دانشگاه خوارزمی تحقیقات کاربردی علوم جغرافیایی 2228-7736 26 81 2026 06 22 Analysis and Prediction of PM10 Concentrations Based on Meteorological Parameters Using a Multilayer Perceptron (MLP) Neural Network in Ahvaz, Iran تحلیل و پیش‌بینی غلظت PM10 بر پایه پارامترهای هواشناسی با استفاده از شبکه عصبی پرسپترون چندلایه (MLP) در شهر اهواز 1 27 6175 10.66224/jgs.26.81.12 FA عاطفه بساک دانشجو دکتری آب‌وهواشناسی، گروه جغرافیا طبیعی، دانشکده علوم جغرافیایی، دانشگاه خوارزمی تهران، تهران، ایران. 0000-0001-7863-3762 زهرا حجازی زاده گروه جغرافیا طبیعی، دانشکده علوم جغرافیایی، دانشگاه خوارزمی تهران، تهران، ایران اکبر حیدری تاشه کبود گروه هوش مصنوعی و شهرهای هوشمند دانشگاه ژائو ژنگ، چین و گروه جغرافیا و برنامه‌ریزی شهری، دانشگاه فردوسی مشهد، ایران . Journal Article 2026 06 08 This study aimed to investigate the relationships between meteorological parameters and particulate matter (PM10) concentrations and to predict PM10 concentrations in Ahvaz, Iran. Daily meteorological data, including temperature, wind speed, wind direction, horizontal visibility, precipitation, and relative humidity, along with PM10 concentration data, were collected for the period 2011–2023 from the Iran Meteorological Organization and the Khuzestan Department of Environmental Protection. Following data preprocessing, the Kolmogorov–Smirnov test was applied to assess the normality of the data distributions. Given the non-normal distribution of the data, Spearman’s rank correlation coefficient and Kendall’s Tau-b correlation coefficient were employed to examine the relationships between PM10 concentrations and meteorological parameters. Statistical analyses and modeling were performed using SPSS and the Python programming language in the Spyder environment. The correlation analysis revealed significant associations between PM10 concentrations and the meteorological parameters. Specifically, PM10 exhibited significant positive correlations with temperature (0.284 and 0.187) and wind speed (0.094 and 0.061), while significant negative correlations were observed with horizontal visibility (-0.408 and -0.300), wind direction (-0.048 and -0.034), precipitation (-0.159 and -0.125), and relative humidity (-0.259 and -0.173). Subsequently, a Multilayer Perceptron (MLP) artificial neural network was employed to predict PM10 concentrations. The network architecture consisted of an input layer with six neurons corresponding to the meteorological parameters, three hidden layers with 16, 32, and 64 neurons, and an output layer. The model evaluation results indicated that the MLP neural network achieved acceptable performance in predicting PM10 concentrations in Ahvaz, with prediction errors remaining within an acceptable range across the training, validation, and testing stages. این پژوهش با هدف ارزیابی ارتباط میان پارامترهای هواشناسی و غلظت ذرات معلق PM10 و پیش‌بینی غلظت این آلاینده در شهر اهواز انجام شد. داده‌های روزانه پارامترهای هواشناسی شامل دما، سرعت باد، جهت باد، دید افقی، بارش و رطوبت نسبی و همچنین غلظت PM10 در بازه زمانی ۱۳۹۰ تا ۱۴۰۲، از سازمان هواشناسی کشور و اداره‌کل حفاظت محیط‌زیست خوزستان گردآوری شد. پس از پیش‌پردازش داده‌ها، به‌منظور بررسی نرمال بودن توزیع آن‌ها از آزمون کولموگروف اسمیرنوف استفاده شد. با توجه به غیرنرمال بودن داده‌ها، ضرایب همبستگی اسپیرمن و تاوی بی کندال برای بررسی ارتباط میان غلظت PM10 و پارامترهای هواشناسی به‌کار گرفته شدند. تحلیل‌های آماری و مدل‌سازی با استفاده از نرم‌افزار SPSS و زبان برنامه‌نویسی پایتون در محیط Spyder انجام شد. نتایج تحلیل همبستگی نشان داد که بین غلظت PM10 و پارامترهای هواشناسی ارتباط معناداری وجود دارد. به‌طور مشخص، همبستگی مثبت و معناداری بین PM10 و دما (۰٫۲۸۴ و ۰٫۱۸۷) و سرعت باد (۰٫۰۹۴ و ۰٫۰۶۱) و همبستگی منفی و معناداری بین PM10 و دید افقی (۰٫۴۰۸- و ۰٫۳۰۰-)، جهت باد (۰٫۰۴۸- و ۰٫۰۳۴-)، بارش (۰٫۱۵۹- و ۰٫۱۲۵-) و رطوبت نسبی (۰٫۲۵۹- و ۰٫۱۷۳-) مشاهده شد. در ادامه، به‌منظور پیش‌بینی غلظت PM10، از شبکه عصبی مصنوعی چندلایه پرسپترون (MLP) استفاده شد. ساختار شبکه شامل یک لایه ورودی با شش نورون متناظر با پارامترهای هواشناسی، سه لایه پنهان با ۱۶، ۳۲ و ۶۴ نورون و یک لایه خروجی بود. نتایج ارزیابی مدل نشان داد که شبکه عصبی MLP عملکرد قابل قبولی در پیش‌بینی غلظت PM10 در شهر اهواز دارد و خطای پیش‌بینی در مراحل آموزش، اعتبارسنجی و آزمون در سطح قابل قبولی قرار گرفت.

https://jgs.khu.ac.ir/article_6175_c80d9ba4852b67046bee487bcd9802c0.pdf

دانشگاه خوارزمی تحقیقات کاربردی علوم جغرافیایی 2228-7736 26 81 2026 06 22 Evaluating the relationship between two indeces of crop water stress and the SEBAL algorithm for estimating evapotranspiration using satellite images (Study area: agricultural lands of Dasht Abbas district, Dehlran city) ارزیابی رابطه بین دو شاخص شاخص تنش آبی گیاهان و الگوریتم توازن انرژی سطحی زمین برای برآورد تبخیر - تعرق با استفاده از تصاویر ماهواره‌ای (منطقه مورد مطالعه: دشت عباس شهرستان دهلران) 28 49 6172 10.66224/jgs.26.81.9 FA مصطفی کابلی زاده دانشیار گروه سنجش ازدور و GIS، دانشکده علوم زمین، دانشگاه شهید چمران اهواز، اهواز، ایران. 0000-0001-6058-822X سجاد زارعی استادیار، گروه سنجش از دور و GIS، دانشکده علوم زمین، دانشگاه شهید چمران اهواز، اهواز، ایران 0000-0002-5335-7981 محمد فروغی راد دانشجو کارشناسی ارشد دانشگاه شهید چمران اهواز، اهواز، ایران 0009-0006-7960-115X Journal Article 2026 06 08 Various indicators exist for monitoring and managing agricultural water resources in arid and semi-arid countries like Iran. Some of these can be extracted directly in situ, while others can be retrieved using remote sensing technology and satellite images. The aim of this study is to propose the most appropriate and efficient indicators for agricultural water resource management to achieve maximum production and water efficiency using remote sensing technology. Therefore, the Crop Water Stress Index (CWSI) and the Surface Energy Balance Algorithm for Land (SEBAL) were employed to estimate Evapotranspiration (ET). In the first step, the ET rate was calculated using the SEBAL algorithm for six Landsat 8 satellite images related to the wheat growth period. Then, this index was zoned into four categories: very low, low, medium, and high (ranging from zero to one), which respectively indicate the lowest to the highest amount of ET. In the next step, CWSI was calculated based on the Idso equation, and its results show varying changes in both cold and warm months. A comparison of ET and CWSI reveals a significant relationship between these two indices in warm months, whereas no significant relationship is observed in cold months. These findings, along with the established relationship between ET and CWSI, can inform water management strategies in arid environments for sustainable crop production. برای پایش و مدیریت منابع آب کشاورزی در کشورهای خشک و نیمه‌خشک جهان از جمله ایران شاخص‌های مختلفی وجود دارد که برخی از آن‌ها را می‌توان به‌صورت مستقیم و زمینی و برخی را با استفاده از فناوری سنجش‌ازدور و تصاویر ماهواره‌ای استخراج نمود. هدف این مطالعه پیشنهاد مناسب‌ترین و کارآمدترین شاخص‌های مدیریت منابع آب کشاورزی و عمدتاً با هدف نیل به حداکثر تولید محصول یا حداکثر بهره‌وری آب با استفاده از فناوری سنجش‌ازدور می‌باشد، به همین دلیل از شاخص‌ تنش آبی گیاه (CWSI) و الگوریتم توازن انرژی سطحی زمین (SEBAL) برای برآورد تبخیر - تعرق (ET) استفاده شد. ابتدا میزان تبخیر - تعرق با استفاده از الگوریتم SEBAL برای شش تصویر ماهواره لندست 8 که برای طول دوره رشد گندم محاسبه شد. سپس پهنه‌بندی این شاخص در چهار طبقه خیلی کم (0 تا 25/0)، کم (25/0 تا 5/0)، متوسط (5/ تا 75/0) و زیاد (75/0 تا 1) که به‌ترتیب نشان دهنده کم‌ترین تا بیش‌ترین میزان تبخیر - تعرق است، انجام گرفت. در مرحله بعد، CWSI بر مبنای معادله ایدسو (Idso) محاسبه گردید. مقایسه نقشه‌های تبخیر - تعرق و شاخص CWSI نشان دهنده ارتباط معنی‌دار این دو شاخص در ماه‌های گرم سال است. در حالی که در ماه‌های سرد ارتباط معنی‌داری دیده نمی‌شود. این یافته‌ها به همراه رابطه برقرار شده بین ET و CWSI می‌تواند راهبردهای مدیریت آب در محیط‌های خشک برای تولید پایدار محصول را آگاه کند.

