Journal of Applied Research in Geographical Sciences

fa کمی‌سازی ظرفیت تعدیل گرما تحت تأثیر چشم‌انداز‌های سبز- آبی در کلان‌شهر تهران Quantifying the Heat Mitigation Capacity of Green-Blue Infrastructures in the Metropolis of Tehran اب و هواشناسی climatology پژوهشي Research <div style="text-align: justify;">پژوهش حاضر با هدف سنجش و ارزیابی ظرفیت تعدیل گرما (HMI) در محدوده کلان‌شهر تهران و با استفاده از رویکرد نوین مدل خنک‌کنندگی شهری (UCM) در یک بستر فضایی انجام شده است. UCM نقشه‌هایی از شاخص تعدیل گرما تولید می‌کند که ظرفیت سرمایش فضاهای سبز شهری را در تمام طبقه‌های کاربری اراضی در یک مکان و با در نظر گرفتن پارامترهای متعدد مانند تبخیر و تعرق، سایه ایجادشده توسط درختان، سپیدایی، دمای هوای حومه شهر، شدت اثر جزیره گرمای شهری، فاصله اختلاط هوا و حداکثر فاصله خنک‌کنندگی تخمین می‌زند. ارزیابی نقش متغیرهای محیطی مؤثر بر UCM در منظر موردمطالعه بیانگر این بود که در مناطق 1 ، 22 و بخش‌‌های شمالی منطقه 4 شهرداری تهران با کاربری درختان تنک، درختچه و بوته‌زار، چیدمان‌های باز و کم ارتفاع و سطوح آبی، شدت اثر جزیره گرمایی به کمترین مقدار خود رسیده و اختلاف دمای بین شهر و حومه در بازه 0 تا 3/1 درجه سلسیوس متغیر است؛ اما بیشینه شدت جزیره گرمای شهری در بخش‌های مرکزی منطقه مطالعاتی (مناطق 21، 13 و 14) با بافت فشرده و متراکم و گسترش سطوح نفوذناپذیر مشاهده می‌گردد که حداقل مقادیر شاخص تبخیر و تعرق (12/0-45/0) و سپیدایی (09/0- 16/0) نیز در این نواحی متمرکز گردیده است. مبتنی بر این پارامترها توزیع مکانی شاخص HMI در چشم‌انداز موردبررسی نشان داد که ظرفیت خنک‌کنندگی در منطقه موردمطالعه از 08/0 در نواحی مرکزی شهر تا 9/0 در مناطق تحت‌تأثیر فضاهای سبز مختلف و همچنین بدنه‌های آبی متفاوت است. در واقع بیشینه شاخص ظرفیت خنک‌کنندگی در کاربری با پوشش درختان انبوه و پراکنده در منطقه متمرکز گردیده که این نواحی توانسته‌اند با ظرفیت 63 درصدی خنک‌کنندگی، به‌طور متوسط 48/2 درجه سلسیوس از اثر جزیره گرمایی را خنثی نمایند. روش به‌کاررفته در این پژوهش می‌تواند به‌عنوان مرجعی برای طراحان شهری در ادغام رویکردهای خنک‌سازی شهری و راهبردهای کاهش جزیره گرمایی، در برنامه‌ریزی و طراحی مناطق شهری به کار گرفته شود.</div> <div style="text-align: justify;">The aim of this research is to evaluate the heat mitigation index (HMI) in the Tehran metropolitan area using the Urban Cooling Model (UCM) approach in a spatial framework. UCM produces maps of the Heat Mitigation Index. This index estimates the cooling potential of urban green spaces in a given location, taking into account various parameters such as evapotranspiration, tree shading, albedo, rural reference air temperature, urban heat island intensity, air temperature maximum blending, and maximum cooling distance. The assessment of environmental factors influencing the UCM in the study area revealed that the urban heat island effect was least intense in regions 1, 22, and the northern parts of region 4 of Tehran municipality, where there are scattered trees, shrubs, open low-rise buildings, and water bodies. The temperature differences between the city and the suburbs ranged from 0 to 1.3 degrees Celsius. However, the study area's central parts showed the highest intensity of the urban heat island, particularly in regions 21, 13, and 14. These regions have a dense and compact texture and an expansion of impervious surfaces, resulting in the lowest values of the evapotranspiration index (ranging from 0.12 to 0.45) and albedo (ranging from 0.09 to 0.16). Based on these parameters, the study area's HMI index showed that the cooling capacity varies from 0.08 in the central parts of the city to 0.9 in areas affected by green spaces and water bodies. The maximum cooling capacity index is concentrated in areas with dense and scattered tree cover in the region. On average, these areas have been able to neutralise 2.48 degrees Celsius of the urban heat island effect with a cooling capacity of 63%. The methodology employed in this research can be used as a reference for urban designers in integrating urban cooling approaches and heat island mitigation strategies in urban planning and design.</div> پوشش‌های سبز, جزیره گرمایی, خدمات اکوسیستم, شاخص CC, .LULC CC index, Ecosystem services, Green covers, Heat island, LULC 1 23 http://jgs.khu.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-410-2&slc_lang=fa&sid=1 Faeze Shoja فائزه شجاع faeze.shoja@yahoo.com 100319475328460023299 100319475328460023299 No Postdoctoral in Climatology, Department of Physical Geography, Faculty of Geography, University of Tehran, Teheran, Iran پست دکتری اقلیم شناسی،‌ گروه جغرافیای طبیعی، دانشکده جغرافیا، دانشگاه تهران، تهران، ایران. Salimeh Sadeghi سلیمه صادقی salimeh.sadeghi2018@gmail.com 100319475328460023300 0009-0001-9054-2326 No Master's Student, Department of Physical Geography, Faculty of Geography, University of Tehran, Teheran, Iran. کارشناس ارشد،‌ گروه جغرافیای طبیعی، دانشکده جغرافیا، دانشگاه تهران، تهران، ایران. Shamsipour علی اکبر شمسی پور shamsipr@ut.ac.ir 100319475328460023301 100319475328460023301 Yes Associate Professor , Corresponding author, Department of Physical Geography, Faculty of Geography, University of Tehran, Teheran, Iran. دانشیار، گروه جغرافیای طبیعی، دانشکده جغرافیا، دانشگاه تهران، تهران، ایران. Eduardo Gomes Eduardo Gomes 100319475328460023302 100319475328460023302 No Centre of Geographical Studies (CEG), Associate Laboratory TERRA, Institute of Geography and Spatial Planning (IGOT), University of Lisbon, 1600-276 Lisbon, Portugal. Centre of Geographical Studies (CEG), Associate Laboratory TERRA, Institute of Geography and Spatial Planning (IGOT), University of Lisbon, 1600-276 Lisbon, Portugal.