تحقیقات کاربردی علوم جغرافیایی

تحقیقات کاربردی علوم جغرافیایی

برنامه‌ریزی راهبردی بازآفرینی پایدارشهری در محلات توسعه نیافته، نمونه موردی: شهر ناصریه، عراق

مقالات آماده انتشار
نویسندگان
صفاء نایف سلطان الحمامی
علی صادقی
امیررضا خاوریان گرمسیری
چکیده
با توجه به رشد سریع شهرنشینی، تشدید نابرابری­ها و آسیب‌پذیری محیطی در محلات توسعه‌نیافته شهر ناصریه، این پژوهش با استفاده از ترکیب ابزارهای SWOT و QSPM، تلاش دارد راهبردهای استراتژیک مناسب برای دستیابی به توسعه پایدار شهری ارائه دهد.

براین اساس با توجه به هدف تحقیق، پژوهش حاضر از نوع توصیفی تحلیلی است. جمع­آوری اطلاعات از طریق روش کتابخانه­ ای و میدانی انجام شد. جامعه آماری تحقیق شامل کارشناسان و اساتید دانشگاهی فعال در حوزه برنامه­ ریزی و مدیریت شهری می­ باشند و تعداد 30 نفر به عنوان نمونه تحقیق تا رسیدن به اشباع نظری تعیین شدند. جهت انتخاب نمونه ­ها از نمونه ­گیری هدفمند بهره گرفته شد. تجزیه و تحلیل اطلاعات با استفاده از مدل ترکیبی تحلیل استراتژیک SWOT و مدل برنامه­ ریزی استراتژیک کمی QSPM انجام شد. نتایج حاصل نشان داد با توجه به امتیاز نهایی در ماتریس ارزیابی عوامل داخلی 2.276 و در ماتریس ارزیابی عوامل خارجی2.537، استراتژی منتخب در سلول (V) نمودار قرار گرفته و ماتریس «راهبردهای محافظه­ کارانه» را مشخص نمود همچنین نتایج حاصل از مدل QSPM نشان داد با وزن‌دهی امتیازات جذابیت استراتژی‌ها نشان داد که در درجه نخست «طراحی و اجرای طرح جامع شهری برای دستیابی به توسعه ‌پایدار شهری» می‌تواند به شکلی اثرگذار اجرا شود. سپس «اصلاح ساختار مدیریت شهری»، «تقویت خدمات عمومی»، «پایداری اقتصادی با تأکید بر عدالت فضایی»، «بازسازی زیرساخت پسماند و فاضلاب» و «توسعه گردشگری میراثی بر پایه ظرفیت محلی» به ترتیب اولویت یافتند. برای دستیابی به پایداری شهری بایستی به ابعاد اقتصادی، اجتماعی، زیست‌محیطی و فرهنگی به طور همزمان توجه گردد و همچنین نیازمند برنامه‌ریزی استراتژیک و مداخلات هدفمند است.
کلیدواژه‌ها
برنامه ریزی راهبردی
پایداری شهری
محلات توسعه نیافته
شهر ناصریه
مدل SWOT–QSPM

عنوان مقاله English

Strategic planning for sustainable urban regeneration in underdeveloped neighborhoods, case study: Nasiriyah city, Iraq

نویسندگان English

Safaa Nayef Soltan Al-Hamami
Ali Sadeghi
Amirreza Khavarian Garmsiri
چکیده English

In the city of Naseriyah, uneven urban development trends—caused by weaknesses in the planning system, unequal distribution of public services, and the concentration of investment in central or specific areas—have led to deep spatial disparities between neighborhoods. Consequently, spatial inequality acts as a structural barrier to sustainable development. This study seeks to propose appropriate strategic approaches for achieving urban sustainable development and spatial justice using a combination of SWOT and QSPM tools. Accordingly, in line with the research objective, this study is descriptive-analytical in nature. Data collection was carried out through both documentary-library and field methods. The statistical population includes experts and university faculty members active in the field of urban planning and management. A total of 30 participants were selected as the research sample through purposive sampling until theoretical saturation was reached. Data analysis was conducted using the combined strategic analysis model (SWOT) and the Quantitative Strategic Planning Matrix (QSPM). The results showed that based on the final score of 2.276 in the Internal Factor Evaluation (IFE) matrix and 2.537 in the External Factor Evaluation (EFE) matrix, the selected strategy falls into cell (V) of the strategy matrix, indicating a "conservative strategy" approach. Additionally, results from the QSPM model revealed that, based on the attractiveness weight scores, the top strategic priority is “designing and implementing a comprehensive urban plan to achieve sustainable urban development.” This is followed, in order of priority, by “reforming the structure of urban management,” “enhancing public services,” “economic sustainability with an emphasis on spatial justice,” “rebuilding waste and sewage infrastructure,” and “developing heritage-based tourism utilizing local capacities.” Achieving urban sustainability requires simultaneous attention to economic, social, environmental, and cultural dimensions, as well as strategic planning and targeted interventions.