https://jgs.khu.ac.ir/article_6172_c5ef831f5d34faafc22a23a602cf6e40.pdf

دانشگاه خوارزمی تحقیقات کاربردی علوم جغرافیایی 2228-7736 26 81 2026 06 22 Analysis of the Relationship Between Facts and Perceptions in the Context of Reducing the Physical Vulnerability of Problematic Urban Tissues (case study of Region 4 of Urmia city) تحلیلی بر ارتباط واقعیات و تصورات در زمینه کاهش آسیبپذیری کالبدی بافت‌های مسئلهدار شهری (نمونه موردی منطقه 4 شهر ارومیه) 50 65 6173 10.66224/jgs.26.81.10 FA کرامت اله زیاری استاد گروه جغرافیا و برنامه‌ریزی شهری دانشگاه تهران. امین محمودی آذر دانشجوی دکترای جغرافیا و برنامه‌ریزی شهری دانشگاه تهران، تهران، ایران. خلیل جنگجوی کارشناسی ارشد برنامه‌ریزی شهری، دانشگاه ارومیه، ارومیه، ایران. لیلا اصلانی دانشجوی دکترای جغرافیا و برنامه ریزی شهری دانشگاه علوم تحقیقات تهران، ایران 0009-0006-2083-9657 Journal Article 2026 06 08 One of the issues in developing countries is reducing damages caused by natural and man-made hazards. Various theories and paradigms, such as crisis management and resilience, have been proposed to reduce risk vulnerability. Among these is physical vulnerability. The most important question raised in this research is whether, in addition to objective measures, the level of resident satisfaction has been examined in previous studies on physical vulnerability, and whether a relationship exists between objective and subjective indicators in this field. The case study for this research is Region 4 of Urmia City, which has a problematic context. This applied research uses a descriptive-analytical method. To examine the objective and subjective relationship of physical vulnerability, objective variables were first analyzed using spatial analysis, and then subjective variables were examined using a Likert scale questionnaire. Finally, this relationship was measured using Pearson's correlation coefficient. The research results indicate a significant relationship between subjective and objective variables, with a correlation coefficient of 0.623. This suggests a significant relationship between the objective view (reality on the ground) and the subjective view (satisfaction of residents) regarding urban physical vulnerability indicators. از مباحث مطرح در کشورهای در حال پیشرفت در جهان، مسئله کاهش زیان‌های ناشی از مخاطرات طبیعی و انسان‌ساخت است. نظریات و پارادایم‌های مختلفی به‌مانند مدیریت بحران و تاب‌آوری مطرح شده‌اند تا میزان آسیب‌پذیری مخاطرات را کاهش دهند. در بین آسیب‌پذیری‌های مطرح در بین سایرین آسیب‌پذیری کالبدی است. حال مهم‌ترین سؤالی که در این تحقیق مطرح می‌شود آن است که آیا باتوجه‌به مطالعات مختلفی که در زمینه آسیب‌پذیری کالبدی شده است، جدای اقدامات عینی، رضایت‌مندی ساکنان نیز موردمطالعه قرار گرفته و آیا ارتباطی بین شاخص‌های عینی و ذهنی در این زمینه وجود دارد؟ نمونه موردی موردمطالعه در این تحقیق منطقه 4 شهر ارومیه که بافتی مسئله‌دار است، می‌باشد. این پژوهش از نوع کاربردی بوده و روش آن توصیفی-تحلیلی می‌باشد و به منظور بررسی این ارتباط عینی و ذهنی آسیب‌پذیری کالبدی ابتدا با استفاده از تحلیل فضایی متغیرهای عینی بررسی شده و سپس با استفاده از پرسشنامه طیف لیکرتی متغیرهای ذهنی بررسی می‌شوند و در نهایت با استفاده از ضریب همبستگی پیرسون این ارتباط سنجیده می‌شود. نتایج تحقیق حاکی از آن است که با توجه به ضریب همبستگی 623/0 بین متغیرهای ذهنی و عینی؛ ارتباط معناداری بین منظر عینی (واقعیت بر روی زمین) و منظر ذهنی (رضایت‌مندی ساکنین) در حوزه شاخص‌های آسیب‌پذیری کالبدی شهری وجود دارد.

https://jgs.khu.ac.ir/article_6173_4ccb2d64b8159636a44b29fe2e62a841.pdf

دانشگاه خوارزمی تحقیقات کاربردی علوم جغرافیایی 2228-7736 26 81 2026 06 22 Statistical Analysis of Heavy Rains in Iran During Sudden Stratospheric Warming Events تحلیل آماری بارش‌های سنگین ایران در زمان وقوع گرمایش ناگهانی پوشن‌سپهر 66 89 6169 10.66224/jgs.26.81.6 FA ثریا دریکوند دانشجوی دکتری آب و هواشناسی، گروه جغرافیا، دانشگاه لرستان، خرم آباد، ایران 0000-0002-3363-9607 بهروز نصیری دانشیار گروه آب‌وهواشناسی، دانشکده ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه لرستان، خرم‌آباد، ایران. هوشنگ قائمی استاد پژوهشگاه هواشناسی و علوم جو، تهران، ایران. مصطفی کرم پور استادیار گروه اقلیم شناسی دانشگاه لرستان، خرم آباد، ایران. محمد مرادی دانشیار پژوهشگاه هواشناسی و علوم جو، تهران، ایران. Journal Article 2026 06 08 Sudden stratospheric warming (SSW) has an obvious effect on Earth's surface climate. In this research, changes in precipitation during the occurrence of this phenomenon have been investigated. For this purpose, after identifying the warmings that occurred during the studied period (1986-2020), 18 sudden stratospheric warming events were identified. The 5th and 9th deciles of precipitation were calculated for the precipitation data of 117 stations. The magnitude of the difference from normal rainfall was checked in two ways. First, precipitation at the time of warming was compared with the long-term average. Second, the trend of changes in precipitation was analyzed at three distinct periods: before the warming, during the warming, and after the warming. The following results were obtained: Warmings, depending on the month in which they occur, have a different effect on the amount of precipitation. During SSW events that occurred in December, January, and February, the northwest experiences the most significant rainfall changes, with precipitation levels above normal, and the probability of rainfall above the 9th decile increases up to 65%. Western and southwestern regions also have higher than average rainfall, and the probability of heavy rainfall is high. Precipitation on the shores of the Caspian Sea shows an inverse relationship with sudden stratospheric warming; therefore, in all investigations of this research, the lack of precipitation at the time of warming in these areas is significant. Southern regions have less than normal rainfall in all sudden stratospheric warming events. The center of Iran experiences higher than average rainfall during SSW events in March. Eastern Iran also has heavy rains compared to normal during SSW events in March. گرمایش ناگهانی پوشن‌سپهری، به طور بارزی بر آب‌وهوای سطح زمین اثرگذار است. در این پژوهش تغییرات بارش در زمان رخ داد این پدیده مورد بررسی قرار گرفته است. بدین منظور، پس از آشکارسازی گرمایشهای رخ داده در طول دورهی مورد مطالعه (1986-2020)، 18 گرمایش شناسایی شد. دهک 5 برای آستانهی نرمال و دهک 9 برای آستانهی بارش‌های سنگین برای دادههای بارش 117 ایستگاه محاسبه شد؛ و میزان اختلاف از نرمال بارش به دو صورت بررسی شد. ابتدا، بارش در زمان وقوع گرمایش، با میانگین بلندمدت، به تفکیک ماه مقایسه شد و سپس روند تغییرات بارش در قبل، هم‌زمان و بعد از وقوع گرمایش بررسی شد. در نهایت این نتایج به دست آمدند. گرمایشهای رخ داده در هر ماه اثر یکسانی بر تغییرات بارش اعمال نمیکنند. در گرمایشهای رخ داده در ماه دسامبر، ژانویه و فوریه، شمالغرب در بیشترین تغییرات بارشی و بالاتر از نرمال به سر میبرد و درصد احتمال بارش‌های بالای دهک 9 تا 65 درصد افزایش مییابد. نواحی غربی و جنوب غرب نیز دارای بارش‌های بالاتر از میانگین هستند و نیز احتمال وقوع بارش‌های سنگین، بالا میباشد. بارش در سواحل دریای خزر ارتباط معکوسی را با گرمایش نشان میدهد به طوری در تمام بررسیهای این پژوهش کمبود بارش در زمان رخ داد گرمایش در این نواحی چشمگیر است. مناطق جنوبی در تمام رخدادههای گرمایش دچار بارش کمتر از نرمال هستند. مرکز ایران در گرمایشهای ماه مارس دارای بارش بالاتر از میانگین میباشد. شرق ایران نیز در گرمایشهای ماه مارس دارای بارش‌های شدیدی نسبت به نرمال میباشد.

