E & FN SPON, London.
- Faizi, M. (2006). The role of urban parks in a metropolitan city. Environmental sciences 12. 29-34.
- Howard, E. (1965). Garden cities of tomorrow. Swan Sonnenschein & Co. Ltd. 195 pages.
- Jianguo, W. (2014), urban ecology and sustainability: The state-of-the-science and future directions. Landscape and Urban Planning, 125, 209-221. https://doi.org/10.1016/j.landurbplan.2014.01.018.
- Jim, C.Y. Chen, W.Y. (2008): Pattern and divergence of tree communities in Taipei’s main urban green spaces. Journal of Landscape and Urban Planning, 84(3), 312-323. https://doi.org/10.1016/j.landurbplan.2007.09.001.
- Jurgen, B. (2012): The concept of ecocities and solarCity Linz, Austria, as example for urban ecological development. Implementation of Landscape Ecological Knowledge in European Urban Practice. Laufener Spezialbeiträge. ANL, Laufen, 19-25
- McHarg, I. L. (1969): American Museum of Natural History. Design with Nature.
- Newman, P. W. (1999): Sustainability and cities: extending the metabolism model. Landscape and Urban Planning, 44 (4), 219-226. https://doi.org/10.1016/S0169-2046(99)00009-2.
- Rees, W. & M. Wackernagel, (1996): Urban ecological footprints: Why cities cannot be sustainable- and why they are a key to sustainability. Environmental Impact Assessment Review, 16 (4), 223-248. https://doi.org/10.1016/S0195-9255(96)00022-4.
- Shahisavandi, A. (2006): Urban green space location (case study of Khorramabad). Master's Degree in Geography and Urban Planning Unpublished. Faculty of Literature and Humanities University of Isfahan. Esfahan. Iran. (In Persian)
- Taymiyori, R. SH Rostayi; A. Akbari Zamani; M. Ahnejad, (2009): Spatial-Spatial Appropriateness of Urban Parks Using GIS (Case Study: Parks in Zone 2 of Tabriz Municipality). Geographic Space Quarterly. 10 (30), 137-168. (In Persian)
- Williams, K. M. Jenks, & E. Burton, (2000): Achieving sustainable urban form. Taylor & Francis Spon.
- Wong, T. C. & B. Yuen, (2011): Eco-City Planning. Policies, Practice and Design: Springer Science Business Media BV.
- Xinting, C. (2012): Bilateral Collaborations in Sino-foreign Eco-cities, Master Thesis, Faculty of Technology, policy and managment.
- Yousefi, E. I. Salehi; F. Qasami; F. JahaniShakib, (1393): Ecological analysis of green space in Birjand city based on land surface metrics (with emphasis on the status of local and regional parks). Geographic Space Quarterly. 46, 71-87. (In Persian)
- ZangiAbadi, A. H. Rakhshanasab, (2009): Spatial Analysis of Urban Green Space Development Indicators (Case Study: Urban Areas of Isfahan). Journal of Environmental Studies. 49, 105-116. (In Persian)
- Zhifeng, Y. (2012). Eco-cities: a planning guide. CRC Press, Boca Roton- FL 33487-2742.
- Zhou, N. and J. Williams, (2014): An international review of eco-city theory, indicators, and case studies. Report.