کلیدواژه‌ها English

Strategic planning
urban sustainability
Underdeveloped neighborhoods
Naseriyah city
SWOT–QSPM model
Shokoohi, M., Eskandari Sani, M., & Mohammadabadi, J. (2016). Strategic planning for the development of Birjand city based on the City Development Strategy (CDS) approach using modeling. Khorasan Journal of Cultural and Social Studies, 11(1), 106–135, [In persion],
Ahadnezhad, M., Ghasemi, A., & Kazemi, L. (2013). Application of the City Development Strategy (CDS) model in planning urban green space: Case study of District 1, Zanjan city. Zagros Urban Geography and Planning Quarterly, 6(19), 7–21, [In persion],
Eskandari Sani, M., Mohammadabadi, J., & Vaaleh, M. (2017). Strategic planning for the development of Sarayan city using SWOT and QSPM models. South Khorasan Police Science Journal, 20(1), [In persion],
Esmaeilzadeh, H., & Esmaeilzadeh, Y. (2015). Selecting optimal tourism development strategy using the SWOT model (Case study: Maragheh city). Environmental Planning Journal, 2015, 149–172, [In persion],
Pourahmad, A., Ziari, K., Hatami Nejad, H., & Parsa, Sh. (2018). Smart city: Explaining the necessities and requirements for making Tehran a smart city. New Perspectives in Human Geography, 10(2), 1–22, [In persion],
Jahanshahi, H., & Varessi, H. R. (2021). Formulating strategic urban space planning based on sustainable urban development: Case study of Bushehr Port. Environmental Planning, 14(55), 101–124, [In persion],
Zangisheh, S., & Rafieian, M. (2020). Strategic planning and sustainable regeneration strategies for deteriorated urban fabrics (Case study: Kermanshah city). Future Cities Quarterly, 1(4), 103–118, [In persion],
Ziari, K., Mahdinejad, H., & Parhiz, F. (2009). Principles and techniques of urban planning. Chabahar International University Press, Chabahar, [In persion],
Maleki, S. (2011). An introduction to sustainable urban development. Shahid Chamran University Press, Ahvaz, First Edition, [In persion],
Salimi, M. (2008). Strategic planning for the development of Baneh city using the SWOT model (Master’s thesis, Geography and Urban Planning, Ferdowsi University of Mashhad), [In persion],
Shahbandarzadeh, H., Sedaghat, R., & Shiravand, M. (2015). Application of analytic hierarchy process in a fuzzy environment to assess sustainable urban development components (Case study: Bushehr County). Urban Management Journal, (38), 33–42, [In persion],
Saberi, H., Zarrabi, A., & Mohammadi, J. (2012). Prioritizing urban development strategies (CDS) using AHP (Case study: Isfahan metropolis). Geographical Space Research Quarterly, 12(39), 75–79, [In persion],
Maleki, J., Mahdavi Mazdeh, M., & Sarvar, R. (2010). An integrated model of strategic urban planning and municipal management in Iran (With emphasis on Tehran city and municipality). Geography, 8(26), 61–82, [In persion],
Mahdizadeh, J. (2006). Strategic urban development planning (Recent global experiences and the position of Iran). Ministry of Housing and Urban Development, Payam Sima Press, Tehran, [In persion],
Nikpour, A., & Razaghi Ramei, F. (2019). Analyzing urban development indicators using multi-criteria decision-making models: Case study of Babol city. Environmental Planning Quarterly, (46), 41–62, [In persion],
Connelly, S.,(2007). Mapping sustainable development as a contested concept. Local Environment, 12(3), 259–278
Hebah, A. Khalil, E. (2012). Enhancing quality of life through strategic urban planning, Elsevier, Sustainable Cities and Society, 5: 77-86.
Jamal. S. A, Fitri Amir. A, Abd Ghapar. A, and Khairun Najiah Ahmad. (2015). Sustainable tourism development: A study on community resilience for rural tourism in Malaysia, Social and Behavioral Sciences, 168: 116 – 122.
Maleki,s, and Damnbagh, S. (2013). To Assess The Sustainable Urban Development With Emphasis On The Social, Physical And Urban Services (Case Study Eight Districts In Ahvaz, studies on urban planning, 1(21): 29- 54.
Mega, Voula, P. (2010). Sustainable City for The Third Millennium; The Odyssey of Urban Excellence, New York, Springer.
Qadiri, M., and Mamasani, S. (2014). Comparative analysis of sustainable development indicators in Bushehr urban areas, Journal of Applied Research in Geographical Sciences, 35: 23-35.
Swisher,M. E. and Monaghan,K. N. (2014).Sustainable Community Development. UF/IFAS in us UN Department, (2014). United Nations World Urbanization Prospects (2014 revision), highlights (UN Department of Economic and Social Affair,)
Varol,C., Ercoskun,O., Gurer. Y. (2010). Local participatory mechanisms and collective actions for sustainable urban development in Turkey. Habitat International.xxx. Article in Press.
تحقیقات کاربردی علوم جغرافیایی

مقالات آماده انتشار، پذیرفته شده
انتشار آنلاین از 01 فروردین 1386