https://jgs.khu.ac.ir/article_6169_2adafb1b5d684e6c15a2d063367be012.pdf

دانشگاه خوارزمی تحقیقات کاربردی علوم جغرافیایی 2228-7736 26 81 2026 06 22 Analysis of the Socio-Economic Effects of Religious Events Tourism on Rural Households (Villages of Neishabur and Zabarkhan County) تحلیل اثرات اجتماعی- اقتصادی گردشگری رویدادهای مذهبی بر خانوارهای روستایی (روستاهای شهرستان نیشابور و زبرخان) 90 115 6170 10.66224/jgs.26.81.7 FA زهرا قربانعلی مزرجی دانشجوی کارشناسی ارشد، گروه جغرافیا، دانشکده ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه فردوسی مشهد، مشهد، ایران. حمدالله سجاسی قیداری دانشیار، گروه جغرافیا، دانشکده ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه فردوسی مشهد، مشهد، ایران. خدیجه بوذرجمهری دانشیار جغرافیا، گروه جغرافیا، دانشکده ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه فردوسی مشهد، مشهد، ایران. Journal Article 2026 06 08 Religious events in a region reflect the beliefs and sanctity attributed to that place by its inhabitants. Rituals and celebrations can yield economic and social benefits for the region. Therefore, by examining and analyzing the economic and social effects of these events, it is possible to facilitate the organization of better and more diverse events and ritual tourism in the region. This research aims to evaluate the impact of religious events tourism on the social and economic dimensions of villages. The study employs a descriptive-analytical methodology and is practical in its purpose. The statistical population comprised 323 heads of households residing in six selected villages in Neishabur County and the new county of Zabarkhan, all of which host religious events. SPSS software was utilized to analyze the findings. The research indicates that the social dimension has the highest average at 2.75. Factor analysis using chi-square (x2) and inferential statistics, normality tests, single-sample t-tests, analysis of variance, and the Marcus multi-criteria decision model were also employed. The tests revealed that the social and economic effects of religious events tourism in the studied villages are low. The local population primarily perceives the ideological and spiritual nature of these events, rather than their tourism characteristics. Therefore, it is suggested that the necessary infrastructure for holding religious events in rural areas be developed as effectively as possible. Furthermore, more research should be conducted in this area. It is also recommended to foster a suitable economic environment, increase employment during events, and prepare brochures or summaries to introduce the area or local events. رویدادهای مذهبی در یک مقصد، نشان از اعتقادات و مقدس بودن آن مکان از سوی انسان است. آئین‌ها و جشن‌ها می‌توانند مزایای اقتصادی و اجتماعی برای مقصد داشته باشند؛ بنابراین با بررسی و تحلیل اثرات اقتصادی و اجتماعی رویدادها می‌توان به برگزاری بهتر و متنوعتر رویداد و گردشگری آیینی منطقه کمک کرد. لذا در تحقیق حاضر هدف اصلی ارزیابی تأثیر گردشگری رویدادهای مذهبی بر ابعاد اجتماعی و اقتصادی روستاها می‌باشد. پژوهش حاضر از نظر روششناسی توصیفی- تحلیلی و از نظر هدف، کاربردی است. جامعه آماری مورد مطالعه شامل تعداد 323 سرپرست خانوار ساکن در 6 روستای انتخابی بودند که برگزارکننده رویداد مذهبی در شهرستان نیشابور و شهر جدید زبرخان می‌باشد. برای تحلیل یافته‌ها از نرم‌افزار spss استفاده شده است. یافته‌های پژوهش نشان می‌دهد که بیشترین میانگین متعلق به بعد اجتماعی با میانگین 75/2 می‌باشد. همچنین بررسی عوامل با استفاده از کای اسکوئر (x2) و آمار استنباطی، نرمال بودن، تی تک نمونه‌ای، آنالیز واریانس، مدل تصمیم‌گیری چندمعیاره مارکوس استفاده گردید. نتایج نشان داد که اثرات اجتماعی و اقتصادی گردشگری رویدادهای مذهبی در روستاهای مورد مطالعه در حد پایین است و مردم منطقه بیشتر عقیدتی و معنوی بودن رویداد را در نظر گرفتند و به ویژگی گردشگری آن توجهی نداشتند؛ بنابراین فراهم‌سازی زیرساخت‌های لازم برای برگزاری هر چه بهتر رویدادهای مذهبی در مناطق روستایی می‌تواند در پایداری رویدادهای مذهبی و به تناسب آن اثرات مثبت اقتصادی و اجتماعی روستاها مؤثر باشد.

https://jgs.khu.ac.ir/article_6170_2ccc2826b445aebac6f6b3f8013e7931.pdf

دانشگاه خوارزمی تحقیقات کاربردی علوم جغرافیایی 2228-7736 26 81 2026 06 22 Modeling the Factors Affecting Urban Resilience Against Earthquake Risk (Case Study: Parsabad Moghan) مدل‌سازی عوامل مؤثر بر تاب‌آوری شهری در برابر مخاطره زمین‌لرزه (مطالعه موردی: پارس‌آباد مغان) 116 133 6164 10.66224/jgs.26.81.1 FA آیت جهانبانی دانشجوی جغرافیا و برنامه‌ریزی شهری، دانشکده علوم جغرافیایی، دانشگاه خوارزمی، ایران. علی شماعی استاد، گروه جغرافیا و برنامه‌ریزی شهری، دانشکده علوم جغرافیایی، دانشگاه خوارزمی، تهران، ایران. 0000-0002-0406-1420 حبیب اله فصیحی دانشیار، گروه جغرافیا و برنامه‌ریزی شهری، دانشکده علوم جغرافیایی، دانشگاه خوارزمی، تهران، ایران. 0000-0002-0672-0944 طاهر پریزادی دانشیار، گروه جغرافیا و برنامه‌ریزی شهری، دانشکده علوم جغرافیایی، دانشگاه خوارزمی، تهران، ایران. 0000-0001-8303-1723 Journal Article 2026 06 08 Resilience is one approach to reducing community vulnerability and strengthening people's ability to deal with the dangers of natural disasters, especially earthquakes. It encompasses economic, social, institutional, physical, and environmental dimensions. This research is applied in terms of purpose and descriptive-analytical in terms of nature and method. A researcher-made questionnaire with 102 items was used for data collection. The sample size was 386 individuals, determined by Cochran's formula, and the sampling method was random. Exploratory factor analysis and path analysis were used in SPSS25 for data analysis and factor modeling. The results indicate that Parsabad city has the lowest scores in terms of social and physical resilience, placing it in a moderate to good condition. Environmental resilience is in a moderate condition, while institutional and economic resilience are in a poor situation. Factor analysis identified 13 factors for social dimensions (behavior during crisis, crisis awareness, crisis preparedness, knowledge, cooperation, trust, assistance, reliance, interaction, accuracy, attitude, first aid, and necessary measures); 3 factors (damages, compensation, and ability to return) for economic dimensions; 5 factors (performance of public institutions, performance of semi-public institutions, institutional communication, institutional measures, and institutional context) for institutional resilience; 4 factors (open space, building resistance, public access, and relief access) for physical resilience; and 3 factors (environmental, nutritional, and soil factors) for environmental resilience. Finally, a model of resilience indicators for Parsabad city was presented. تاب‌آوری یکی از رویکردهای کاهش آسیب‌پذیری جوامع و تقویت توانایی‌های مردم برای مقابله با خطرات ناشی از وقوع سوانح طبیعی به‌ویژه زمین‌لرزه است و دارای ابعاد اقتصادی، اجتماعی، نهادی، کالبدی و زیست‌محیطی است. این پژوهش به لحاظ هدف کاربردی و به لحاظ ماهیت و روش تحقیق توصیفی-تحلیلی از نوع اکتشافی است. پرسشنامه محقق ساخته با 102 گویه ابزار گردآوری داده‌های پژوهش بود. حجم نمونه بر اساس فرمول کوکران 386 و روش نمونه‌گیری نیز تصادفی ساده بود. تحلیل عاملی اکتشافی و تحلیل مسیر در بستر نرم‌افزار SPSS25 برای تحلیل داده‌ها و مدل‌سازی عوامل به کار گرفته شد. نتایج پژوهش بیانگر آن است که شهر پارس‌آباد از نظر تاب‌آوری اجتماعی و کالبدی دارای پایین‌ترین امتیازات و در وضعیت متوسط متمایل به خوب؛ تاب‌آوری زیست‌محیطی در وضعیت متوسط، تاب‌آوری نهادی و اقتصادی به ترتیب در وضعیت متمایل به وضعیت نامناسب قرار دارند. همچنین عامل بندی سؤالات، 13 عامل برای ابعاد اجتماعی (رفتار در حین بحران، آگاهی از بحران، آمادگی برای بحران، دانش، همکاری، اعتماد، همیاری، امانت‌داری، تعامل، دقت، نگرش، کمک‌های اولیه و اقدامات ضروری)؛ 3 عامل (خسارت پذیری، جبران‌پذیری و توانایی برگشت) برای ابعاد اقتصادی؛ 5 عامل (عملکرد نهادهای عمومی، عملکرد نهادهای نیمه عمومی، ارتباط نهادی، اقدامات نهادی و بستر نهادی) برای ابعاد نهادی؛ 4 عامل (فضای باز، مقاومت ساختمانی، دسترسی عمومی و دسترسی امدادی) برای ابعاد کالبدی و 3 عامل (عوامل محیطی، تغذیه‌ای و خاک) برای ابعاد زیست‌محیطی نشان داد. در نهایت مدل‌سازی شاخص‌های تاب‌آوری برای شهر پارس‌آباد ارائه گردید.

