تحقیقات کاربردی علوم جغرافیایی

تحقیقات کاربردی علوم جغرافیایی

سنجش و ارزیابی کمی آسیب پذیری شهری در برابر زلزله نمونه مورد استان ایلام

نویسندگان
سجاد بازدار 1
محمدرضا زندمقدم 2
سعید کامیابی 3
1 دانشجوی دکترا گروه جغرافیا و برنامه ریزی شهری ،واحد سمنان،دانشگاه آزاد اسلامی، سمنان، ایران
2 استادیار گروه جغرافیا و برنامه ریزی شهری ، واحد سمنان ، دانشگاه آزاد اسلامی،سمنان، ایران
3 دانشیار گروه جغرافیا و برنامه ریزی شهری ، واحد سمنان ، دانشگاه آزاد اسلامی،سمنان، ایران
10.29252/jgs.20.59.197
چکیده
هرگونه عدم تعادل در نظام­های درون شهر(فضاها و بافت شهری) و نظام­های بیرون شهر (عرصه­های نزدیک و دور پیرا شهری و منطقه­ای) موجب بی­­ثباتی و ناپایداری آن می­شود. در نتیجه برآورد ریسک و ارزیابی آسیب­پذیری لرزه­ای یک شهر نیز از موضوعات مهم و اساسی محسوب می­شود. که پژوهش حاضر با رویکرد توسعه­ای – کاربردی و ترکیبی از روش میدانی و کتابخانه ای و با بکار گیری روش کمی VIKOR اقدام به بررسی موضوع در استان ایلام نموده که نتایج نشان داده است شهرستان های استان از نظر تراکم جمعیتی، باسواد و غیره که هر کدام نقش موثری در آسیب پذیری دارند می تواند در رتبه آسیب ناشی از زلزله موثر واقع گردیده اند. مدل­های VIKOR و GIS نشان می­دهد مناطقی که در این شاخص­ها وضعیت آنها نسبت به دیگر مناطق بالاتر بوده(مازاد از استاندارد تعریف شده)، به سود منطقه نبوده و در صورتی این مازاد به سود منطقه است. به لحاظ آماری میانگین میزان VIKOR بدست آمده برابر 0.125 درصد بوده است. گرچه خود این میزان بیانگر وضعیت نامناسب موضوع می باشد. اما با همین میزان مناطقی هستند که میزان VIKOR آنها بسیار کوچکتر از میانگین بوده است. که شامل شهرستان های دهلران، ایوان و ملکشاهی می باشد
کلیدواژه‌ها
زلزله
خطر
آسیب
مدلسازی
ایلام

عنوان مقاله English

Assessment and evaluation of urban vulnerability to earthquake in the province of Ilam

نویسندگان English

sajad bazdar 1
mohamadreza zandmoghadam 2
saeed kamyabi 3
1 Ph.D. student geography and urban planning, Semnan unit, Islamic Azad University, Semnan, Iran.
2 Assistant Professor of Geography, Semnan Branch, Islamic Azad University, Semnan, Iran.
3 Associate Professor of Geography, Semnan Branch, Islamic Azad University, Semnan, Iran.
چکیده English

Any imbalance in intra-city systems (urban spatial and urban areas) and external systems of the city (near and far-reaching districts of the city and region) causes its uncertainty and instability. As a result, estimating the risk and assessing the seismic vulnerability of a city is also considered as a major issue. The present study, with the developmental-applied and combination of field and library methodology and using the VIKOR method, has studied the issue in Ilam province. The results show that the cities of the province in terms of demographic density, literacy, etc. Each of them has an effective role in vulnerability, they can be effective in the damage caused by the earthquake. VIKOR and GIS models show that the regions in which these indicators are higher than other areas (surplus of defined standard) is not in the benefit of the region and if this surplus is in the benefit of the region. Statistically, the average VIKOR score was 0.125%. Though this amount expresses the situation inappropriately. But there are areas where VIKOR levels are much smaller than the average. Which includes the Dehloran, Ivan and Maleshahi cities

کلیدواژه‌ها English

Earthquake
Risk
Damage
modeling
Ilam
 ابراهیمیان، یاسر؛ آل‌شیخ، علیرضا؛ مدیری، مهدی؛ حسنوی، رضا و عباسی، مرتضی (1393)، مدلسازی آسیب‌پذیری ساختمان‌های شهری با استفاده از روش دلفی و تحلیل سلسله مراتی در محیط GIS مطالعه موردی منطقه 6 شهر تهران، مجله اطلاعات جغرافیایی سپهر، دوره 23، شماره 91.
 اداره کل منابع طبیعی و آبخیزداری استان ایلام (1390)، سنتز مطالعات جامع احیاء و توسعه کشاورزی و منابع طبیعی استان ایلام جلد14(جمعیت و نیروی انسانی).
 افشار سیستانی، ایرج (1372)، ایلام و تمدن دیرینه آن، انتشارات وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی، تهران.
 زنگی‌آبادی، علی؛ محمدی، جمال و قائدرحمتی، صفر (1387)، تحلیل شاخص‌های آسیب‌پذیری اجتماعی شهری در برابر زلزله نمونه موردی شهر اصفهان، مجله جغرافیا و توسعه، شماره 12.
 عزیزی، محمدمهدی و اکبری، رضا (1387)، ملاحظات شهرسازی در سنجش آسیب‌پذیری شهرها از زلزله نمونه منطقه فرحزاد تهران، نشریه هنرهای زیبا، شماره 34.
 مرکز آمار ایران (1335-1395)، سالنامه آماری استان ایلام، سازمان مدیریت و برنامه‌ریزی استان ایلام، معاونت آمار و اطلاعات.
 مرکز آمار ایران واحد اطلاع رسانی آماری (1396)، گزارش سرشماری عمومی استان ایلام.
 ملکی، سعید و مودت، الیاس (1393)، طیف‌بندی و سنحش فضایی آسیب فیزیکی اجتماعی شهرها در برابر زلزله با بکارگیری تکنیک VIKOR و GIS، مجله جغرافیا و آمایش شهری – منطقه ای، شماره 11.
 مودت، الیاس (1396)، مدلسازی آسیب پذیری شهری در برابر زلزله با رویکرد تاب آوری، رساله دکتری، استاد راهنما دکتر سعید ملکی، دانشگاه شهید چمران اهواز.
 ناطقی‌الهی، فریبرز (1387)، طراحی سازه‌های ساختمانی بلند در برابر زلزله، انتشارات دیناگران، تهران.
 Meng, F.I. (2010), Implementation and testing of the Method of Splitting Tsunami (MOST) model, NOAA, Tech, Memo, ERL PMEL-112.
 Kreimer, A., Arnold, A., Carlin, A.(2003), Building safer cities, The future of disaster risk, Disaster risk management series, Vol. 3, The World bank.
 United Nations International Strategy for Disaster Reduction (UN/ISDR) (2007 and 2016), Terminology, Basic Terms of Disaster Risk Reduction, International Strategy for Disaster Reduction.
 Keorey, A. and Mitchel, C. (2002), Change Detection of Structures in the Earthquake Hazard Zoning Map of Eskisehir City, Turkey, by Using Satellite Images, 2nd GRSS/ISPRS Joint Workshop on Data Fusion and Remote Sensing over Urban Areas.
 Gravely, B.L. (2001), Regions at Risk Comparisons of Threatened Environments, United Nations University Press, Tokyo