تحقیقات کاربردی علوم جغرافیایی

تحقیقات کاربردی علوم جغرافیایی

سنجش ابعاد ادراک محیطی شهروندان در میان ساختمان های بلند مرتبه، نمونه موردی: منطقه 22 شهر تهران

نویسندگان
1 دانشجوی دکتری دانشگاه آزاد اسلامی واحد تهران جنوب
2 دانشیار گروه شهرسازی، واحد قزوین، دانشگاه آزاد اسلامی، قزوین، ایران
3 دانشیار گروه شهرسازی، واحد علوم و تحقیقات، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران
چکیده
ساختمان های بلند مرتبه به واسطه تشخیص پذیر بودن در زمینه خود، نقش موثری بر ادراک و شکل گیری تصویر ذهنی شهروندان از شهر دارد. پژوهش حاضر به بررسی ادراک محیطی شهروندان در ابعاد تفسیری، احساسی، شناختی و ارزشگذاری در میان ساختمان های بلند مرتبه منطقه 22 شهر تهران می پردازد و تاکید آن بر وجوه فرمی، عملکردی و معنایی این ساختمان ها بر ادراک شهروندان است. سامانه جستجو مد نظر این پژوهش تفسیری- ساختارگرا و از روش تحلیل محتوای متن در بخش نظری و روش پیمایشی مقطعی استفاده شده است. جامعه آماری شامل100 نفر از میان ساکنین و غیرساکنین منطقه به روش تصادفی انتخاب و پرسشنامه ای شامل سوالات باز و بسته بر اساس طیف لیکرت بین آنها توزیع گردید. تجزیه و تحلیل داده ها با به کارگیری نرم افزار SPSS بوده و از آزمون های همبستگی پیرسون و آزمون تی تک نمونه ای جهت ارزیابی رابطه بین مولفه های کالبدی و معنایی در ادراک ساختمان های بلند مرتبه و تعیین میزان اهمیت آنها استفاده شده است. نتایج حاصل بیانگر آن است که «نقش زیبایی فرم و شکل ساختمان های بلند مرتبه» و « میزان همخوانی ارتفاع با محیط پیرامون» در اولویت های اول و دوم تاثیرگذاری بر میزان ادراک محیطی در میان مولفه های کالبدی و «نقش خوانایی و مسیریابی» به عنوان عاملی موثر در میان مولفه های معنایی در ادراک ساختمان های بلند مرتبه بوده است که بیشتر بر اساس ادراک احساسی و شناختی بوده و ابعاد تفسیری و ارزشگذاری ادراک کمتر مورد اشاره شهروندان قرار دارد.
کلیدواژه‌ها

عنوان مقاله English

Measuring the Dimensions of Environmental Perceptions of Citizens among High- Rise Building, Case Study: Tehran's 22th district

نویسندگان English

hamed behzadipour 1
zohre davoudpour 2
hossein zabihi 3
1 Ph.D. Candidate, south tehran Branch, Islamic Azad University
2 Associat Professor, Qazvin Branch, Islamic Azad University
3 Associat Professor, Department of Art and Architecture, Science and Research Branch, Islamic Azad University
چکیده English

High-rise buildings, by being recognizable in their context and signaling the introduction of urban integrity, have an impact on the perception and formation of citizens' mental image of the city. The present study examines the environmental perception of citizens in the interpretive, emotional, cognitive, and evaluative dimensions of high-rise buildings in Tehran’s 22th district as a case of study and emphasizes the formal, functional and semantic aspects of these buildings on citizen perception. The search system is intended for interpretive-structuralism research and the content analysis method (documentary method) is used in the theoretical section and the cross-sectional survey method. The population of the study consisted of 100 residents and non-residents of the area who are randomly selected. Data were analyzed by using SPSS software and Pearson correlation tests and one-sample T-test to evaluate the relationship between physical and semantic components in high-rise buildings perception and determine the importance of each environmental perception dimension.The results indicate that “the role of beauty of the form and shape of high-rise buildings” and “the amount of elevation congruence with the environment” in the first and second priorities affecting the level of citizens' environmental perception among physical and “The role of legibility and routing” as an effective factor among the semantic components in the perception of high-rise buildings has been based more on emotional and cognitive perception and less on the interpretative and perceptual dimensions of perceived citizenship.