https://jgs.khu.ac.ir/article_6164_2d5951d1e3b31dfb7fd2dcc172df17fd.pdf

دانشگاه خوارزمی تحقیقات کاربردی علوم جغرافیایی 2228-7736 26 81 2026 06 22 Understanding Wildfire Regime and Mapping Wildfire Hazard in the Protected Areas in Guilan Province درک رژیم آتش و نقشهبرداری مخاطره آتش در مناطق حفاظت شده در استان گیلان 134 151 6174 10.66224/jgs.26.81.11 FA رقیه جهدی دانشیار علوم و مهندسی جنگل، دانشکده کشاورزی و منابع طبیعی، دانشگاه محقق اردبیلی، اردبیل، ایران. 0000-0002-9461-9511 Journal Article 2026 06 08 Every year, wildfires burn large areas in the Hyrcanian forests, of northern Iran. However, there is no information about the increasing fire activities and losses of forests and pastures, especially in the protected areas that are protected due to their known natural, ecological, or cultural values. This study aims to know the fire regime and assess fire risk in protected areas in Guilan province (256488 hectar). Fire ignitions and frequency/frequency of burned areas from 1992 to 2022 were identified. Then fire behavior modeling was done to simulate burn probability and fire intensity (i.e. conditional flame length) using the FlamMap modeling system based on fire weather information, topography maps, local fuel models, and historical fire data. By combining maps of simulated burn probability and conditional flame length, a fire hazard map was prepared in the protected areas. According to the obtained results, 8% of the number of historical fires in the period occurred in the protected areas, although most of these fires have very small sizes and limited burned areas (including 0.1% of the burned areas in the province). Frequent fires (fire frequency more than 1) cover 60% of the protected areas, and 11% of these areas are highly likely to ignite. The changes in the burn probability and fire intensity reflect the diversity of fire activity in the protected areas, especially in the south-central parts, which catch the highest values of burn probability (more than 1) and conditional flame length (more than 3 meters). Finally, the fire hazard mapping showed that 77.7% and 4.8% of the protected areas are classified as very low and low fire hazards, respectively. On the other hand, 12.4% and 5.2% of these areas were placed in high and very high hazard classes, respectively. The quantitative results of this research provide scientific criteria for identifying high-priority areas in protected areas where management efforts can help reverse the increasing fire risk of protected forests. آتش‌سوزی‌ها سالانه مناطق وسیعی را در جنگل‌های هیرکانی شمال ایران می‌سوزاند. با این وجود، اطلاعاتی در مورد فعالیت‌های فزاینده آتش‌سوزی و تلفات جنگل‌ها و مراتع به‌ویژه در مناطق حفاظت شده که به دلیل ارزش‌های طبیعی، اکولوژیکی یا فرهنگی شناخته شده خود مورد حفاظت قرار می‌گیرند، وجود ندارد. هدف این مطالعه شناخت رژیم آتش و ارزیابی مخاطره آتش‌ در مناطق حفاظت‌شده در استان گیلان (256488 هکتار) است. احتراق‌های آتش و فراوانی/تکرار مناطق سوخته‌شده از سال 1992 تا 2022 شناسایی شدند. سپس، مدل‌سازی رفتار آتش برای شبیه‌سازی احتمال سوختن و شدت آتش (طول شعله شرطی) با استفاده از سیستم مدل‌سازی FlamMap بر پایه اطلاعات آب‌وهوای آتش، نقشه‌های توپوگرافی، مدل‌های ماده سوختنی محلی و داده تاریخی آتش، انجام شد. با ترکیب نقشه‌های احتمال سوختن و طول شعله شرطی شبیه‌سازی شده، نقشه مخاطره آتش در مناطق حفاظت شده تهیه شد. بر اساس نتایج به‌دست‌آمده، 8% از تعداد آتش‌سوزی‌های تاریخی در دوره مورد مطالعه در مناطق حفاظت شده رخ داده که اغلب دارای اندازه‌های بسیار کوچک و سطوح سوخته‌شده محدود (شامل 1/0% از سطوح سوخته‌شده در استان) است. آتش‌سوزی‌های مکرر (تکرار آتش بیش از 1) 60% از مناطق حفاظت شده را پوشش می‌دهند و 11% از این مناطق احتمال سوختن زیاد دارند. تغییرات مقادیر احتمال سوختن و شدت آتش منعکس کننده تنوع فعالیت آتش‌سوزی در مناطق حفاظت شده به‌ویژه در بخش‌های جنوب-مرکزی است که شاهد بیشترین مقادیر احتمال سوختن (بیش از 1) و طول شعله شرطی (بیش از 3 متر) است. در نهایت، نقشه‌برداری مخاطره آتش نشان داد که 7/77% و 8/4% از مناطق حفاظت شده به ترتیب در طبقات مخاطره بسیار کم و کم قرار گرفتند. در مقابل، 4/12% و 2/5% از این مناطق به ترتیب در طبقات مخاطره زیاد و بسیار زیاد قرار گرفتند. نتایج کمی این تحقیق معیارهای علمی را برای شناسایی مناطق با اولویت بالا در مناطق حفاظت شده فراهم می‌کند که در آن تلاش‌های مدیریتی می‌تواند به معکوس کردن خطر فزاینده آتش‌سوزی جنگل‌های حفاظت شده کمک کند.

