تحقیقات کاربردی علوم جغرافیایی

تحقیقات کاربردی علوم جغرافیایی

سنجش و اندازه گیری فضایی- زمانی فرم شهر یزد با بکارگیری متریک های فضایی

نویسنده
سعید زنگنه شهرکی
استادیار جغرافیا و برنامه ریزی شهری دانشگاه تهران
چکیده
شکل و فرم شهر در زمانها و دوره های مختلف می تواند تحت تاثیر عوامل مختلف اجتماعی، اقتصادی، سیاسی، مدیریتی و طبیعی متفاوت و متغیر باشد و در طول زمان ثابت و ایستا نیست. بنابراین تشخیص فرم فضایی- زمانی شهر یکی از مسائل و چالش های کنونی برنامه ریزان شهری برای هدایت و ساماندهی بهینه شکل شهر به جهات مناسب می باشد. شهر مورد مطالعه این پژوهش شهر یزد و دوره زمانی مورد مطالعه از سال 1354 تا سال 1389 می باشد. برای دستیابی به هدف تحقیق که همان اندازه گیری فرم این شهر با استفاده از متریک های فضایی می باشد از داده های سنجش از دور، تصاویر ماهواره ای و نرم افزار Arc GIS بهره گرفته شده است. نتایج به دست امده حاکی از آن است که در چهار دوره مورد بررسی، میزان پیچیدگی یا بی نظمی شکل قطعات ولکه های شهر افزایش، اندازه مرکزیت یا نزدیکی قطعات شهری به یکدیگر کاهش، میزان فشردگی یعنی تعداد قطعات، اندازه قطعات نیز کاهش، میزان تخلخل یا وجود فضاهای خالی و استفاده نشده افزایش و در نهایت تراکم به شدت کاهش یافته است که همه اینها بیانگر این نکته است که شهر یزد از فشردگی و متراکم بودن به سمت گستردگی و پراکنش سطحی بی رویه حرکت کرده است که با توجه به اثرات نامطلوب این پدیده، شایسته است از استراتژی ها و سیاست های کنترلی شدید در بخش های پیرامونی و مرزهای رشد شهر استفاده گردد.
کلیدواژه‌ها
شکل شهر
گسترش افقی شهر
شهر فشرده
متریک های فضایی
یزد

عنوان مقاله English

Measuring spatial - temporal of Yazd urban form using spatial metrics

نویسنده English

saeed zanganeh
چکیده English

Abstract

Urban form can be affected by diverse factors in different times. Socio- economic, political and physical factors are among the main contributors. So, one of the most important challenges of urban planners is measuring and identifying urban development pattern in order to direct and strengthen it to sustainable pattern and right direction. The case study of the present paper is the city of Yazd, a middle-sized city in the center of Iran, and the studied years are 1975, 1987, 2000 and 2010. To achieve the main objective of the paper, measuring Yazd growth and expansion by spatial metrics, it has used remote sensing data and satellite imageries and ArcGIS software. The conclusion revealed that in four periods of study, complexity or irregularity of the urban patch shapes has increased, centrality or average distance of the dispersed parts to the city center has decreased, compactness or the number and area of patches their distance from each other has decreased, porosity or ratio of open space has increased and finally population density of city has decreased in a large amount. Therefore, all perimeters show that the temporal - spatial form of Yazd has moved from compact to sprawl. Due to many undesired impacts of urban sprawl, urban planners and authorities are required to use adherent techniques and policies to control urban sprawl and to direct it toward more sustainable directions.

کلیدواژه‌ها English

Urban Form
Urban Sprawl
Compact City
Spatial Metrics
Yazd
Barnes, K.B., Morgan, J.M., III, Roberge M.C. and Lowe, S. (2001). Sprawl Development: Its Patterns, Consequences, and Measurement. A white paper, Towson University.

Ewing, R., Pendall, R., Chen, D. (2002). Measuring Sprawl and its Impact. Smart Growth America, Washington, DC.

Galster, G., Hanson, R., Ratcliffe, M.R., Wolman, H., Coleman, S., Freihage, J. (2001). Wrestling sprawl to the ground: defining and measuring an elusive concept. Hous. Pol. Debate 12 (4), 681–717.
Hardin, P.J., Jackson, M.W. and Otterstrom, S.M. (2007). Mapping, measuring, and modeling urban growth. In: R.R. Jensen, J.D. Gatrell and D. McLean (eds.), Geo-Spatial Technologies in Urban Environments, 2nd ed., Springer, Berlin, 141–176.

Harvey, Robert O., and William A.V., Clark. (1965). The Nature and Economics of Sprawl. Land Economics 41(1), 109- 117.

Herold, M., Hemphill, J., Dietzel, C. and Clarke, K.C. (2005). Remote sensing derived mapping to support urban growth theory. Proceedings of the ISPRS joint conference 3rd International Symposium Remote Sensing and Data Fusion over Urban Areas, USA.
Huang, J., Lu, X.X., and Sellers, J.M. (2007). A global comparative analysis of urban form: applying spatial metrics and remote sensing. Landscape and Urban Planning, 82, 184–197.

Ingram, G. K. (1998). Pattern of metropolitan development: what have we learned? Urban Studies, Vol 35, No. 7.

Longley, P.A., Mesev, V. (2000). On the measurement and generalization of urban form. Environal Planning. A 32, 473–488.

McGarigal, K., and Marks, B.J. (1995). FRAGSTATS: Spatial Pattern Analysis Program for Quantifying Landscape Structure. USDA Forest Service General Technical Report PNW-351.

Song, Y., Knaap, G.J. (2004). Measuring urban form: is Portland winning the war on sprawl? J. Am. Plann. Assoc. 70 (2), 210–225.

Torrens, P.M., Marina, A. (2000). Measuring Sprawl. Centre for Advanced Spatial, London.

Tsai, Y.H. (2005). Quantifying Urban Form: Compactness versus ‘Sprawl’. Urban Stud. 42 (1), 141–161.

Wassmer, R.W. (2000). Urban Sprawl in a U.S. Metropolitan Area: Ways to Measure and a Comparison of the Sacramento Area to Similar Metropolitan Areas in California and the U.S. Project Paper. Access date: 13 February 2005.

Wilson, E.H., Hurd, J.D., Civco, D.L., Prisloe, S. and Arnold, C. (2003). Development of a geospatial model to quantify, describe and map urban growth. Remote Sensing of Environment, 86(3), 275–285.