کلیدواژه‌ها English

Perception
Environmental Perception
High- Rise Building
Ittilson
Tehran's 22th district
استادی، مریم. (1392). ادراک و تصویر ذهنی و کاربرد آن در طراحی شهری با بهره گیری از اندیشه‌های فیلسوفان ایرانی، رساله دکتری شهرسازی، دانشگاه آزاد اسلامی واحد علوم و تحقیقات، تهران.
اشتگ، لیندا؛ اگنس، ون دن برگ؛ جودی، دگرت. (1396). مفاهیم پایه در روانشناسی محیطی، مترجم سپیده زرگر و آناهیتا شهپری، انتشارات فکرنو.
باشلار، گاستون. (1396). بوطیقای فضا، مترجم مریم کمالی و محمد شیربچه، انتشارات روشنگران و مطالعات زنان، چاپ سوم
براتی، ناصر؛ داود پور، زهره؛ منتظری، مرجان. (1392). روش تحقیق در مطالعات محیطی، انتشارات ساکو، تهران.
بهرام پور، عطیه، آتوسا مدیری، (1394). مطالعه رابطه میان رضایت مندی ساکنان از محیط زندگی و میزان حس تعلق آنها در مجتمع مسکونی بلند مرتبه شهرک کوثر تهران، نشریه هنرهای زیبا، پاییز، دوره بیستم، شماره 3، 94-85
پاکزاد، جهانشاه. (1394). مبانی نظری و فرآیند طراحی شهری، انتشارات شهیدی، چاپ هفتم.
پشم فروش، شیما، کهزادی سیف آبادی، عمران (1395). بررسی تأثیر ساختمان های بلند مرتبه بر منظر شهر با تأکید بر خوانایی، نمونه موردی تهران، مدیریت شهری، دوره دوم ، شماره 4، 90-78
دانشپور، عبدالهادی، مهدوی نیا، مجتبی (1388). جایگاه روانشناسی محیط در ساختمان های بلند مرتبه با رویکرد معماری پایدار، نشریه هویت شهر، شماره 5، 29-38
رضایی، حسین؛ کرامتی، غزال؛ دهباشی شریف، مزین؛ نصیرسلامی، محمدرضا. (1397). تبیین الگوواره ای فرآیند روا نشناختی حصول معنای محیطی و تحقق حس مکان با تمرکز بر نقش واسط ادراک، نشریه علمی پژوهشی باغ نظر، شماره 15، 49-66.
سالاری، محمد؛ صفوی، مریم؛ رضایی راد، هادی. (1396). بلندمرتبه سازی و طرح تفصیلی منطقه 22 شهر تهران، انتشارات آوردگاه هنر و اندیشه، تهران.
شاهچراغی، آزاده؛ بندرآباد، علیرضا. (1396). محاط در محیط: کاربرد روان شناسی محیطی در معماری و شهرسازی، انتشارات جهاد دانشگاهی، تهران.
شمس اسفندآباد، حسن. (1396). روانشناسی محیط، انتشارات سازمان مطالعه و تدوین کتب علوم انسانی دانشگاهها (سمت)، تهران.
صارمی، حمیدرضا؛ متین خلاق دوست؛ سحر خدابخشی. (1395). روان شناسی محیطی، انتشارات اول و آخر، تهران.
عظیمی آقداش، محمد. (1396). ضوابط بلند مرتبه سازی، انتشارات نوآور، تهران.
فیضی، محسن؛ اسدپور، علی. (1392). ادراک شهروندان از منظر ساختمان های بلند شهری نمونه موردی هتل چمران شیراز، دو فصلنامه معماری ایران ، شماره 3 ، بهار و تابستان.
کارمونا، متیو؛ هیت، تیم؛ اک،تنر؛ تیسدل، استیون. (1394). مکان های عمومی، فضاهای شهری، مترجم فریبا قرایی و همکاران، انتشارات دانشگاه هنر، چاپ سوم.
کریمی مشاور، مهرداد؛ منصوری، سید امیر؛ ادیبی، علی اصغر. (1389). رابطه ی چگونگی قرار گیری ساختمان های بلند مرتبه و منظر شهری، فصلنامه باغ نظر، شماره سیزدهم، سال هفتم، بهار، صص 99-89.
گروت، لیندا؛ دیوید وانگ. (1394). روش های تحقیق در معماری، مترجم علیرضا عینی فر، انتشارات دانشگاه تهران.
گروتر، کورت. (1397). زیبایی شناسی در معماری، ترجمه جهانشاه پاکزاد، انتشارات دانشگاه شهید بهشتی، تهران.
گلابچی، محمود؛ محمدرضا گلابچی. (1392). مبانی طراحی ساختمان های بلند، انتشارات دانشگاه تهران.
گونل، محمد هالیس؛ ایلگین، حسین امره. (1396). سیستم های سازه ای و فرم آیرودینامیک ساختمان های بلند، مترجم محمد تحصیلدوست، انتشارات دانشگاه شهید بهشتی
لاوسون، برایان. (1394). زبان فضا، مترجم علیرضا عینی فر و فواد کریمیان، انتشارات دانشگاه تهران.
لنگ، جان. (1396). آفرینش نظریه معماری: نقش علوم رفتاری در طراحی محیط، مترجم علیرضا عینی فر، انتشارات دانشگاه تهران، چاپ دهم.
محمودی نژاد، هادی؛ علیرضا صادقی. (1388). طراحی شهری از روانشناسی محیط تا رفاه اجتماعی، تهران، انتشارات هله.
مدنی، رامین، شهرام پوردیهمی، فاطمه موسوی نیا، بهرام صدق پور (1396). پیکره بندی فضایی، ادراک تراکم و تعاملات اجتماعی در محیط مسکونی، نشریه هنرهای زیبا، دوره 22، شماره 1
مرکز مطالعات و برنامه ریزی شهر تهران. (1396). برنامه راهبردی- عملیاتی مدیریت منظر شهری منطقه 22 تهران، مدیریت مطالعات و برنامه ریزی امور مناطق مرکز مطالعات و برنامه ریزی شهر تهران، ویرایش نهایی.
مک اندرو، فرانسیس. (1387). روان شناسی محیطی، مترجم غلامرضا محمودی، انتشارات زرباف اصل.
منصوری، رضوانه، آرش ثقفی اصل (1399). شناسایی عوامل موثر در برنامه ریزی معماری مراکز فرهنگی بر اساس تقویت تعاملات اجتماعی شهروندان، نشریه تحقیقات کاربردی علوم جغرافیایی، سال بیستم، شماره 59، 289-269
موحد، علی، علی شماعی، مهناز بهمنی (1400). تحلیل عوامل مؤثر بر نحوه گذران اوقات فراغت در شهر تهران، نشریه تحقیقات کاربردی علوم جغرافیایی، سال بیست و یکم، شماره 60 ، 361-377
نقی زاده، محمد. (1386). ادراک زیبایی و هویت شهر در پرتو تفکر اسلامی، انتشارات سازمان فرهنگی شهرداری اصفهان.