https://jgs.khu.ac.ir/article_6174_65b0df23fd2d449ae1e4b2d27151d73b.pdf

دانشگاه خوارزمی تحقیقات کاربردی علوم جغرافیایی 2228-7736 26 81 2026 06 22 Analyzing the trend of widespread hot days in the coasts of the Persian Gulf واکاوی روند روزهای گرم فراگیر در سواحل خلیج‌فارس 152 169 6171 10.66224/jgs.26.81.8 FA حسین عساکره استاد گروه جغرافیا، دانشکده علوم انسانی، دانشگاه زنجان، زنجان، ایران 0000-0001-7699-0547 منصوره طاهری دانشجوی دکتری آب و هواشناسی، گروه جغرافیا، دانشکده علوم اجتماعی، دانشگاه محقق اردبیلی، اردبیل، ایران Journal Article 2026 06 08 In the field of climatology, the occurrence of extreme temperatures is a noteworthy climatic feature related to atmospheric temperature. This study delves into the investigation of the trend of hot days characterized by extreme temperatures in the coastal plains of the Persian Gulf (CPPG) using two databases: station data and a gridded database. The station dataset encompasses the average daily mean of maximum temperatures documented in 12 synoptic stations across the CPPG regions (specifically Khuzestan, Bushehr, and Bandar Abbas Provinces) from 1961 to 2018. Extreme temperatures were defined as daily average temperatures surpassing the 75th percentile at each station. Days where at least 50% of the stations experienced extreme temperatures were classified as widespread, resulting in the identification of 554 widespread hot days, with 291 occurring in the warm season and 263 in the cold season. These identified hot days were further categorized into six groups through cluster analysis based on relevant sea-level pressure (SLP) data, allowing for an examination of the trend of hot days within each group. The results demonstrated a positive trend in hot days for all groups except the fourth and sixth groups, signifying a significant increase in hot days associated with extreme temperatures under four distinct atmospheric patterns. از ویژگی‌های دما در طبیعت، رخداد فرین‌های دمایی می‌باشد. در این پژوهش روند روزهای گرم فراگیر در سواحل خلیج‌فارس بررسی شده است. در این راستا از دو پایگاه داده محیطی و جوی استفاده شد. داده‌های محیطی شامل میانگین بیشینه دمای روزانه 12 ایستگاه همدیدی سواحل خلیج‌فارس (استان‌های خوزستان، بوشهر و بندرعباس) از سال 1961 تا انتهای سال 2018 می‌باشد. در این پژوهش دمای فرین برای هر روز دمایی تعریف شده است که بالاتر از میانگین صدک 75ام مشاهدات در هر ایستگاه و در همان روز باشد. همچنین روز توأم با دمای فرین فراگیر به روزی اطلاق شد که دمای فرین حداقل در 50 درصد ایستگاه‌ها رخ داده باشد. شمار روزهای گرم فراگیر در محدوده مورد مطالعه 554 روز است که 291 روز آن در فصل گرم و 263 روز نیز در فصل سرد سال روی داده است. در ادامه با انجام تحلیل خوشه‌ای بر روی فشار تراز دریا در روزهای گرم، این روزها به شش گروه طبقه‌بندی شدند. سپس برای هر گروه روند رخداد روزهای گرم مورد بررسی قرار گرفت، در حالت کلی می‌توان گفت شیب‌خط در تمامی گروه‌ها به استثنا گروه چهارم و ششم مثبت و در نتیجه روزهای گرم فراگیر در حال افزایش بوده‌اند.

https://jgs.khu.ac.ir/article_6171_b5d3ad899f70013367f24e0b1fa75944.pdf

دانشگاه خوارزمی تحقیقات کاربردی علوم جغرافیایی 2228-7736 26 81 2026 06 22 Identification of Factors Affecting the Realizability of Service Land Uses with a Futures Studies Approach (Case Study: Zanjan City) شناسایی عوامل مؤثر بر تحقق‌پذیری کاربری‌های خدماتی با رویکرد آینده‌پژوهی (مطالعه موردی: شهر زنجان) 170 191 6176 10.66224/jgs.26.81.13 FA محسن احد نژاد روشتی دانشگاه زنجان حسین طهماسبی مقدم دانشگاه زنجان آمنه علی بخشی دانشگاه تبریز Journal Article 2026 06 08 Land use planning is one of the essential aspects of sustainable urban development, aiming to balance land use in urban areas. This study seeks to identify the factors influencing the realizability of service land uses in Zanjan city through a futures studies approach. Data collection employed a combination of library and field methods. In the field phase, the Delphi method was used, engaging 35 experts in urban planning, urban management, and housing, who assessed key factors across two rounds of questionnaires. A total of 36 factors were identified across five dimensions: legal, economic, socio-cultural, physical-spatial, and managerial. The data were analyzed using MICMAC software. The results indicated that "urban land use laws and regulations" and "service location and spatial distribution" scored the highest direct influence values (85 and 82, respectively), playing the most significant roles in realizing service land uses. Key barriers identified include weak institutional coordination, inappropriate physical development policies, and lack of effective citizen participation. Cross-impact matrix analysis revealed a 55.32% fill rate, indicating a system of interdependent and mutually influential factors that contribute to the instability of service land use realizability. The study proposed solutions to improve the current situation, including: revising urban laws and regulations, strengthening institutional coordination among relevant bodies, utilizing modern technologies such as GIS for proper service location planning, and enhancing citizen participation culture in urban planning. The findings not only identified key influential factors but also emphasized the importance of considering multidimensional and sustainable aspects in service land use planning. This research provides a foundation for sustainable development and spatial justice in Zanjan city. برنامه‌ریزی کاربری اراضی یکی از جنبه‌های اساسی توسعه پایدار شهری است که هدف آن ایجاد تعادل میان کاربری‌های اراضی در مناطق شهری می‌باشد. این پژوهش با هدف شناسایی عوامل مؤثر بر تحقق‌پذیری کاربری‌های خدماتی در شهر زنجان، با استفاده از رویکرد آینده‌پژوهی انجام شده است. برای جمع‌آوری داده‌ها، از روش‌های ترکیبی کتابخانه‌ای و میدانی استفاده شد. در مرحله میدانی، روش دلفی به کار گرفته شد و 35 نفر از خبرگان حوزه‌های برنامه‌ریزی شهری، مدیریت شهری و مسکن از طریق دو دور پرسشنامه، عوامل کلیدی مؤثر را ارزیابی کردند. در مجموع، 36 عامل در پنج بُعد قانونی، اقتصادی، اجتماعی-فرهنگی، کالبدی-فضایی و مدیریتی شناسایی شد و داده‌های حاصل با نرم‌افزار میک‌مک تحلیل شدند. نتایج نشان داد که عوامل «قوانین و مقررات کاربری زمین شهری» و «نحوه مکان‌یابی و پراکنش فضایی خدمات» با امتیازهای تأثیرگذاری مستقیم 85 و 82، بیشترین نقش را در تحقق‌پذیری کاربری‌های خدماتی ایفا می‌کنند. همچنین، ضعف هماهنگی نهادی، سیاست‌های نامناسب توسعه فیزیکی و عدم مشارکت مؤثر شهروندان، از موانع کلیدی شناسایی شده‌اند. تحلیل ماتریس اثرات متقاطع نیز درجه پرشدگی 55.32 درصد را نشان داد که بیانگر وابستگی و تأثیر متقابل عوامل در سیستم ناپایدار تحقق‌پذیری کاربری‌های خدماتی است. این پژوهش راهکارهایی برای بهبود وضعیت ارائه داده است، از جمله بازنگری در قوانین شهری، تقویت هماهنگی میان نهادهای مرتبط، استفاده از فناوری‌های نوین مانند GIS برای مکان‌یابی صحیح خدمات و ارتقای فرهنگ مشارکت شهروندان در برنامه‌ریزی شهری. نتایج تحقیق، علاوه بر شناسایی عوامل کلیدی تأثیرگذار، بر اهمیت توجه به ابعاد چندبعدی و پایداری در برنامه‌ریزی کاربری‌های خدماتی تأکید دارد و زمینه‌ساز توسعه پایدار و عدالت فضایی در شهر زنجان است.

