تحقیقات کاربردی علوم جغرافیایی

تحقیقات کاربردی علوم جغرافیایی

توصیفی از تغییرات میانگین دهه‌ای بارش طی ماه‌های فصل گرم در ناحیه خزری

نویسندگان
حسین عساکره 1
نسرین ورناصری قندعلی 2
1 استاد اقلیم شناسی، دانشگاه زنجان، زنجان، ایران.
2 دانشجوی دکتری تغییرات آب و هوایی، دانشگاه زنجان، زنجان، ایران
10.52547/jgs.22.64.422
چکیده
تغییر مشخصه‌های بارش از جمله جلوه‌های قابل توجه پدیدۀ تغییر اقلیم است. تغییر میزان بارش به­ویژه در فصل گرم سال بر بسیاری از پدید­ه­های اقلیمی، محیطی و همچنین بر بسیاری از فعالیت­های بشر اثر دارد. در این پژوهش سعی گردید تا تغییرات دهه‌ای میانگین بارش ماهانه فصل گرمِ ناحیه خزری مورد ارزیابی قرار گیرد. برای دستیابی به این هدف از داده­های روزانه بارش فصلِ گرم، 385 ایستگاه ‌همدید، اقلیم‌شناسی و باران­سنجی سازمان هواشناسی کشور و ایستگاه‌های باران­سنجی وزارت نیرو طی بازه زمانی 2016-1966 (51 سال) با تفکیک مکانی 3 × 3 کیلومتر استفاده­ شده­ است. نتایج بیانگر این است که، بیشینۀ شیو مکانی میانگین بارش و به تبع آن هستۀ پربارش از جنوب­ غربی دریای خزر به­ سمت ارتفاعات البرز و شرق ناحیه میل یافته است، این نشانگر جابه­ جایی هسته‌های پربارش­ها به ­سمت این مناطق می­باشد. علاوه براین وسعت مکانی بارش­ های کم­ مقدار رو به فزونی است. بر مبنای پژوهش‌های پیشین می‌توان این تغییرات را به تغییرات سامانه­های مؤثر بر بارش ناحیۀ خزری (جابه‌جایی شمال سوی تاوه قطبی و پرفشار جنب حاره و نیز مسیر چرخندهای مدیترنه‌ای) نسبت داد. همچنین با در نظر گرفتن سیر افزایشی دما در فصل تابستان و کاهش تباین دمایی دامنه‌ها و سواحل، کاهش گستره زیر تأثیر فرایندهای همرفتی، بارش تابستانه نیز کاهش یافته است.
کلیدواژه‌ها
بارش
تغییرات اقلیمی
روند بارش
بارش فصل گرم
ناحیه خزری

عنوان مقاله English

A description on decadal changes in warm season average of precipitation over the Caspian coast of Iran territory

نویسندگان English

Hossein Asakereh 1
nasrin varnaseri ghandali 2
1 Professor of Climatology, University of Zanjan, Zanjan, Iran
2 Ph.D. Student in Climate Changes, University of Zanjan, Zanjan, Iran
چکیده English

Change in precipitation features is one of climate change outcome. Change in precipitation amount, especially in warm season, may influences climato-environmental phenomenon as well as human activity. In current research the decadal changes of monthly precipitation over the Caspian coast of Iran territory was evaluated. Accordingly, a large number of rain gauge stations (385 stations), where rainfall is measured painstakingly, have been used. these stations are under the supervision of Meteorological Organization of the country and Ministry of Energy. Since the original dataset pertaining to the precipitation prior to 1966 had noticeable missing values, and the data after 2016 were not accessible, a continuous time period from January 1966 to December 2016 was selected. From the daily precipitation of aforementioned stations contour maps were created using an ordinary Kriging method. The spatial resolution of these precipitation maps was 3 km * 3 km. Our finding showed that during the under investigation period the maximum gradient of precipitation moved from coastal parts toward mountainous area. Decrease in the area with high precipitation and increase in the low precipitation area is an other prominent decadal characteristics. According to the previous study, these changes might attributed to changes in systems which effect precipitation in the Caspian coast of Iran (northward movement in polar vortex, sub-tropical high pressure and cyclone truck). In addition, increasing temperature trends in the summer tend to decrease temperature spatial differences. Therefore, the convectional precipitation during summer has been decreased.