Gifford, Robert, (2007), Environmental Psychology: Principles and Practices, 4th Edition, Allyn and Bacon press.
Gordon, I., (2004), Theories of Visual Perception, Third Edition, Taylor & Francis Group, NewYork.
Jenks, Mike & Dempsey, Nicola (2005), The Language and Meaning of Density, Future Forms and Design for Sustainable Cities, Edited by Mike Jenks and Nicola Dempsey, Published by Elsevier
Nasar, Jack. L., (2014), Evaluative image of the city, translated by Asadi Mahalchali, Masoud, Armanshahr Publishers, Tehran
Short, Michael (2007), Assessing the impact of proposals for tall buildings on the built heritage, England's regional cities in the 21st century.
Sonne, Wolfgang, (2017), Urbanity and Density: In 20th-Century Urban Design, DOM Publishers.
Tavernor, Robert. (2007), visual and cultural sustainability: The impact of tall buildings on London, Landscape and Urban Planning. 2–12.
Vicuna, Magdalena (2012), The Forms of Residential Density in the Contemporary City: The case of Santiago, Chile, Eighth International Space Syntax Symposium, Santiago, PUC.
Wener R, Carmalt H (2015), Environmental psychology and sustainability in high-rise structures, Technology in Society 28
Wood, Antony (2011), Tall building: search of a new typology, Thesis submitted to the university of Nottingham, for the degree of Doctor of Philosophy
Yuen, Belinda, (2005), Romancing the high rise in Singapore, Cities: 22 (1), 3-13.