https://jgs.khu.ac.ir/article_6176_fc1f073fe91403f00d2219185fdea79b.pdf

دانشگاه خوارزمی تحقیقات کاربردی علوم جغرافیایی 2228-7736 26 81 2026 06 22 Optimizing Tourist Routes in Tehran’s District 12 Using Open TSP and GIS Network Analysis بهینه‌سازی دسترسی به موزه‌های گردشگری با روش Open TSP و تحلیل شبکه GIS (مورد: منطقه ۱۲ تهران) 192 213 6178 10.66224/jgs.26.81.15 FA سعیده فخاری گروه گردشگری، دانشکده علوم جغرافیایی، دانشگاه خوارزمی، تهران، ایران. 0000-0001-7965-0492 Journal Article 2026 06 08 Tehran's District 12, a significant cultural and tourism hub within the capital, boasts a collection of prominent cultural institutions and museums that attract both domestic and international visitors. However, the lack of systematic route planning among these centers results in wasted time and energy for tourists, thereby diminishing the quality of their experience. This study seeks to optimize museum visitation routes in Tehran's District 12, with a focus on minimizing travel time and distance. We selected 22 active and significant museums in the area as case studies. To achieve this, the mathematical model of the Open Traveling Salesman Problem (Open TSP) was applied within a Geographic Information System (GIS) network analysis framework. Precise spatial data, including the geographic locations of museums and the local street network, were imported into ArcGIS software and processed using the Network Analyst tool. Travel cost matrices (based on time and distance) between all museum pairs were calculated, and optimal visitation routes were extracted and ranked using heuristic Open TSP algorithms, prioritizing minimum time and shortest distance. Findings indicate that applying the Open TSP model within network analysis identifies significantly more efficient routes compared to conventional patterns or unplanned visits. Quantitative results show that, under normal (non-optimized) conditions, visiting all 22 museums covers a distance of 25.91 km with a travel time of 310 minutes. In contrast, the optimized proposed route requires only 9.896 km and 118 minutes of travel time. This represents a 62% reduction in both distance and travel time. The study demonstrates the high efficiency of integrating combinatorial optimization models with GIS spatial analysis capabilities for urban tourism planning. It can serve as a model for intelligent management of tourist visitation routes in other urban areas. The results enable informed decision-making and optimal planning for both group and individual visits, significantly enhancing the tourism experience by reducing time and physical costs. منطقه ۱۲ شهر تهران به‌عنوان یکی از قطب‌های فرهنگی و گردشگری پایتخت، میزبان مجموعه‌ای از مؤسسات فرهنگی و موزه‌های شاخص است که از جاذبه‌های اصلی بازدیدکنندگان داخلی و خارجی محسوب می‌شوند. با این حال، عدم وجود برنامه‌ریزی سیستماتیک برای مسیریابی بین این مراکز، منجر به اتلاف زمان و انرژی گردشگران و کاهش کیفیت تجربه بازدید می‌گردد. این پژوهش با هدف بهینه‌سازی مسیرهای بازدید از موزه‌های منطقه ۱۲ تهران، با تمرکز بر کمینه‌سازی زمان و مسافت سفر، ۲۲ موزه فعال و شاخص این منطقه را به‌عنوان مطالعه موردی در نظر گرفته است. در این راستا، از مدل ریاضی (Open TSP) در چارچوب تحلیل شبکه‌ای در محیط سیستم اطلاعات جغرافیایی استفاده شد. نتایج کمی حاصل از تحلیل نشان می‌دهد که در حالت معمول (بدون بهینه‌سازی)، مسیر بازدید از تمامی ۲۲ موزه معادل ۲۵.۹۱ کیلومتر با زمان سفر ۳۱۰ دقیقه است، در حالی که مسیر پیشنهادی بهینه‌شده تنها ۹.۸۹۶ کیلومتر با زمان سفر ۱۱۸ دقیقه را در بر می‌گیرد. این بهبود، معادل کاهش ۶۲٪ در مسافت و ۶۲٪ در زمان سفر است. این پژوهش بیانگر کارایی بالای تلفیق مدل‌های بهینه‌سازی ترکیبیاتی با قابلیت‌های تحلیل فضایی GIS در برنامه‌ریزی گردشگری شهری است و می‌تواند به‌عنوان الگویی برای مدیریت هوشمند مسیرهای بازدید گردشگری در سایر مناطق شهری مورد استفاده قرار گیرد. نتایج حاصل، امکان تصمیم‌گیری آگاهانه و برنامه‌ریزی بهینه برای بازدیدهای گروهی و انفرادی را فراهم کرده و به‌طور معناداری تجربه گردشگری را از طریق کاهش هزینه‌های زمانی و فیزیکی بهبود می‌بخشد.

https://jgs.khu.ac.ir/article_6178_654516d1b4df6917094de807156adc14.pdf

دانشگاه خوارزمی تحقیقات کاربردی علوم جغرافیایی 2228-7736 26 81 2026 06 22 Evaluation of the Synergogy Rhythm in Place-Based Geography Curriculum Planning ارزیابی ضرباهنگ سینرگوژی برنامه‌ریزی درسی مکان‌محور جغرافیا 214 235 6177 10.66224/jgs.26.81.14 FA علیرضا دویران دانشیار گروه آموزش جغرافیا، دانشگاه فرهنگیان، تهران، ایران. Journal Article 2026 06 08 Synergogy is a method whose principles are based on group participation and comprehensive structural synergy in the learning process. The content of place-based courses (such as geography) is intertwined with spatial data, and its stabilization requires memorization and mental imagery. Experience has shown that traditional methods for learning these subjects have not been effective in stabilizing the learning content. This applied research aims to investigate the synergistic rhythm of place-based geography curricula. The statistical population consisted of 60 final-year geography students at Farhangian University. Data were collected using library and field methods (Choo and Bowley evaluation model), entered into SPSS software, and analyzed using rhythm analysis and structural equation modeling (path analysis). The results, examining the components of group dynamics, task performance, feedback, and the variables of place, time, and classroom spatial arrangement, indicate that the synergistic rhythm of place-based courses exhibits linear, continuous, regular, and gradual growth. This growth is significant in regular linear practical courses and sinusoidal theoretical courses. Simultaneously, in the structural equation, the effect of spatio-temporal variables and spatial arrangement on place-based synergism is continuous and positively correlated. It is more desirable to implement the synergogy method for place-based geography lessons with a priority on workshop classes, technology sites, and smart classrooms. Holding synergistic classes in the morning (9 to 11) is considered the most suitable time. The direct and indirect effects of all variables on synergy demonstrate relative favorability. سینرگوژی روش آموزشی مبتنی بر مشارکت گروهی و هم‌افزایی ساختاری فراگیران در فرایند یادگیری است. در این روش محتوای درس‌های مکان‌محور (مانند جغرافیا) با داده‌های مکانی عجین شده و پایدارسازی آن نیازمند یادسپاری و تصویرسازی ذهنی است. تجربه نشان داده است که یادگیری درس‌های رشته جغرافیا به شیوه‌های سنتی، کارآمدی لازم را نداشته و نمی‌تواند یادگیری را پایدار سازد. هدف این پژوهش، ارزیابی ضرباهنگ سینرگوژی برنامه درسی مکان‌محور جغرافیا است. روش پژوهش از لحاظ هدف کاربردی و به لحاظ ماهیت توصیفی - تحلیلی است. جامعه آماری به شیوه تمام شماری شامل 60 دانشجوی سال آخر رشته جغرافیای دانشگاه فرهنگیان می‌باشد. داده‌ها با استفاده از روش کتابخانه‌ای و میدانی (پرسش‌نامه ارزیابی چو و باولی) جمع‌آوری و با استفاده از نرم‌افزار SPSS27.1 با به‌کارگیری مدل ریتم و مدل معادله ساختاری تحلیل شده است. نتایج حاصل از بررسی مؤلفه‌های پویایی گروه، انجام کار، بازخورد و متغیرهای مکان، زمان و چیدمان فضای کلاس نشان می‌دهد که ضرباهنگ سینرگوژی درس‌های مکان‌محور دارای رشد خطی، پیوسته، منظم و تدریجی می‌باشد که این نسبت برای درس‌های عملی، خطی منظم و درس‌های نظری سینوسی است. درعین‌حال در معادله ساختاری، اثر متغیرهای زمانی - مکانی و چیدمان فضا بر سینرگوژی مکان‌محور، پیوسته، در ارتباط مداوم و با جهت مثبت می‌باشند. یافته‌ها نشان می‌دهد برگزاری روش سینرگوژی درس‌های مکان‌محور جغرافیا با اولویت کلاس‌های کارگاهی، سایت فناوری و کلاس‌های هوشمند مطلوب‌تر و برگزاری کلاس‌های سینرگوژیک در زمان صبح (ساعت 9 تا 11)، مناسب‌تر ارزیابی شده است. در نتیجه تأثیر مستقیم و غیرمستقیم مجموع متغیرها بر سینرگوژی دارای مطلوبیت نسبی است.

