تحقیقات کاربردی علوم جغرافیایی

تحقیقات کاربردی علوم جغرافیایی

تحلیل تاب آوری فیزیکی- کالبدی نواحی شهری برمبنای سناریو در زمان وقوع زلزله- مورد مطالعه: شهر زنجان

نویسنده
مهدی محمدی سرین دیزج
استادیار جغرافیا و برنامه ریزی شهری، گروه علمی جغرافیا، دانشگاه پیام نور، تهران، ایران
10.52547/jgs.21.60.65
چکیده
چکیده:
این مقاله در جهت همگرایی با تدابیر و فعالیت های مجامع جهانی در راستای ارتقای تاب آوری شهرها در برابر زلزله و توجه به فرایند گسترش فیزیکی- کالبدی آن ها، به تحلیل تاب آوری کالبدی شهر زنجان و طراحی سناریو در برابر مخاطره زلزله می‌پردازد. معیارهای به‌کاررفته به ترتیب اولویت و اهمیت شامل: نوع سازه، کیفیت بنا، عمر بنا، تعداد طبقات، سطح اشغال بنا، ضریب محصوریت، تراکم ساختمانی، دانه بندی، فاصله از گسل، تعداد واحد در بنا، سازگاری کاربری، میزان شیب و نمای بنا که بعد از تحلیل سلسله مراتبی (AHP) براساس (رابطه شماره 1) در 3 سناریوی تاب آوری در برابر زلزله بکارگرفته شده اند. طبق نقشه های بدست آمده از سناریوها، میزان تاب آوری در قسمت های مرکزی و جنوبی شهر ضعیف و بسیار ضعیف بوده و هر چه قدر به سمت شمال، غرب و شرق حرکت می کنیم بر میزان تاب آوری کالبدی نواحی افزوده می گردد. با این برایند از تصاویر تاب آوری در نقشه های سناریو، هیچ ناحیه ای دامنه کاملا تاب آور را به نمایش نمی گذارد طوریکه در سناریوهای مرکالی 7 و 8 تاب آوری در دامنه فاقد تاب آوری و بسیار ضعیف قرار می گیرد. تحلیل‌ها نشان می‌دهد طبق نقشه‌های موجود در هیچ‌کدام از نواحی، ثبات در تاب‌آوری وجود ندارد یعنی هیچ ناحیه‌ای در ارزیابی همه معیارها، تاب آور نشان نمی‌دهد.
کلیدواژه‌ها
واژگان کلیدی: تاب آوری فیزیکی کالبدی
نواحی شهری
سناریو
زلزله
شهر زنجان

عنوان مقاله English

Physical- skeletal resilience analysis of urban areas based on scenario At the time of the earthquake (Case study: Zanjan city)

نویسنده English

Mahdi Mohammadi
چکیده English

This paper focuses on convergence with the measures and activities of the global assemblies in order to promote the resilience of cities against earthquakes and to pay attention to their physical- skeletal development process, to analyze the resilience of the city of Zanjan and to design scenarios against the earthquake hazard. The criteria used in order of priority and importance include: type of structure, building quality, building life, number of floors, occupancy level, enclosure coefficient, building density, grading, distance from the fault, number of units in the building, user adaptability, slope and facade Building, Which are applied in the three earthquake resilience scenarios after analytical hierarchy analysis (AHP) based on (relation No. 1).

According to the maps drawn from the scenarios, the resiliency rate in the central and southern parts of the city was weak and very weak and as far as we move north, west, and east, we increase the amount of physical resilience of the area. However, no resonance images in the scenario maps show any area with a very resilient domain. As in Ramallah scenarios 7 and 8, the resilience is in a non-resilient and very weak domain. The analysis shows that, according to the maps in any of the areas, there is no stability in the resilience That is, no area in the assessment of all criteria is resilient.

