دانشگاه خوارزمی تحقیقات کاربردی علوم جغرافیایی 2228-7736 25 77 2025 06 22 Analysis of geotourism system in Firoozkouh township and presentation of its development model from the perspective of geopark capability تحلیل سیستم ژئوتوریسم در شهرستان فیروزکوه و ارائه مدل توسعه آن از منظر قابلیت ژئوپارک 218 243 6084 10.61186/jgs.25.77.1 FA سمیه جهان تیغ مند دکتری ژئومورفولوژی، دانشکده علوم جغرافیایی، دانشگاه خوارزمی، تهران، ایران. امیر کرم دانشیار ژئومورفولوژی، دانشکده علوم جغرافیایی، دانشگاه خوارزمی، تهران، ایران. 0009-0006-8194-0820 عزت اله قنواتی دانشیار ژئومورفولوژی، دانشکده علوم جغرافیایی، دانشگاه خوارزمی، تهران، ایران. سارا کیانی استادیار ژئومورفولوژی، دانشکده علوم جغرافیایی، دانشگاه خوارزمی، تهران، ایران. Journal Article 2026 06 08 Geotourism is one of the important types of ecotourism with a responsible and conservation-oriented approach that emphasizes the popularization of earth sciences and the cultural, social, and economic development of the local community. In order to evaluate and explain the geotourism conditions of a region and the capabilities of a destination to become a geopark, it is necessary to present and explain the optimal and desirable model for the development of geotourism destinations. Firouzkouh County, with its numerous earth heritage assets, is considered one of the areas susceptible to geotourism. Given the high potential of geotourism for development as a geopark and the lack of necessary utilization of these capabilities in the development of the county, it is necessary to present an optimal model for analyzing the development of geopark capabilities in the county. In this research, through library and survey methods and using geotourism evaluation methods including the Facilas method, the GAM method, and the terrestrial diversity sites method, the county's geosites were evaluated and analyzed from the perspective of different values. The results show that most of the geosites in the region, despite their high representation, educational potential, and aesthetic value, have a weak connection with the local community, and their vulnerability and risk of extinction are increasing. Also, from the perspective of assessing the geopark capabilities, it was determined that this county currently does not have the capability to become an independent geopark. Accordingly, a model for developing the county's capability to become a geopark has been presented, which mainly emphasizes participatory management, entrepreneurship, multipurpose tourists, and geotourism typology, etc. ژئوتوریسم یکی از گونه های مهم اکوتوریسم با رویکردی مسئولانه و حفاظت محور است که بر مردمی کردن علوم زمین و توسعه فرهنگی، اجتماعی و اقتصادی جامعه بومی تاکید می کند به منظور ارزیابی و تبیین شرایط ژئوتوریسم یک منطقه و قابلیت های یک مقصد برای تبدیل شدن به یک ژئوپارک، ضرورت دارد تا مدل بهینه و مطلوب توسعه ژئوتوریسم مقصدهای گردشگری ارائه و تبیین شود. شهرستان فیروزکوه با داشتن سرمایه های متعدد میراث زمین، یکی از مناطق مستعد ژئوتوریسم محسوب می شود. با توجه به توان بالای ژئوتوریسم برای توسعه به عنوان یک ژئوپارک و عدم بهره گیری لازم از این توانها در توسعه شهرستان، ضرورت دارد تا مدل بهینه ای برای تحلیل توسعه قابلیت ژئوپارک در شهرستان ارائه شود. در این پژوهش از طریق روش های کتابخانه ای و پیمایشی و با استفاده از روش های ارزیابی ژئوتوریسم شامل روش فاسیلاس، روش GAM و روش محوطه های تنوع زمینی، ژئوسایتهای شهرستان مورد تحلیل قرار گرفت. عمده ژئوسایتهای منطقه علیرغم داشتن نمایانگری و قابلیت آموزشی بالا و ارزش زیبایی شناختی، ارتباط ضعیفی با جامعه بومی دارند و سطح آسیب پذیری و خطر اضمحلال آنها رو به افزایش است. همچنین از منظر سنجش قابلیتهای ژئوپارک مشخص شد که این شهرستان در حال حاضر، قابلیت تبدیل شدن به یک ژئوپارک مستقل را ندارد بر همین اساس مدلی برای توسعه قابلیت شهرستان برای تبدیل به یک ژئوپارک ارائه شده است که این مدل عمدتا مدیریت مشارکتی، کارآفرینی، گردشگران چند منظوره و گونه شناسی ژئوتوریسم و غیره تاکید دارد. https://jgs.khu.ac.ir/article_6084_0d770c496aa3da6d2c3f2bd19e7b9d6b.pdf