https://jgs.khu.ac.ir/article_6177_d98c1545b7619bd99b817cb3169cdfde.pdf

دانشگاه خوارزمی تحقیقات کاربردی علوم جغرافیایی 2228-7736 26 81 2026 06 22 Factors affecting the increase in the attractiveness of ecotourism and geotouriasis of Khorramabad Township عوامل موثر بر افزایش جذابیت جاذبه های اکوتوریسم و ژئوتوریسم شهرستان خرم آباد 236 249 6167 10.66224/jgs.26.81.4 FA سمیه جهان تیغ مند استادیار، گروه جغرافیا، دانشکده علوم اجتماعی، دانشگاه پیام نور، تهران، ایران. 0000-0003-4695-4662 مصطفی هداوندمیرزایی دانشیار، گروه جغرافیا، دانشکده علوم اجتماعی، دانشگاه پیام نور، تهران، ایران. Journal Article 2026 06 08 The development of nature-based tourism is dependent on the introduction and attention to the attraction of natural tourism attractions. In fact, identifying the factors affecting the increase in the attractiveness of ecotourism and geotourias places is among the most important issues in the development of tourism and naturalization of an area. According to this, the purpose of the present paper is also to investigate the factors affecting the attractiveness of tourist and geotorrhean locations in the study area. The present research is applied in terms of purpose and in terms of its method, descriptive-analytic. The data collection tool and information questionnaire and interview are. The statistical population of the research is experts and specialists in Tourism in Khorramabad in Lorestan province. In this research, 50 experts and natural tourism specialists were selected as samples. The research results indicate that four factors of ecotourist and geotourist tourism products, natural assets, and development of tourism infrastructure and create opportunities of nature-centered tourism boom are the most important factors in increasing the attractiveness of tourist places and geotorrhea. Also, the results showed that the strengthening of regional tourism infrastructure, private sector investment in tourism and the recognition of natural tourism capacities and tourism attractions, and planning for its development, are the most important strategies for development of natural tourism in Khorramabad. توسعه گردشگری طبیعت گرایانه وابسته به معرفی و توجه به جذابیت جاذبه های گردشگری طبیعی است. در واقع، شناسایی عوامل موثر بر افزایش جذابیت مکانهای اکوتوریستی و ژئوتوریسی از جمله مهمترین موضوعات در توسعه گردشگری و طبیعتگردی یک منطقه است. با توجه به این موضوع، هدف پزوهش حاضر نیز بررسی عوامل موثر بر افزایش جذابیت مکانهای توریستی و ژئوتوریسی در منطقه مورد مطالعه میباشد. تحقیق حاضر از نظر هدف، کاربردی و از نظر روش انجام آن توصیفی- تحلیلی است. ابزار گردآوری دادهها و اطلاعات پرسشنامه و مشاهده میباشد. جامعه آماری پژوهش، کارشناسان و متخصصان حوزه گردشگری شهرستان خرمآباد در استان لرستان میباشد. در این پژوهش 50 کارشناس و متخصص مرتبط با گردشگری طبیعی به عنوان نمونه انتخاب گردید. نتایج پژوهش گویای آن است که به ترتیب چهار عامل محصولات گردشگری اکوتوریستی و ژئوتوریستی، حفاظت داراییهای طبیعی، حفط و توسعه زیرساختهای گردشگری و ایجاد فرصتهایی رونق گردشگری طبیعت محور مهمترین عوامل افزایش جذابیت مکانهای توریستی و ژئوتوریسی میباشند. همچنین نتایج نشان داد که تقویت زیرساختهای گردشگری منطقه، سرمایهگذاری بخش خصوصی در گردشگری و شناخت ظرفیتهای گردشگری طبیعی و جاذبههای گردشگری وبرنامهریزی برای توسعه آن مهمترین راهبردهای توسعه گردشگری طبیعی در شهرستان خرمآباد میباشند.

https://jgs.khu.ac.ir/article_6167_63d5fb54a858dd033fe90e6e4a74b0f0.pdf

دانشگاه خوارزمی تحقیقات کاربردی علوم جغرافیایی 2228-7736 26 81 2026 06 22 Measuring Effective Indicators in Improving Neighborhood-Based Participation (Case Study of Zahedan City) سنجش شاخص‌های تأثیرگذار در بهبود مشارکت محله محور (مورد مطالعه شهر زاهدان) 250 269 6165 10.66224/jgs.26.81.2 FA نظیر احمد هاشم زهی دانشجوی دکتری جغرافیا و برنامه‌ریزی شهری، دانشگاه آزاد اسلامی، واحد زاهدان، زاهدان، ایران. غلامرضا میری استادیار گروه جغرافیا و برنامه‌ریزی شهری، دانشگاه آزاد اسلامی، واحد زاهدان، زاهدان، ایران. معصومه حافظ رضازاده استادیار گروه جغرافیا و برنامه‌ریزی شهری، دانشگاه آزاد اسلامی، واحد زاهدان، زاهدان، ایران. Journal Article 2026 06 08 Utilizing neighborhood capacities and redefining the role of citizens at the urban neighborhood level has led to a new approach: neighborhood-based participation. This is because many urban challenges are rooted in a lack of citizen participation, and the city of Zahedan is no exception. To achieve neighborhood-based participation, it is crucial to identify and strengthen specific indicators. This study aims to measure the effective indicators in improving neighborhood-based participation to enhance urban services in Zahedan. The research employs a descriptive-analytical method, collecting data in the field through a questionnaire. The statistical population comprises 587,730 citizens living in Zahedan, and the sample size, calculated using Cochran's formula, is 322 people. An examination of five variables—reliability, accountability and responsibility, empathy and attention, and tangible factors—shows that all five variables were significant at a level of less than 0.05. Analyzing the difference between the mean and t-test statistics confirmed that citizens do not trust the performance of the municipality and its managers. Additionally, a one-sample t-test reveals that the indicators of transparency, empowerment, economic base, value bases, and sense of place are significant at 0.000, which is less than 0.05. This article highlights the impact of these indicators on improving neighborhood-based participation. Based on the results of the structural equation model, the greatest effect is related to the transparency index (0.19), followed by the sense of spatial belonging (0.15). Furthermore, a one-sample t-test indicates that voluntary contributions (mean difference of 0.510), financial contributions (mean difference of 0.611), and intellectual contributions (mean difference of 0.486), all with a significance level of less than 0.05, can significantly impact the improvement of neighborhood-based participation and the quality of municipal services. استفاده از ظرفیت‌های محله‌ای و بازتعریف نقش شهروندان در سطح محله‌های شهری به رویکردی جدیدی تحت عنوان مشارکت محله محور منجر شده است؛ چرا که بسیاری از چالش‌های شهری ریشه در عدم مشارکت شهروندان دارد. شهر زاهدان نیز از این موضوع مستثنی نیست. برای تحقق مشارکت محله محور، توجه و تقویت برخی شاخص‌ها بسیار ضروری است. هدف این تحقیق سنجش شاخص‌های تأثیرگذار در بهبود مشارکت محله محور جهت ارتقاء خدمات شهری در شهر زاهدان است. روش تحقیق توصیفی-تحلیلی و مبتنی بر گردآوری داده‌ها به صورت میدانی از طریق ابزار پرسش‌نامه است. جامعه آماری تحقیق را شهروندان ساکن در شهر زاهدان بالغ‌بر 587730 نفر تشکیل داده‌اند. حجم نمونه از طریق فرمول کوکران 322 نفر محاسبه شد. بررسی 5 متغیر قابلیت اعتماد، پاسخگویی و مسئولیت‌پذیری، اطمینان، همدلی و توجه و عوامل ملموس و محسوس نشان می‌دهد که هر 5 متغیر در سطح کمتر از 0/05 معنادار بوده‌اند. بررسی اختلاف میانگین و آمار تی آزمون تأیید نمود که شهروندان نسبت به عملکرد شهرداری و مدیران، اعتماد ندارند. همچنین آزمون تی تک نمونه‌ای نشان می‌دهد که شاخص‌های شفاف‌سازی، توانمندسازی، پایگاه اقتصادی، بسترهای ارزشی و احساس تعلق مکانی برابر با 0/000 و کمتر از 0/05معنادار هستند. این مطلب بر تأثیرگذاری این شاخص‌ها بر بهبود مشارکت محله محور اشاره دارد. بر اساس نتایج مدل معادلات ساختاری بیشترین تأثیرگذاری مربوط به شاخص شفاف‌سازی با تبیین0/19 سپس احساس تعلق مکانی با 0/15 است. همچنین آزمون تی تک نمونه‌ای نشان می‌دهد که مشارکت‌های یدی (اختلاف میانگین 0/510)، مالی (اختلاف میانگین 0/611) و فکری (اختلاف میانگین 0/486) با سطح معناداری کمتر از 0/05 تأثیر زیادی می‌توانند در بهبود مشارکت محله محور و ارتقاء کیفیت خدمات شهری داشته باشند.

