تحقیقات کاربردی علوم جغرافیایی

تحقیقات کاربردی علوم جغرافیایی

ارزیابی و سنجش تفاوت فضایی در میزان برخورداری از شاخص های تاب آوری (نمونه موردی: منطقه یک کلانشهر تبریز)

نویسندگان
حسن محمودزاده 1
مهدی هریسچیان 2
1 دانشیار جغرافیا و برنامه ریزی شهری،گروه جغرافیا و برنامه ریزی شهری، دانشکده برنامه ریزی و علوم محیطی، دانشگاه تبریز، تبریز، ایران
2 کارشناسی ارشد جغرافیا و برنامه ریزی شهری، گروه جغرافیا و برنامه ریزی شهری،دانشکده برنامه ریزی و علوم محیطی، دانشگاه تبریز، تبریز، ایران
10.52547/jgs.21.60.87
چکیده
بروز سوانح غیرمترقبه یک موضوع جهانی است که عدم آمادگی و تاب آوری در این زمینه می­تواند منجر به خسارات فراوانی شود. لذا تاب آوری راهی مهم برای تقویت جوامع شهری با استفاده از ظرفیت آن­هاست. در این راستا هدف اصلی این پژوهش بررسی تفاوت در میزان برخورداری از شاخص­های تاب آوری در سطح سه ناحیه منطقه یک کلانشهر تبریز است. این پژوهش از نظر نوع هدف کاربردی و از نظر روش، توصیفی از نوع پیمایشی است. داده­های مورد نیاز با استفاده از مطالعات کتابخانه­ای و بررسی­ میدانی در سطح خانوار گردآوری شده­است. جامعه آماری خانوارهای ساکن منطقه یک کلانشهر تبریز است که حجم نمونه طبق فرمول کوکران معادل ۳82 خانوار برآورد شده­است. پس از گردآوری داده­ها، تحلیل تفاوت در میزان برخورداری از تاب آوری با آزمون­های تحلیل واریانس یک طرفه و آزمون تعقیبی توکی مورد تجزیه و تحلیل قرار گرفته­است. نتایج پژوهش نشان می­دهد که بین نواحی به لحاظ برخورداری از شاخص­های تاب آوری تفاوت وجود دارد. به طوری که کم­ترین میزان تاب آوری با میانگین 46/173، به خانوارهای ناحیه یک و بیش­ترین آن با میانگین 61/252، به ناحیه سه منطقه یک کلانشهر تبریز اختصاص دارد. از طرفی نتایج حاصل از مقایسه­های دو به دو نواحی نیز نشان می­دهد که میانگین تاب آوری ناحیه یک در مقایسه با نواحی دو و سه به ترتیب 931/34 و 157/79 برابر کمتر می­باشد و تاب آوری ناحیه دو در مقایسه با ناحیه سه، 226/44 برابر کمتر می­باشد اما میزان تاب آوری ناحیه سه در مقایسه با دو ناحیه دیگر به ترتیب 157/79، 226/44 برابر بیشتر می­باشد. در ادامه پژوهش پیشنهاداتی جهت بهبود وضعیت تاب آوری محدوده مطالعاتی ارائه شده است.
کلیدواژه‌ها
تاب آوری شهری
حوادث غیر مترقبه
کلانشهر تبریز
منطقه یک

عنوان مقاله English

Measurement of Resilience Communities Urban Against Unexpected (Case Study: Region 1 of Tabriz Metropolitan)

نویسندگان English

Hassan Mahmoudzadeh 1
mahdi herischian 2
1 Assistant Professor of Geography and Urban Planning, Department of Geography and Urban Planning, Faculty of Planning and Environmental Sciences, University of Tabriz, Tabriz, Iran
2 MSc of Geography and Urban Planning, Department of Geography and Urban Planning, Faculty of Planning and Environmental Sciences, University of Tabriz, Tabriz, Iran
چکیده English

The occurrence of unplanned accidents is a global issue, and lack of preparedness and resilience in this area can lead to significant losses. Therefore, restitution is an important way to strengthen urban communities by utilizing their capacity. In this regard, the main objective of this research is to investigate the difference in the level of resilience indices in the three districts of a metropolitan area of ​​Tabriz. This research is in terms of the type of the target and the method is descriptive of survey type. The required data were collected using library studies and field surveys at the household level. The statistical population of the households in region 1 of Tabriz Metropolitan is estimated to be 382 families according to the Cochran formula. After data collection, the analysis of the difference in resilience with ANOVA and Tukey's post hoc test were analyzed. The results of the research show that there is a difference between the regions in terms of the resiliency indicators. So that the least amount of resilience with an average of 173/46 was allocated to households in area one and the largest with average of 252/61, to the area of ​​three regions of a metropolis of Tabriz. On the other hand, the results of the two-to-two-region comparison show that the mean of zone A alleviation in comparison with the two and three regions was 34/931 and 79/157, respectively, and the resilience of the region of two in Comparison with area 3 is 44/226 times lower than that, but the resilience of area 3 compared to the other two regions is 79/157, 44/226 times more. In the following, suggestions for improving the resilience of the study area are presented.

