Journal of Applied Research in Geographical Sciences

fa مرور نظام‌مند مقاله‌‌های نمایه شده اسکپوس در موضوع «شهر/ شهرهای» ایرانی Systematic Review of Scopus Indexed Articles on the Topic of Iranian "City/ Cities" جغرافیا و برنامه ریزی شهری Geography and Urban Planning پژوهشي Research <b><span b="" dir="RTL" lang="FA" nazanin="" style="font-size:11.0pt; font-family:">در سال‌های اخیر «شهر» به‌عنوان اصلی‌ترین سکونتگاه انسانی بیش از هر زمان دیگری اهمیت یافته است. شهرها به مثابه موتور رشد و کانون عمده چالش‌های فزاینده توسعه در ابعاد محیط‌زیستی، اجتماعی- اقتصادی، سیاسی- نهادی، کالیدی- فضایی و ... وجوه پیچیده و متنوعی یافته و مطالعه شهر را به حوزه‌ای پیچیده و میان‌رشته‌ای تبدیل کرده است. ایران نیز کشوری است که روند شهری‌شدن سریع خود را پس از نیمه دوم قرن بیستم آغاز، تسریع و به انجام رسانده است. با این وجود، گسترش مطالعات نظام‌مند شهری در موضوع شهر و ابعاد حیاتی آن با تأخیر گسترش یافت. هدف مقاله حاضر مرور نظام‌مند پژوهش‌های منتشر شده دارای نمایه‌های معتبر بین‌المللی است.<span style="mso-spacerun:yes">  </span>به این منظور تمامی مقالات مربوط به موضوع «شهرهای ایران» در پایگاه علمی اسکوپوس 1964 تا 2026 مورد تحلیل قرار گرفت. جهت استخراج و مصورسازی یافته‌ها از ابزارهای کتابخانه </span><span new="" roman="" style="font-size:11.0pt;font-family:" times="">Bibliometrix</span><span b="" dir="RTL" lang="FA" nazanin="" style="font-size: 11.0pt;font-family:"> در محیط برنامه‌نویسی </span><span new="" roman="" style="font-size:11.0pt;font-family:" times="">Rstudio</span><span b="" dir="RTL" lang="FA" nazanin="" style="font-size:11.0pt;font-family:"> و </span><span new="" roman="" style="font-size:11.0pt; font-family:" times="">VOSviewer</span><span b="" dir="RTL" lang="FA" nazanin="" style="font-size: 11.0pt;font-family:"> که بتوانند یافته‌های مناسب‌تری را ارائه بدهند، استفاده شد. نتایج پژوهش نشان می‌دهد که در سال‌های اخیر حجم پژوهش‌ها در خصوص شهرهای ایران به‌طور قابل‌توجهی گسترش یافته است. بر این اساس محققان فعال در زمینه‌های تخصصی بهداشت محیط، زمین‌شناسی و اپیدمولوژی نقش پررنگی در انتشار پژوهش‌های خود در مجلات دارای نمایه بین‌المللی داشته‌‌اند. اما نقش رشته‌هایی که به طور تخصصی به مطالعه شهر می‌پردازند (مانند شهرسازی، برنامه‌ریزی شهری، مدیریت شهری، معماری و ...) کم‌‌رنگتر بوده است. به علاوه تحلیل هم‌رخدادی کلمات کلیدی نیز در زیرنظام مسائل طبیعی- اکولوژیک، اجتماعی- سلامتی، سیاسی- مدیریتی و کالبدی- فضایی نشان می‌دهد که مقاله‌های منتشرشده عمدتاً بازتاب‌دهنده مسائل و چالش‌های شهری ایران بوده و کمتر به بیان نوآوری‌ها و راحل‌های نوآورانه برای حل مسائل پرداخته‌اند.<span style="mso-spacerun:yes">  </span></span></b>  <p class="MsoNormal" style="text-align:justify;line-height:14.0pt;mso-line-height-rule: exactly;direction:ltr;unicode-bidi:embed"></p> <p class="MsoNormal" style="text-align:justify;line-height:14.0pt;mso-line-height-rule: exactly;direction:ltr;unicode-bidi:embed"><span style="font-size:11.0pt; mso-ascii-font-family:"Times New Roman";mso-ascii-theme-font:major-bidi; mso-hansi-font-family:"Times New Roman";mso-hansi-theme-font:major-bidi">In recent years, "City" as the main human settlement has become more important than ever. Cities, as the engine of growth and the main focus of increasing development challenges in environmental, socio-economic, political-institutional, spatial-critical, etc. dimensions, have found complex and diverse aspects and have turned the study of the city into a complex and interdisciplinary field. Iran is also a country that has begun, accelerated, and completed its rapid urbanization process after the second half of the twentieth century. However, the expansion of systematic urban studies on the subject of the city and its vital dimensions has been delayed. The aim of the present article is to systematically review published research with internationally valid indexes. For this purpose, all articles related to the subject of "Iranian cities" in the Scopus scientific database from 1964 to 2026 were analyzed. To extract and visualize the findings, Bibliometrix library tools in the Rstudio and VOSviewer programming environments were used, which can provide more appropriate findings. The results of the study show that in recent years, the volume of research on Iranian cities has expanded significantly. Accordingly, researchers active in the specialized fields of environmental health, geology, and epidemiology have played a prominent role in publishing their research in internationally indexed journals. However, the role of disciplines that specialize in studying cities (such as urban development, urban planning, urban management, architecture, etc.) has been less prominent. In addition, the co-occurrence analysis of keywords in the subsystems of natural-ecological, social-health, political-management, and physical-spatial issues shows that the published articles mainly reflect the urban issues and challenges of Iran and have less expressed innovations and innovative solutions to solve the problems.</span></p> <p class="MsoNormal" style="text-align:justify;line-height:14.0pt;mso-line-height-rule: exactly;direction:ltr;unicode-bidi:embed"></p> شهر، شهرنشینی، پایگاه علمی اسکوپوس، مرور نظام مند، ایران. City, Urbanization, Scopus Scientific Database, Systematic Review, Iran. 0 0 http://jgs.khu.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-4236-2&slc_lang=fa&sid=1 Tajeddin Karami تاج‌الدین کرمی Karamit@khu.ac.ir 100319475328460024856 100319475328460024856 Yes دانشگاه خوارزمی تهران Vahid Khashna Mastaali Beyglu وحید خشنا مستعلی بیگلو Vahid.khashn@gmail.com 100319475328460024857 100319475328460024857 No دانشگاه خوارزمی تهران Hediye Molayari هدیه مولایاری Hediyemolayari@gmail.com 100319475328460024858 100319475328460024858 No دانشگاه خوارزمی تهران