https://jgs.khu.ac.ir/article_6165_36452e720502e4da486d2f9f6b48a7bb.pdf

دانشگاه خوارزمی تحقیقات کاربردی علوم جغرافیایی 2228-7736 26 81 2026 06 22 Analysis of Factors Affecting the Durability of Low-Income Housing Using Structural Equation Modeling (Case Study: Sirjan Mehr Housing) تحلیل عوامل مؤثر بر ماندگاری مسکن اقشار کم‌درآمد با مدل‌سازی معادلات ساختاری (مورد مطالعه: مسکن مهر سیرجان) 270 291 6166 10.66224/jgs.26.81.3 FA اعظم عباسپور سیرجانی دانشجوی دکتری معماری، دانشگاه علوم و تحقیقات و فناوری، تهران، ایران ایرج اعتصام استاد گروه شهرسازی، دانشگاه علوم و تحقیقات و فناوری، تهران، ایران. حمید ماجدی استاد گروه هنر ومعماری، دانشگاه علوم و تحقیقات و فناوری، تهران، ایران. آزاده شاهچراغی دانشیار گروه هنر و معماری، دانشگاه علوم و تحقیقات و فناوری، تهران، ایران Journal Article 2026 06 08 In today's world, housing and shelter have become central to many aspects of human life. Providing adequate housing, especially for low-income urban groups, is one of the most important issues and challenges facing all countries. The desirability of the environment in residential complexes built for low-income groups has always been a challenging issue. In programs and plans prepared for these groups, quantitative goals have often been pursued, and qualitative goals abandoned, due to the huge number of applicants and limited resources and credits. A study of the housing patterns for this group in cities shows that attention to and application of effective indicators of housing sustainability is one of the categories that should be considered in the housing planning process. This article aims to analyze the factors affecting the durability of housing for low-income groups by reviewing the theoretical literature and testing research hypotheses. The statistical population of the study comprises residents of Mehr housing in Sirjan. After distributing the questionnaire, data analysis was performed using descriptive and inferential statistics. The structural validity was confirmed by factor analysis. The reliability of the instrument was also calculated using Cronbach's alpha coefficient test, yielding 0.7. Data analysis was performed using Structural Equation Modeling with Smart PLS software. Findings indicate a relationship between quantitative and qualitative housing indicators and durability. The quality index, with cultural and social criteria and components such as security, privacy, sense of place, and user participation, has the greatest impact on the durability of low-income housing in Sirjan. در دنیای امروز، مسکن و سرپناه بسیاری از جنبه‌های زندگی انسانی را تحت‌الشعاع خود قرار داده‌اند. تأمین مسکن مناسب بهویژه برای گروه‌های کم‌درآمد شهری از مهم‌ترین مسائل و چالش‌های پیشروی همه کشورهاست. میزان مطلوبیت محیط مجموعه‌های مسکونی ساخته شده برای اقشار کم‌درآمد، همواره از مسائل چالش‌برانگیز بوده است. در برنامهها و طرح‌های تهیه شده برای این اقشار، به دلیل سیل عظیم متقاضیان و نیز محدودیت منابع و اعتبارات، غالباً اهداف کمی دنبال شده و اهداف کیفی مهجور مانده‌اند. بررسی الگوی مسکن این قشر در شهرها نشان می‌دهد که توجه و به‌کارگیری شاخص‌های مؤثر بر ماندگاری مسکن ازجمله مقولاتی است که باید در فرآیند برنامه‌ریزی مسکن آن‌ها موردتوجه باشد. این مقاله، با هدف تحلیل عوامل مؤثر بر ماندگاری مسکن اقشار کمدرآمد، به بررسی ادبیات نظری و آزمون فرضیه‌های تحقیق پرداخته است. جامعه آماری تحقیق ساکنان مسکن مهر سیرجان می‌باشند. پس از توزیع پرسشنامه، تجزیه‌وتحلیل داده‌ها، در دو سطح آمار توصیفی و استنباطی بکار گرفته شد. روایی سازه از روش تحلیل عاملی مورد تأیید قرار گرفت. پایایی ابزار نیز با استفاده از آزمون ضریب آلفای کرونباخ 0/7 محاسبه شد. تجزیه‌وتحلیل داده‌ها از مدل‌سازی معادلات ساختاری با استفاده از نرم‌افزار اسمارت پیالاس انجام شد. یافته‌های به دست آمده حاکی از وجود رابطه بین شاخص‌های کمی و کیفی مسکن بر ماندگاری می‌باشد. شاخص کیفی با معیارهای فرهنگی، اجتماعی و مؤلفه‌هایی نظیر امنیت، حفظ حریم خصوصی، حس تعلق به مکان، مشارکت کاربر و ... بیشترین تأثیر بر ماندگاری مسکن مهر سیرجان را داراست.

https://jgs.khu.ac.ir/article_6166_4249a84bdaf63c34332d1988244fb089.pdf

دانشگاه خوارزمی تحقیقات کاربردی علوم جغرافیایی 2228-7736 26 81 2026 06 22 Elaboration of Effective Strategies to Optimize Energy Consumption in Residential Blocks (Case Example: Rushdieh Neighborhood of Tabriz) تدوین راهبردهای مؤثر در راستای بهینه‌سازی مصرف انرژی در بلوک‌های مسکونی (نمونه موردی: محله رشدیه تبریز) 292 311 6168 10.66224/jgs.26.81.5 FA آرزو مومنیان دانشجوی دکتری، دانشکده معماری و شهرسازی، دانشگاه هنر اسلامی، تبریز، ایران. 0000-0001-5278-0799 مرتضی میرغلامی دانشیار، دانشکده معماری و شهرسازی، دانشگاه هنر اسلامی، تبریز، ایران. 0000-0001-7824-7255 آزیتا بلالی اسکویی دانشیار، دانشکده معماری و شهرسازی، دانشگاه هنر اسلامی، تبریز، ایران. 0000-0003-0096-9340 آیدا ملکی استادیار، دانشکده معماری و شهرسازی، دانشگاه هنر اسلامی، تبریز، ایران. Journal Article 2026 06 08 Considering that more than one-third of energy consumption is related to residential areas, proper planning and design of neighborhoods according to the climatic conditions of each region can be an effective step towards reducing energy consumption. This study aims to optimize energy consumption in the residential blocks of the Rushdieh neighborhood in Tabriz. Investigating and understanding the energy consumption situation in the Rushdieh neighborhood of Tabriz, as well as its capabilities and bottlenecks in planning, is crucial. If these factors are not addressed and efficient strategic plans are not implemented, it will lead to increased social, economic, and environmental instability. The research method is descriptive-analytical and practical in terms of purpose. The statistical population of the research consists of urban planning professors and experts who were consulted to evaluate the indicators and strategies. The sample size was determined to be 50 people, and sampling was targeted and snowball. Finally, the results showed that the formulation of policies and practical measures to improve the design of main roads and local accesses for neighborhood air conditioning, with a weight of 0.137, should be emphasized as the most important strategy. The strategy of developing policies for the design of neighborhoods and residential blocks with the goal of using solar energy to reduce energy consumption, with a weight of 0.122, and the development of policies for the design of neighborhoods and residential blocks with the goal of using wind energy to reduce energy consumption, with a weight of 0.115, are ranked second and third, respectively. با توجه به این موضوع که بیش از یک‌سوم مصارف انرژی مرتبط با مناطق مسکونی می‌باشد، برنامه‌ریزی و طراحی مناسب محلات با توجه به شرایط اقلیمی هر منطقه می‌تواند گامی مؤثر در جهت کاهش مصرف انرژی باشد، پژوهش حاضر به تدوین راهبردهای مؤثر در راستای بهینه‌سازی مصرف انرژی در بلوک‌های مسکونی محله رشدیه تبریز می‌پردازد. بررسی و شناخت وضعیت مصرف انرژی در محله رشدیه تبریز، قابلیت‌ها و تنگناهای آن در برنامه‌ریزی از اهمیت بسزایی برخوردار است که در صورت عدم توجه به آن‌ها و نداشتن برنامه‌های راهبردی کارآمد، منجر به افزایش ناپایداری اجتماعی، اقتصادی و زیست‌محیطی خواهد شد. روش تحقیق با توجه به ماهیت آن توصیفی-تحلیلی و از نظر هدف کاربردی می‌باشد. جامعه آماری پژوهش اساتید و کارشناسان شهرسازی می‌باشند که برای بررسی شاخص‌ها و راهبردها استفاده شدند. حجم نمونه برابر با 50 نفر تعیین شد. نمونه‌گیری به‌صورت هدفمند و گلوله برفی بوده است. در نهایت نتایج نشان داد که تدوین سیاست‌ها، اقدامات کاربردی برای ارتقاء طراحی معابر اصلی و دسترسی‌های محلی در جهت تهویه هوای محله با وزن 0/137 به‌عنوان مهم‌ترین راهبرد بایستی مورد تأکید قرار گیرد. راهبرد تدوین سیاست‌های طراحی محله و بلوک‌های مسکونی با اهداف استفاده از انرژی خورشید در جهت کاهش مصرف انرژی با وزن 0/122 و تدوین سیاست‌های طراحی محله و بلوک‌های مسکونی با اهداف استفاده از انرژی باد در جهت کاهش مصرف انرژی با وزن 0/115 به ترتیب در رتبه‌های دوم و سوم این اولویت‌بندی قرار گرفته‌اند.

https://jgs.khu.ac.ir/article_6168_f5a14d4963acf488e3a24780a84ac96c.pdf