کلیدواژه‌ها English

urban resilience
unexpected events
tabriz metropolitan
region one
18. Barkham, R. Brown, K. Parpa, C. Breen, Ch. Carver, S. Hooton, Ch. (2017). Resilient Cities: A Grosvenor Research Report. Available online: http://www.grosvenor.com/getattachment/194bb2f9-d778-4701 -a0ed5cb451044ab1/ResilientCitiesResearchReport.pdf, 2014.
19. Borsekova K, Nijkamp P, Guevara, P. 2018. Urban resilience Patterns after an external shock : An Exploratory study, International Journal of Disaster Risk Reduction, 31: 381-392, DOI.org/10.1016/j.ijdrr.2018.05.012.
20. Bertilsson L, Wiklund K, Tebaldi I. D. M, Rezende O. M, Veról A.P, Miguez M. G. 2018. Urban flood resilience – a multi-criteria index to integrate flood resilience into urban planning, 1-38, DOI.org/10.1016/j.jhydrol.2018.06.052.
21. Darkwah R. M., Cobbinaha P. B., Anokye P. A. 2018. Contextualising urban resilience in Ghana: Local perspectives and experiences, 94: 12- 23, DOI.org/10.1016/j.geoforum.2018.05.023.
22. Gunderson L.H. 2010. Ecological and Human Community Resilience in Response to Natural Disasters, Ecology and Society, 15(2):18, DOI: 10.5751/ES-03381-150218.
23. Habitat III (United Nations Conference on Housing and Sustainable Urban Development).(2016). Quito Declaration of the Habitat III. Quito: United Nations.
24. Karrholm M, Nylund K, De la Fuente P.P. 2014. Spatial resilience and urban planning: Adressing the interdependence of urban retail areas, Cities, 36: 121-130, DOI.org/10.1016/j.cities.2012.10.012 .
25. Klingholz R. (2014). Sklaven des wachstums – die geschichte einer befreiung. Frankfurt/New York: Campus.
26. Kim D, Song S. K. 2018. Measuring changes in urban functional capacity for climate resilience: Perspectives from Korea, Futures,1-15, DOI.org/10.1016/j.futures.2018.05.001.
27. Norman, W. (2012). Adapting to change: the role of community resilience. Young Foundation,5-52. Retrieved from: http://youngfoundation.org /wp-content/uploads/2012/10/Adapting-to-ChangeOctober-2012.pdf.
28. Mitchell, T. Harris, K. (2012). Resilience: a risk management approach. Background note: ODI.
29. Mayunga, J. (2007). Understanding and Applying the Concept of Community Disaster Resilience: A Capital Based Approach 2007 Summer Academy. Megacities: Social vulnerability and resilience building. Munich, Germany.
30. Manyena S.B., Obrien G, Okeefe P, Rose J. 2011. Disaster resilience : A bounce back or bounce forward abilitu, Local Environment, 16: 417-424, doi.org/10.1080/13549839.2011.583049.
31. Maguire B, Hagen P.C. 2007. Disasters and Communities: Understanding Social Resilience, The Australian Journal of Emergency Management, 22(2): 16-20.
32. Mandin P. 2007. Commentary – Ethics and Processes, Journal of Social Work Practice, 21: 235-238, DOI.org/10.1080/02650530701371978.
33. Meerow S, Newell P. N., Stults S. 2016. Defining urban resilience: A review, Landscape and Urban Planning, 147: 38–49, DOI.org/10.1016/j.landurbplan.2015.11.011.
34. Rose A, Krausmann E. 2013. An economic framework for the development of a resilience index for business recovery, International Journal of Disaster Risk Reduction, 5: 73-83, DOI.org/10.1016/j.ijdrr.2013.08.003.
35. Sampaio HC, Dias RA, Balestieri J. 2013. Sustainable urban energy planning: the case study of a tropical city. Appl Energy, 104:924–35, DOI.org/10.1016/j.apenergy.2012.12.022.
36. Sarni, W. (2015). Deflecting the scarcity trajectory. Deloitte Rev 2015.
37. Schlor H, Venghaus S, Jürgen-Friedrich Hake J. F. 2018. The FEW-Nexus city index – Measuring urban resilience, Applied Energy, 210: 382-392, DOI.org/10.1016/j.apenergy.2017.02.026.
38. Thilo, L. (2011). German Annual of Spatial Research and Policy 2010, Urban Resilience and New Institutional Theory – A Happy Couple for Urban and Regional Studies?. Springer, Berlin, Heidelberg. DOI.org/10.1007/978-3-642-12785-4.
39. United Nations.(2014). The world population situation in 2014. a concise report. In: Division DoEaSAP, editor. New York.
40. World Health Organization.(2016). Global Health Observatory (GHO) data.