کلیدواژه‌ها English

Precipitation
Climatic changes
Precipitation trends
Warm season precipitation
Caspian coast
Alexandersson, H. 1986. A Homogeneity Test Applied to precipitation data, Journal of Climatology. 6: 661- 675.
Alexander, L,V, Zhang, X, Peterson, T, C, Caesar, J, Gleason, B, Klein Tank, A, M, G, Haylock, M, Collins, D, Trewin, B, Rahimzadeh, F, Tagipour, A, Rupa Kumar, K, Revadekar, J, Griffiths, G, Vincent, L, Stephenson, D, B, Burn, J, Aguila, E, Brunet, M, Taylor, M, New , M, Zhai, P, Rusticucci, M, Vazquez‐Aguirre, J,L. 2006. Global Observed Changes in Daily Climate Extremes of Temperature and Precipitation, Journal of Geophysical Research, 111: 1-22.
Clarke T, S, etpal. 2000. Regional climate change: Trend, analysis of temperature and precipitation series at selected Canadian sites, Canadian journal of agricultural economics, 48(1) :27-38.
Dai, A, I,Y,Fung, A,D,Del Genio. 1997. Surface observed global land precipitation variations during 1900-88, J clim, 10(11): 2943-2962.
Darren L, ficklin, Yazhouluo, Eikeluedeling, Minghua zhang. 2009. climate changes sensitivity Assessment of a Highly Agricultural watershed using SWAT, Journal of Hydrology, 1- 41.
Englehart P, J, Douglas A,V. 2004. Defining Intraseasonal Rainfall Variability within the North American Monsoon, Journal of Climate, 19)17( : 4243-4253.
Hu, Y, Q, Fu .2007 .Observed Poleward Expansion of the Hadley Circulation Since 1979, Atmospheric Chemistry and Physics, 7: 5229–5236.
IPCC. 1996. Climate change 1995, The science of climate change, Cambridge University Press, Cambridge, UK and New York, NY, USA.IPCC (2007). Climate Change 2007, The Physical Science Basis of Climate Change.
Jacobeit, J. 1987. Variations of trough position and precipitation patterns in the Mediterranean area, J Climate. 7: 453-476 .
Jianting CHU, XIA Jun, XU Chongyu, LI Lu, WANG Zhonggen. 2010. Spatial and temporal variability of daily precipitation in Haihe River basin, 1958–2007, Springer-Verlag, J Geogr Sci, 20(2): 248-260.
Kalnay E, Kanamitsu M, Kistler R, Collins W, Deaven D, Gandin L, Iredell M, Saha S, White G, Woollen J, Zhu Y, Chelliah M, Ebisuzaki W, Higgins W, Janowiak J, Mo KC, Ropelewski C, Wang J, Leetmaa A, Reynolds R, Jenne R, Joseph D. 1996. The NCEP/NCAR 40-year re-analysis project, Bull Amer Meteor Soc. 77: 437-471.
Levitus, S, Antonov, J. I, Boyer, T. P, Stephens, C. 2000. Warming of the world ocean. Science, 287: 2225– 2229.
Lu, J, C, Deser, T, Reichler. 2009 .Cause of the widening of the tropical belt since 1958. Geophys Research, Letters, 36, L03803:pp 1-19.
Minobe, S. 1999. Resonance in bidecadal and pent decadal climate oscillations over the North Pacific: Role in climatic regime shifts, Geophysics Res Letter, 26: 855–858.
Maheras P, Flocas H, Patrikas I, Anagnostopoulou C. 2001. A 40 year objective climatology of surface cyclones in the Mediterranean region: spatial and temporal distribution. Int J Climatol, 21: 109–130.
Nastos. P,T, Zerefos, C,S. 2009. Spatial and Temporal Variability of Consecutive Dry and Wet Days in Greece, Atmospheric Research -01976, 1-13.
Rind,D, Goldberg,R, Hansen, J, Rosen zweig,C, Ruedy,R. 1999. Potential Evapotranspiration and the Likelihood of future Drought. Journal of Geophysical Research, 95: 9983-10004.
Raicich, F, Pinardi, N, Navarra, A. 2003. Teleconections between Indian Monsoon and Sahel rainfall and the Mediterranean, Int J Climatol, 23: 173 – 186.
Simmons AJ, Gibson JK. 2000. The ERA-40 Project Plan, ERA-40 Project Report Series n.1. ECMWF, Reading. 62.
Seidel, D, J, Fu, Q, Randel, W, J, Reichler, T, J. 2008. Widening of the Tropical Belt in a Changing Climate, Nature Geosci, 1(1): 21–24.
Trigo, I, F, Davies, T, D, Bigg, G, R. 2000. Decline in Mediterranean rainfall caused by weakening of Mediterranean cyclones, Geophys Res Lett, 27: 2913-2916.
Thompson, D, W, J, J, M, Wallace. 2001. Annular modes in the extra tropical circulation. part II, Trends, J Climatology, 13: 1018–1036.
Xoplaki, E, Gonzalez-Rouco, J, F, Luterbacher, J, Wanner, H. 2004. Wet season Mediterranean precipitation variability: influence of large-scale dynamics and trend, Climate Dynamics, 23: 63-78.