کلیدواژه‌ها English

Physical- skeletal resilience
Urban areas
Scenario
Earthquake
Zanjan city
منابع و مآخذ:
1. احدنژاد روشتی، محسن(1388)، مدل‌سازی آسیب پذیری شهرها در برابر زلزله، نمونه موردی شهر زنجان، دانشگاه تهران، رساله دکتری جغرافیا و برنامه‌ریزی شهری، ص26.
2. پژوهشکده سوانح طبیعی ایران. 1394. چارچوب سندای برای کاهش خطرپذیری سوانح 2030-2015. ترجمه سعیدی، بهنام؛ الهام فخری و حسن آزاده. انتشارات کتاب پدیده، ص6.
3. فرزاد بهتاش، محمد رضا، پیربابایی، محمد تقی، کی نژاد، محمدعلی، عسگری علی(1392)، ارزیابی و تحلیل ابعاد و مولفه های تاب آوری کلانشهر تبریز، نشریه هنرهای زیبا – معماری و شهرسازی، دوره 18، شماره 3، ص33.
4. رضایی، محمدرضا (1389)، تبیین تاب آوری اجتماعات شهری به منظور کاهش اثرات سوانح طبیعی (زلزله) مطالعه موردی شهر تهران، دانشگاه تربیت مدرس، رساله دکتری رشته جغرافیا و برنامه ریزی شهری، صص 50- 45.
5. زمردیان، محمد جعفر (1381)، ژئومورفولوژی ایران «فرایندهای ساختمانی و دینامیک های درونی»، جلد 1، دانشگاه فردوسی مشهد، ص136.
6. محمدی سرین دیزج، مهدی، احدنژاد، محسن (1395) ارزیابی میزان تاب آوری کالبدی شهری در برابر مخاطره زلزله مورد مطالعه: شهر زنجان، نشریه تحلیل فضایی مخاطرات محیطی، سال سوم، شماره 1، بهار، صص114- 103.
7. مهندسین مشاور شارمند. 1388. نتایج طرح تفصیلی شهر زنجان، اداره کل راه و شهرسازی استان زنجان، صص110- 105.
8. مرکز تحقیقات راه مسکن و شهرسازی (1393). آیین‌نامه طراحی ساختمان‌ها در برابر زلزله (استاندارد 2800) ویرایش 4.
9. نصرآبادی، حمیده (1394)، بررسی چالش های ارتقا میزان تاب آوری شهری مورد مطالعه منطقه 3 و 9 شهرداری مشهد، دانشگاه فردوسی، پایان نامه کارشناسی ارشد، راهنما: امیدعلی خوارزمی
10. هادی، الهام (1395)، سنجش برنامه ریزی کاربری اراضی در میزان تاب آوری شهری در برابر زمین لرزه مطالعه موردی: شهر بناب، دانشگاه تبریز، پایان نامه کارشناسی ارشد، راهنما: محمدرضا پورمحمدی
11. Alarslan, E.; (2009) Disaster resilient urban settlements، A Doctoral dissertation submitted to the faculty of spatial planning of technical university of Dortmund, pp: 56- 66
12. Caputo, S. (2015), Urban resilience: a theoretical and empirical investigation. PhD thesis. Coventry University, pp: 80-86
13. Cutter, S.L., L. Barnes, M. Berry, C.G. Burton, E. Evans, E.C. Tate and J. Webb. (2008a), Community and Regional Resilience: Perspectives from Hazards, Disasters, and Emergency Management." CARRI Research Report 1. Oak Ridge: Community and Regional Resilience Institute, http://www.resilientus.org/library/FINAL_CUTTER_9-25-08_1223482309.pdf
14. D, E, Alexander. 2013. Resilience and disaster risk reduction: an etymological journey, Natural Hazards and Earth System Sciences. doi:10.5194/pp:2707- 2716
15. Godschalk, D. (2003). Urban hazard mitigation: Creating resilient cities. Natural Hazards Review, 4, 136-143.
16. Herreria, E. et al,( 2006), Assessing dependence on water for agriculture and social resilience, Canberra: Bureau of Rural Sciences, p: 135.
17. Hyogo Framework for Action 2005-2015: Building of Resilience of Nations and communities to Disasters, World Conference on Disaster Reduction 18-22 January 2005, Kobe (www.unisdr.org).
18. Mainguy G,; Houssin L, Georges V, (2013), Resilient infrastructure indicators- A review, Project Title: Reconciling Adaptation, Mitigation and Sustainable Development for Cities, RAMSES PROJECT No. 308497, pp: 63- 71